Bản án 119/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn ông Đỗ Mạnh T, đại diện theo uỷ quyền ông Phan Mậu T1 trình bày:

Ông Đỗ Mạnh T được ông Đỗ Ngọc L1 tặng cho thửa đất số 552, tờ bản đồ số 10 phường Q, thành phố T, diện tích 125m2 đất ở tại đô thị, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 26/5/2021 mang tên Đỗ Mạnh T (gọi tắt là thửa đất 552). Tiếp giáp với thửa đất 552 là thửa đất số 139, tờ bản đồ số 10, chủ sử dụng đất là bà Nguyễn Ngọc L.

Kết quả đo đạc định vị theo bản đồ địa chính tháng 01/2025 của Công ty cổ phần T6, xác định ranh giới sử dụng đất của gia đình bà Nguyễn Ngọc L lấn sang thửa đất số 552 là 21,18m2, gồm: Phần đất phía trước bên phải giáp hành lang giao thông, bà L xây tường bao lấn 15,0m2; Phần giữa thửa đất bên phải, lấn sang 03 vị trí là 1,68m2; Phần cuối thửa đất, một phần bức tường căn nhà cũ của gia đình ông T xây dựng chưa hết ranh giới thửa đất số 552, còn 4,5m2 đất nằm ngoài tường, đang bị gia đình bà L lấn chiếm sử dụng.

Ngày 01/4/2025, UBND phường Q tổ chức buổi làm việc giữa đại diện của ông T với bà L. Kết quả kiểm tra, đại diện UBND phường Q biên bản ghi nhận: “Hiện trạng theo kết quả đo đạc định vị theo bản đồ địa chính do Công ty CP T7 TNMT và Xây dựng số 6 thực hiện tháng 01 năm 2025 xác định: Ranh giới sử dụng của gia đình bà L lấn sang diện tích thửa đất số 552 đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Đỗ Mạnh T.

Ông T khởi kiện yêu cầu bà Nguyễn Ngọc L tháo dỡ phần tường bao và các công trình xây dựng lấn chiếm trên thửa đất số 552, trả lại 21,18m2 đất theo ranh giới trên bản đồ địa chính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Bị đơn bà Nguyễn Ngọc L, đại diện theo uỷ quyền ông Dương Văn P trình bày:

Năm 2013, bà L nhận chuyển nhượng thửa đất số 139, tờ bản đồ số 10 phường Q, thành phố T của bà Thạch Thị D1 (gọi tắt là thửa 139). Trên đất có nhà ở được xây dựng từ năm 2005, có tường bao quanh, gia đình bà L sử dụng ổn định, không sửa chữa xây dựng gì thêm. Năm 2018, theo yêu cầu của chính quyền địa phương gia đình bà L và gia đình ông L1 đã có buổi xác nhận giáp ranh tại thực địa, hai bên thống nhất các vị trí đo đạc, đánh dấu và đóng cọc xác nhận mốc giới ghi nhận tại biên bản ngày 19/10/2018. Kết thúc buổi làm việc ông T tự mình viết giấy cam kết sẽ bàn giao mặt bằng để bà L xây tường rào. Sau đó bà L liên hệ nhiều lần nhưng ông T không thực hiện việc bàn giao.

Ngày 04/9/2019, ông L1 bán cho bà L 13,7m2 đất thuộc thửa 552, một mặt giáp nhà bà L, phần còn lại giáp với đường dân sinh, với giá 5.000.000 đồng. Ông L1 đã chỉ rõ mốc giới, bà L đã xây tường bao quanh theo sự chỉ giới của ông L1, sử dụng diện tích đất đã nhận chuyển nhượng của ông L1 từ đó đến nay. Năm 2021, gia đình ông L1 cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã đo bao cả 13,7m2 đã bán cho bà L vào giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông L1.

