Bản án 120/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Tại phiên tòa lần nhất, nguyên đơn ông Bùi Văn H và bị đơn ông Bùi Văn L đều có mặt tham gia phiên tòa, nên Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 2 Điều 296 của Bộ luật TTDS, tiến hành xét xử vụ án theo thủ tục chung.

[2] Về người kháng cáo, nội dung, hình thức đơn kháng cáo; thời hạn kháng cáo của nguyên đơn ông H là đúng chủ thể có quyền kháng cáo, đảm bảo về hình thức và còn trong thời hạn kháng cáo được quy định tại Điều 271, Điều 272, khoản 1 Điều 273 của Bộ luật TTDS, nên kháng cáo hợp lệ, được Tòa án chấp nhận và tiến hành xét xử phúc thẩm theo quy định của pháp luật.

[3] Xét kháng cáo của nguyên đơn ông H về việc yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án dân sự sơ thẩm, sửa bản án dân sự sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông.

[3.1] Đối với yêu cầu hủy bản án dân sự sơ thẩm. Xét thấy, khi kháng cáo ông H cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm không thẩm định, đo đạc thửa đất số 2954, vì thửa đất này có liên quan đến thửa đất số 2013 đang tranh chấp. Tuy nhiên, theo Đơn khởi kiện ngày 21/02/2025 (BL số 67) và theo Đơn yêu cầu Tòa án xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản đề ngày 19/5/2025 (BL số 91), ông H chỉ yêu cầu liên quan đến thửa đất số 2013 và thửa đất số 659, không liên quan đến thửa đất số 2954. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm đã thực hiện đúng và đầy đủ theo yêu cầu của ông H, thu thập chứng cứ và chứng minh theo đúng quy định tại Chương VII của Bộ luật TTDS, nên không vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông H tiếp tục yêu cầu Tòa án thẩm định, đo đạc thửa đất số 2954, thì thấy rằng thửa đất số 2954 theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông H ngày 25/5/2012 (BL số 48) là nằm đối diện bên kia lộ Hậu Ba Láng, không liền kề với các thửa đất đang tranh chấp, nên không cần thiết phải tiến hành thẩm định, đo đạc đối với thửa đất này.

