Bản án 12/2021/DS-ST — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện ngày 16/4/2021, trong quá trình giải quyết vụ án bà Nguyễn Thị T trình bày: Bố mẹ bà là cụ ông Nguyễn Văn V và cụ bà Nguyễn Thị S là vợ chồng (cụ Nguyễn Thị S chết ngày 01/02/ 2010) để lại là căn nhà cấp 4 gắn liền với diện tích 943,7m2 đất thuộc thửa số 65, tờ bản đồ số 35 tọa lạc tại thôn T, xã G, huyện Q, tỉnh Q. Ủy ban nhân dân huyện Q cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BĐ 571228 ngày 11/7/2021 cho ông Nguyễn Văn V và bà Nguyễn Thị S. Trước khi chết, bà Sóa không để lại di chúc. Nay bà Nguyễn Thị T yêu cầu Tòa án phân chia tài sản là di sản của bà S để lại là diện tích đất 943,7m2. Bà yêu cầu chia cho cụ ông Nguyễn Văn V được nhận ½ diện tích đất 471,85m2, còn lại ½ diện tích đất 471,85m2 chia đều cho 07 người trong đó có cụ Nguyễn Văn V và 06 người con trong đó có Bà. Hiện nay cụ ông Nguyễn Văn V và con trai Nguyễn Hữu N sinh sống tại ngôi nhà do anh Nguyễn Hữu N xây dựng. Bà đã lập gia đình và có chỗ ở ổn định. Nếu sau này Tòa án phân chia thừa kế thì Bà muốn giao lại kỉ phần của mình được hưởng cho em trai Nguyễn Hữu N. Riêng ngôi nhà cấp 4 bố mẹ tôi làm năm 1980 đến năm 2008 đã xuống cấp không còn giá trị sử dụng nên bố tôi và cả 6 anh em thống nhất cho em trai tôi Nguyễn Hữu N tháo dỡ làm lại nhà mới, số tiền làm nhà em trai tôi Nguyễn Hữu N bỏ ra toàn bộ để làm nhà nên tôi không yêu cầu tòa án giải quyết.

- Trong quá trình giải quyết vụ án người đại diện theo ủy quyền của bị đơn chị Nguyễn Thị T trình bày: Về nguồn gốc tài sản đang tranh chấp là do vợ chồng cụ ông Nguyễn Văn V và cụ bà Nguyễn Thị S tạo lập. Ông V và bà S sinh được 06 người con, trước khi chết bà Sóa không để lại di chúc, không tặng cho riêng một người con nào. Hiện nay Ông đang sống cùng với con trai Nguyễn Hữu N ổn định tại thôn T, xã G, huyện Q, tỉnh Q. Ông muốn giữ lại tài sản là diện tích 943,7m2 đất để làm nơi thờ cúng ông bà; Nay bà Nguyễn Thị T yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật, nên đồng ý chia thừa kế theo pháp luật để đảm bảo quyền lợi của các con. Nếu Tòa án phân chia thừa kế thì kỷ phần Ông được nhận là giá trị và giao lại kỷ phần của mình được hưởng cho con trai Nguyễn Hữu N.

- Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Hữu N cũng là người đại diện hợp pháp của ông Nguyễn Hữu H, bà Nguyễn Thị T, bà Nguyễn Thị D trình bày: Đồng ý với lời trình bày của bà Nguyễn Thị T về thời điểm bà S chết, về quan hệ huyết thống và di sản bà Sóa để lại như trên là đúng. Nay để báo hiếu cho ông Nguyễn Văn V, 04 người con còn lại nếu được hưởng kỷ phần thừa kế từ bà Nguyễn Thị Sóa thì bốn người con tặng cho anh Nguyễn Hữu N mà không kèm theo điều kiện gì.