Ông T khởi kiện cho rằng bà L lấn chiếm 21,18m2 tại thửa đất 552, buộc bà L phải tháo dỡ các tài sản trên đất, bà L không đồng ý. Bởi bà L đã sử dụng diện tích đất có ranh giới rõ ràng, được xây dựng từ năm 2005 đến nay, phần diện tích đất ông T cho rằng bà L lấn chiếm bà L đã mua của ông L1 đã giao nhận đầy đủ tiền bàn giao và sử dụng đất trên thực tế. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp mang tên ông Đỗ Mạnh T và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên ông Đỗ Ngọc L1 đã cấp sai so với diện tích sử dụng thực tế. Bà L có yêu cầu phản tố, đề nghị công nhận thoả thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà L và ông L1 theo giấy bán đất ngày 04/9/2019 đối với diện tích 13,7m2 theo quy định tại Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015; công nhận 13,7 m2 thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà L; hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông Đỗ Ngọc L1, ông Nguyễn Mạnh T4.

Ông T4 không nhất trí yêu cầu phản tố của bà L, vì: Bà L biết rõ thửa đất của ông L1 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nên không được phép nhận chuyển nhượng, nhưng vẫn ép ông L1 lập giấy bán đất, vi phạm khoản 1 Điều 168, khoản 1 Điều 169, khoản 1 Điều 188, khoản 1 Điều 191 Luật Đất đai năm 2013. Hình thức giao dịch vi phạm quy định khoản 1 Điều 167 và khoản 3 Điều 188 Luật Đất đai năm 2013. Giấy tờ mua bán không có đối tượng giao dịch cụ thể, nội dung thỏa thuận chuyển nhượng đất vi phạm điều cấm của pháp luật đất đai là không đảm bảo các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự quy định tại điểm b, c khoản 1, khoản 2 Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015, thuộc trường hợp vô hiệu theo quy định tại Điều 123 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Nguyễn Ngọc T2, bà Trần Thị H2 là con trai, con dâu của bà L, ở cùng bà L trên thửa đất 139: Nhất trí với quan điểm của bà Nguyễn Ngọc L, không bổ sung thêm ý kiến gì khác.

Đại diện UBND phường P, tỉnh Thái Nguyên trình bày:

Hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Đỗ Ngọc L1: Ông Đỗ Ngọc L1 được UBND thành phố T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 14/01/2021 đối với thửa đất số 552, loại đất ở tại đô thị tại phường Q, thành phố T. Nguồn gốc đất được UBND thành phố T cho phép thu tiền sử dụng đất tại Quyết định số 729/QĐ-UBND ngày 22/01/2020. Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Đỗ Ngọc L1 đã thực hiện theo đúng quy định.

Sở Nông nghiệp và môi trường tỉnh Thái Nguyên trình bày:

Trình tự, thủ tục, hồ sơ tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, giữa ông Đỗ Ngọc L1 và ông Đỗ Mạnh T thực hiện đúng quy định tại Điều 79 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ. Trong quá trình giải quyết hồ sơ đăng ký biến động quyền sử dụng thửa đất, Sở T không nhận được đơn, văn bản đề nghị dừng thực hiện đăng ký biến động đối với thửa đất số 552 của các cơ quan có thẩm quyền.

Người làm chứng ông Nguyễn Văn T3 trình bày: Ngày 04/9/2019, ông T3 được chứng kiến việc ông Đỗ Ngọc L1 bán một phần thửa đất cho bà Nguyễn Ngọc L với giá 5.000.000 đồng. Ông L1 có viết giấy và nhận của bà L số tiền 5.000.000 đồng. Ông T3 xác định có được ký người làm chứng trong giấy bán đất do ông L1 viết.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 38/2026/DS-ST ngày 28/5/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Thái Nguyên đã quyết định:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Đỗ Mạnh T.

1.1. Buộc bà Nguyễn Ngọc L phải trả lại cho ông Đỗ Mạnh T diện tích đất đã lấn chiếm tại thửa đất số 552 tờ bản đồ số 10, phường Q (nay là phường P), tỉnh Thái Nguyên, diện tích 1,8 m2 (Một phẩy tám mét vuông), tại vị trí các điểm (d, 25, c, a, 24, 31, d). Có sơ đồ bản vẽ hiện trạng và phụ lục kèm theo.

1.2. Buộc bà Nguyễn Ngọc L phải tháo rỡ toàn bộ phần công trình xây dựng đang lấn chiếm thửa đất 552 tờ bản đồ số 10, phường Q (nay là phường P), tỉnh Thái Nguyên, có sơ đồ bản vẽ hiện trạng kèm theo, gồm:

- Phần mái tôn cửa sổ tầng 2 diện tích 0,4 m2 (không phẩy bốn mét vuông), tại vị trí các điểm (22, s, r, q, 22).