[3.2] Đối với yêu cầu sửa bản án dân sự sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông. Xét thấy, theo đơn khởi kiện (sau khi đã rút một phần) nguyên đơn ông H yêu cầu bị đơn ông L trả lại diện tích đất đã lấn chiếm diện tích 8,9m2 theo trích đo địa chính. Còn bị đơn thì không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Về nguồn gốc thửa đất số 2013, tờ bản đồ số 02, tọa lạc tại Khu vực 4, phường Ba Láng, quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ, theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH00867 do Ủy ban nhân dân quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ cấp cho ông Bùi Văn H ngày 25/5/2012, diện tích 762,6m2. Còn đối với nguồn gốc thửa đất số 659, tờ bản đồ số 02, tọa lạc tại Khu vực 4, phường Ba Láng, quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ, theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H00841 do Ủy ban nhân dân quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ cấp cho ông Bùi Văn L ngày 25/12/2008, diện tích 775,4m2; hai thửa đất này là giáp ranh với nhau. Quá trình sử dụng nguyên đơn ông H cho rằng bị đơn ông L tự lấn sang phần đất của nguyên đơn theo đo đạc thực tế có diện tích 8,9m2 (đất cây lâu năm) phần ký hiệu A tại trích đo bản đồ địa chính số 15-2025 ngày 08/9/2025 của Văn phòng đăng ký đất đai thành phố Cần Thơ (BL số 114). Theo kết quả đo đạc thực tế (đo tổng thể diện tích 02 thửa đất số 2013 và thửa đất số 659) được thể hiện tại trích đo bản đồ địa chính số 15-2025 ngày 08/9/2025. Theo đó, thửa đất số 2013 do nguyên đơn xác định vị trí ranh thì có diện tích là 693,8m2 (trong đó, có 64,8m2 đất CLN theo Quyết định thu hồi số 1765/QĐ-UBND ngày 05/7/2022 của UBND quận Cái Răng cũ) = 758,6m2, so với giấy chứng nhận được cấp (BL số 30) diện tích là 762,6m2 (thiếu diện tích 04m2). Còn thửa đất số 659 do bị đơn xác định vị trí ranh thì có diện tích là 684,3m2, so với giấy chứng nhận được cấp (BL số 31) diện tích là 775,4m2 (thiếu 91,1m2). Như vậy, nếu cộng thêm phần diện tích tranh chấp (ký hiệu A) thì thửa đất số 2013 của nguyên đơn sẽ dư diện tích 4,9m2, còn thửa đất số 659 của bị đơn vẫn thiếu diện tích 82,2m2. Ngoài ra, về hình thể thửa đất của nguyên đơn và bị đơn tuy cạnh hướng Đông khi đo đạc thực tế và so với giấy chứng nhận được cấp thì không có thay đổi, nhưng cạnh hướng Tây từ ngoài lộ hậu Tân Thạnh Tây của nguyên đơn đo đạc thực tế thì bị thiếu 0,5m so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp (giấy chứng nhận được cấp là 45m,, đo thực tế là 44,5m); còn đối với bị đơn khi đo đạc thực tế thì thiếu 0,3m so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp (giấy chứng nhận được cấp là 44,8m, đo thực tế là 44,5m). Tại Công văn số 283/CNKV3 ngày 10/9/2025 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai khu vực 3 – Cần Thơ xác định việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng thửa đất đối với thửa đất số 2013 và thửa đất số 659 là đúng trình tự, thủ tục theo quy định. Về nguyên nhân diện tích 02 thửa đất số 2013 và thửa đất số 659, tăng và giảm so với giấy chứng nhận đã cấp có nhiều nguyên nhân như: Sai số trong đo đạc, ranh giới mốc giới thửa đất thay đổi, mở rộng đường giao thông… Như vậy, hai thửa đất của nguyên đơn và bị đơn đều bị thiếu diện tích so với giấy chứng nhận được cấp và cạnh ở Hướng tây của cả hai thửa đất cũng bị thiếu chiều dài. Tuy nhiên, quá trình sử dụng đất tại vị trí tranh chấp giữa nguyên đơn với bị đơn thì bị đơn đã xây hàng rào lưới B40, tứ cận hai bên thửa đất số 2013 từ ngoài lộ hậu Tân Thạnh Tây nhìn vào thì chủ giáp ranh đã xây nhà cố định. Ngoài những phân tích như đã nêu trên thì nguyên đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh quá trình quản lý, sử dụng bị đơn lấn chiếm của nguyên đơn phần đất có diện tích 8,9m2, nên yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có căn cứ, không phù hợp với quy định tại khoản 5, 8 Điều 26 của Luật Đất đai năm 2024. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

[4] Từ những nhận định tại mục [3] nêu trên, xét thấy toàn bộ yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông H là không có căn cứ, nên không được chấp nhận. Hội đồng xét xử căn cứ khoản 1 Điều 308, khoản 6 Điều 313 của Bộ luật TTDS, để giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 3 – Cần Thơ.

[5] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do Bản án dân sự sơ thẩm được giữ nguyên, nên nguyên đơn ông H phải chịu án phí dân sự phúc thẩm với số tiền là 300.000 đồng theo quy định tại khoản 1 Điều 148 của Bộ luật TTDS và khoản 1 Điều 29 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Tuy nhiên, ông H sinh năm 1963 là người cao tuổi, nên được miễn theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

[6] Đối với lời đề nghị của Kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm về việc đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông H và đề nghị áp dụng khoản 1 Điều 308 của Bộ luật TTDS, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 3 – Cần Thơ là có căn cứ, nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.