Riêng ông Nguyễn Phú Quốc thì cho rằng, cụ ông Nguyễn Văn V và cụ bà Nguyễn Thị S là vợ chồng (cụ Nguyễn Thị S chết năm 2010) có tạo lập được một căn nhà cấp 4 gắn liền với diện tích 943,7m2 đất thuộc thửa số 65, tờ bản đồ số 35 tọa lạc tại thôn T, xã G, huyện Q, tỉnh Q. Ủy ban nhân dân huyện Q cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BĐ 571228 ngày 11/7/2021 cho ông Nguyễn Văn V và bà Nguyễn Thị S. Trước khi chết, bà Sóa không để lại di chúc. Nay bà Nguyễn Thị T yêu cầu Tòa án phân chia tài sản là di sản của bà S để lại là căn nhà cấp 4 gắn liền với diện tích đất 943,7m2. Ông yêu cầu chia cho cụ ông Nguyễn Văn V được nhận ½ căn nhà cấp 4 cùng ½ diện tích đất 471,85m2, còn lại ½ căn nhà cấp 4 và diện tích đất 471,85m2 chia đều cho 07 người trong đó có cụ Nguyễn Văn V và 06 người con trong đó có Ông. Nếu tòa có phân chia thừa kế thì Ông muốn được nhận kỷ phần để làm nhà thờ hoặc giá trị kỷ phần của mình được hưởng.

Tại phiên tòa nguyên đơn không thay đổi yêu cầu khởi kiện. Các đương sự không thỏa thuận được nội dung vụ án.

Theo Biên bản định giá tài sản lập ngày 08 tháng 10 năm 2021 Toà án nhân dân huyện Quảng Ninh tổ chức xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản như sau:

- Thửa đất số 65, tờ bản đồ số 35, diện tích 943,7 m2 (trong đó đất ở 200 m2; đất vườn 743,7 m2) tại thôn T, xã G, huyện Q, tỉnh Q; được UBND huyện Q cấp ngày 11/4/2011 cho ông Nguyễn Văn V và bà Nguyễn Thị S.

- Đất ở 200m2 vị trí 1 khu vực 1 nông thôn giá 228.000đ/m2 thành tiền 45.600.000 đồng

- Đất trồng cây hàng năm khác 743,7 m2 vị trí 1 giá 33.000đ/m2 thành tiền 24.542.100 đồng.

- Nhà ở: Nhà cấp 4, 01 tầng (3 gian phòng lồi) mái lợp ngói diện tích 109,86 m2, giá 3.300.000đ/m2 thành tiền 362.538.000 đồng.

- Nhà bếp, nhà tạm xung quanh xây đơn giản, mái lợp ngói, nền láng xi măng; diện tích 24,44 m2, giá 1.230.000đ/m2 thành tiền 30.061.200 đồng.

- Mái che mái lợp Brô xi măng, nền láng xi măng; diện tích 33,12 m2, giá 361.000đ/m2 thành tiền 11.956.320 đồng.

- Nhà vệ sinh tường xây, nền láng xi măng, mái lợp ngói diện tích 12,38 m2, giá 970.000đ/m2 thành tiền 12.008.600 đồng.

- Sân phơi, nền đổ bê tông, láng xi măng diện tích 165 m2, giá 170.000đ/m2 thành tiền 28.050.000 đồng.

- Tường rào, xây gạch kết cấu hoàn thiện đơn giản, chiều dài 68,3m, giá 936.000đ/m2 thành tiền 37.468.300 đồng.

1/ Tổng giá trị đất: 70.142.100 đồng

2/ Tổng giá trị tài sản trên đất (nhà ở, công trình phụ, nhà bếp, tường rào, mái che và nhà vệ sinh): 482.082.420 đồng.