- Phần ống thoát nước trên tường phía sau nhà, có chiều là 0,1 m (không phẩy một mét), tại vị trí các điểm (y - v).

- Các công trình xây dựng, tại vị trí các điểm (d, 25, c, a, 24, 31, d);

- Phần mái tôn che sân diện tích 0,1 m2 (không phẩy một mét vuông), tại vị trí các điểm (a, b, c, a).

2. Không chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của bà Nguyễn Ngọc L.

Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bà L về công nhận giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Đỗ Ngọc L1 và bà Nguyễn Ngọc L, theo giấy bán đất ngày 04/9/2019. Tuyên bố giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Đỗ Ngọc L1 và bà Nguyễn Ngọc L tại giấy bán đất ngày 04/9/2019 là vô hiệu.

3. Chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của bà Nguyễn Ngọc L về giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu.

- Buộc ông Đỗ Mạnh T có nghĩa vụ trả cho bà L số tiền 34.010.000 đồng (Ba mươi tư triệu không trăm mười nghìn đồng).

Ngoài ra bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo cho các đương sự.

Ngày 01/6/2026, ông Phan Mậu T1, đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn có đơn kháng cáo một phần bản án số 38/2026/DS-ST ngày 28/5/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Thái Nguyên. Ngày 17/7/2026, ông Phan Mậu T1 có đơn rút toàn bộ đơn kháng cáo.

Ngày 11/6/2026, bị đơn bà Nguyễn Ngọc L có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm. Nội dung kháng cáo bà L đề nghị Toà án cấp phúc thẩm không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn buộc bị đơn phải tháo dỡ mái tôn, ông thoát nước, công trình xây dựng khác trả lại nguyên đơn 1,8 m2 đất thuộc thửa 52; chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, công nhận thoả thuận chuyển nhượng 13,7 m2 đất, giữa ông Đỗ Ngọc L1 với bà Nguyễn Ngọc L ngày 04/9/2019; huỷ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông L1 và ông T.

Tại phiên toà phúc thẩm: Nguyên đơn xác định có kháng cáo nhưng đã rút đơn kháng cáo ngày 17/7/2026, đề nghị Hội đồng xét xử đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với kháng cáo của nguyên đơn. Bị đơn giữ nguyên nội dung kháng cáo. Các đương sự giữ nguyên quan điểm trình bày tại Toà án cấp sơ thẩm.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên phát biểu quan điểm: Thẩm phán chủ tọa phiên toà, Hội đồng xét xử và các đương sự chấp hành đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

Về nội dung giải quyết vụ án: Đề nghị Hội đồng xét xử đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với kháng cáo của nguyên đơn; không chấp nhận kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Ngọc L, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên toà, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, sau khi nghe đại diện Viện kiểm sát phát biểu ý kiến, Hội đồng xét xử nhận định:

Về thủ tục tố tụng:

Về nội dung:

Về nguồn gốc và quá trình sử dụng các thửa đất:

Về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đòi lại diện tích đất 13,7m2 thuộc thửa số 552:

Án phí phúc thẩm:

Kháng cáo của bà L không được chấp nhận, bà L phải chịu án phí phúc thẩm. Do bà L là người cao tuổi, có đơn xin miễn án phí, nên miễn án phí phúc thẩm cho bà L.

Từ những phân tích nêu trên;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 289 Bộ luật tố tụng dân sự; đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với kháng cáo của đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn ông Đỗ Mạnh T.

Hoàn trả ông Đỗ Mạnh T 300.000 đồng án phí phúc thẩm theo biên lai thu số 0002711 ngày 19/6/2026 của Thi hành án dân sự tỉnh Thái Nguyên.

2. Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự, không chấp nhận kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Ngọc L; giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 38/2026/DS-ST ngày 28/5/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Thái Nguyên.

3. Về án phí phúc thẩm: Miễn án phí phúc thẩm cho bà Nguyễn Ngọc L.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực thi hành kể từ ngày tuyên án./.