Tại phiên tòa phía nguyên đơn bà Nguyễn Thị T và người đại diện hợp pháp của bị đơn chị Nguyễn Thị T và những người liên quan ông Nguyễn Hữu N cũng là người đại diện hợp của ông Nguyễn Hữu H, bà Nguyễn Thị T, bà Nguyễn Thị D đều trình bày sau khi cụ bà Nguyễn Thị S chết, ông Nguyễn Văn V ở cùng anh Nguyễn Hữu N một thời gian đến năm 2008, được sự đồng ý của ông V, bà S anh đã làm nhà trên đất của bố mẹ và sinh sống cho đến nay, nên không chấp nhận yêu cầu của ông Q, đây là tài sản của vợ chồng anh N tạo lập, nên không phải là tài chung của bà S ông V để lại vì vậy không yêu cầu Tòa án giải quyết. Mặt khác phía ông Nguyễn Phú Q qua các lần hòa giải cũng như bản tự khai ông Q không yêu cầu chia tài sản thừa kế là nhà cấp 4 của bà S để lại, ông cũng không cung cấp tài liệu chứng cứ, chứng minh nhà cấp 4 gắn liền công trình phụ, nhà bếp, tường rào, mái che và nhà vệ sinh là tài sản phải chia thừa kế cho Hội đồng xét xử để xem xét.

Quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân huyện Quảng Ninh:

- Về tố tụng: Về việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án đều đúng theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Đối với việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng từ khi Tòa án thụ lý cho đến trước khi Hội đồng xét xử nghị án, nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chấp hành đúng quy định tại điều 70, 71, 73 của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Căn cứ vào: Khoản 5, khoản 9 Điều 26, Điều 35, Điều 39, Điều 147, Điều 165 của Bộ luật tố dụng dân sự năm 2015; Điều 459, Điều 649, điểm a khoản 1 Điều 650; điểm a khoản 1, khoản 2 Điều 651; Điều 660 của Bộ luật dân sự năm 2015; Điều 66 Luật hôn nhân và gia đình; Điểm đ khoản 1 điều 12; Điều 26; Án lệ số 05/2016/AL; Khoản 7 điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016.

Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; công nhận sự tự nguyện tặng cho kỉ phần thừa kế tài sản là quyền sử dụng đất giữa bà Nguyễn Thị T, ông Nguyễn Văn V và những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Hữu H, bà Nguyễn Thị T, bà Nguyễn Thị D và anh Nguyễn Hữu N.

Chia cho anh Nguyễn Hữu N được quyền quản lý, sử dụng lô đất diện tích 471,85m2 (trong đó 100m2 đất ở, 371,85m2 đất trồng cây hàng năm khác) gắn liền với căn nhà cấp 4 thuộc thửa số 65, tờ bản đồ số 35, tại thôn T, xã G, huyện Q, tỉnh Q.

Anh Nguyễn Hữu N có trách nhiệm hoàn trả giá trị kỷ phần thừa kế cho ông Nguyễn Phú Q số tiền: 5.010.150 đồng. (Năm triệu, không trăm mười nghìn, một trăm năm mươi lăm đồng).

- Về án phí và các chi phí tố tụng khác: Đề nghị HĐXX buộc các đương sự phải chịu tiền án phí dân sự sơ thẩm và các chi phí khác theo quy định pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa. Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Về thời hiệu khởi kiện, quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án: Theo quy định tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định “...Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, ..., kể từ thời điểm mở thừa kế...”. Bà Nguyễn Thị Sóa chết ngày 01/02/2010 tính đến ngày 16/4/2021 bà Nguyễn Thị Thịnh nộp đơn khởi kiện tại Tòa án yêu cầu chia di sản của bà Nguyễn Thị Sóa để lại vẫn còn trong thời hạn quy định nên thời hiệu khởi kiện vẫn còn. Tài sản tranh chấp và các đương sự có nơi cư trú trên địa bàn huyện Quảng Ninh. Căn cứ khoản 5, khoản 9 Điều 26, Điều 35 và Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS), Hội đồng xét xử xác định quan hệ tranh chấp trong vụ án là “Tranh chấp về chia thừa kế tài sản theo pháp luật”, “Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất” vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Quảng Ninh.

Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã tống đạt văn bản hợp lệ cho ông Nguyễn Phú Q tham gia phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải, tống đạt Quyết định đưa vụ án ra xét xử, Quyết định hoãn phiên tòa và Giấy triệu tập nhưng vắng mặt không có lý do. Căn cứ Điều 227 của Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử vẫn tiến hành xét xử vắng mặt ông Nguyễn Phú Quốc là phù hợp pháp luật.

Chia cho anh Nguyễn Hữu N được quyền quản lý, sử dụng lô đất diện tích 471,85m2 (trong đó 100m2 đất ở, 371,85m2 đất trồng cây hàng năm khác) gắn liền với căn nhà cấp 4 thuộc thửa số 65, tờ bản đồ số 35, tọa lạc tại thôn T, xã G, huyện Q, tỉnh Q.

Anh Nguyễn Hữu N có trách nhiệm hoàn trả giá trị kỷ phần thừa kế cho ông Nguyễn Phú Q số tiền: 5.010.150 đồng.

Anh Nguyễn Hữu N có nghĩa vụ liên hệ với cơ quan có thẩm quyền đăng ký, kê khai sự thay đổi, biến động đối với thửa đất số số 65, tờ bản đồ số 35, tọa lạc tại thôn T, xã G, huyện Q, tỉnh Q.

Từ những phân tích xét thấy yêu cầu của nguyên đơn là phù hợp và quan điểm của Đại diện Viện kiểm sát là có căn cứ nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ vào: Khoản 5, khoản 9 Điều 26, Điều 35, Điều 39, Điều 147, Điều 165 của Bộ luật tố dụng dân sự năm 2015; Điều 459, Điều 649, điểm a khoản 1 Điều 650; điểm a khoản 1, khoản 2 Điều 651; Điều 660 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 66 Luật hôn nhân và gia đình; Điểm đ khoản 1 điều 12; Điều 26; Án lệ số 05/2016/AL; Khoản 7 điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật và chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về việc công nhận hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa bà Nguyễn Thị T, ông Nguyễn Văn V và những người liên quan.

- Công nhận sự tự nguyện tặng cho kỉ phần thừa kế tài sản là quyền sử dụng đất giữa bà Nguyễn Thị Thịnh, ông Nguyễn Văn V và những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Hữu H, bà Nguyễn Thị T, bà Nguyễn Thị D và anh Nguyễn Hữu N.

- Chia cho anh Nguyễn Hữu N được quyền quản lý, sử dụng lô đất diện tích 471,85m2 (trong đó 100m2 đất ở, 371,85m2 đất trồng cây hàng năm khác) gắn liền với căn nhà cấp 4 thuộc thửa số 65, tờ bản đồ số 35, tại thôn T, xã G, huyện Q, tỉnh Q.

Anh Nguyễn Hữu N có trách nhiệm hoàn trả giá trị kỷ phần thừa kế cho ông Nguyễn Phú Q số tiền: 5.010.150 đồng. (Năm triệu, không trăm mười nghìn, một trăm năm mươi đồng).

Anh Nguyễn Hữu N có nghĩa vụ liên hệ với cơ quan có thẩm quyền đăng ký, kê khai sự thay đổi, biến động đối với thửa đất số số 65, tờ bản đồ số 35, tọa lạc tại thôn T, xã G, huyện Q, tỉnh Q.

Về án phí: Ông Nguyễn Văn V thuộc trường hợp người cao tuổi nên được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm. Ông Nguyễn Hữu N phải chịu án phí dân sự sơ thẩm 1.503.045 đồng (Một triệu, năm trăm linh ba nghìn, không trăm bốn mươi lăm đồng). Ông Nguyễn Phú Q phải chịu án phí dân sự sơ thẩm 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng).

Bà Nguyễn Thị T không phải chịu án phí và được trả lại số tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) mà bà đã nộp tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Quảng Ninh theo biên lai số AA/2017/0007228 ngày 29/4/2021.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền làm đơn kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án (14/12/2021), ông Nguyễn Phú Q vắng mặt tại phiên tòa thì thời hạn kháng cáo tính từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được tống đạt, niêm yết hợp lệ, để yêu cầu Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình xét xử theo trình tự phúc thẩm.