Bản án 115/2023/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo nội dung đơn khởi kiện đề ngày 01-10-2022; Bản tự khai cũng như trong quá trình tham gia tố tụng, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn là bà Nguyễn Thị T trình bày: Giữa bà Nguyễn Thị S và bà Trần Thị Thanh T1 có quan hệ quen biết từ trước. Bà S đã cho bà T1 vay số tiền 750.000.000 (Bảy trăm năm mươi triệu) đồng để đầu tư xây dựng khu sinh thái Quang Tâm. Nguồn gốc số tiền này là tài sản chung của bà và ông Vũ Văn K. Bà S đã giao số tiền trên cho bà T1 tại số nhà 157 đường H, phường N, thành phố N làm 02 lần: Lần 1 vào ngày 02-11-2018 giao 730.000.000 đồng, lần 02 vào ngày 02-3-2019 giao 20.000.000 đồng. Do lần thứ 2 số tiền vay ít nên bà S và bà T1 thống nhất ghi cùng vào giấy biên nhận ngày 02-11-2018. Khi bà S giao tiền thì bà T1 đã tự viết giấy biên nhận. Về lãi suất: hai bên thỏa thuận miệng là 20%/năm nhưng sau đó thống nhất lại là 1,5%/tháng. Tuy không thỏa thuận về thời hạn vay nhưng trong trường hợp cần tiền thì bà S báo trước cho bà T1 1 tuần để bà T1 thanh toán gốc và lãi cho bà S. Bà T1 đã trả lãi cho bà S theo thỏa thuận đối với khoản vay 730.000.000 đồng tính đến tháng 3 năm 2019 là 43.800.000 đồng (Bốn mươi ba triệu tám trăm nghìn) đồng. Đến tháng 3-2019 số tiền vay tăng lên là 750.000.000 đồng thì bà T1 đã trả lãi cho bà S đến tháng 12 năm 2019 là 101.250.000 đồng. Khi nhận tiễn lãi thì bà S đã ký vào sổ tay của bà T1. Từ tháng 01 năm 2020 cho đến nay, bà T1 không trả tiền gốc và lãi cho bà S nữa, bà S đã nhiều lần liên lạc với bà T1 để yêu cầu thanh toán tiền gốc và lãi nhưng không liên lạc được. Bà S đã tố cáo hành vi của bà T1 tới Cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Nam Định. Tuy nhiên, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Nam Định đã ra Quyết định không khởi tố vụ án hình sự do sự việc không có dấu hiệu tội phạm. Nay bà S khởi kiện đề nghị Tòa án buộc bà Trần Thị Thanh T1 và ông Trần Văn Q phải trả cho bà S và ông K tiền nợ gốc là 750.000.000 đồng và tiền lãi theo quy định pháp luật.

* Tòa án cấp sơ thẩm đã tiến hành niêm yết các văn bản tố tụng đối với bà Trần Thị Thanh T1 và ông Trần Văn Q; Làm thủ tục thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng đối với bà T1 và ông Q nhưng bà T1, ông Q không đến làm việc nên không có lời khai tại tòa án.

* Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Vũ Văn K trình bày: Ông xác nhận nguồn gốc số tiền 750.000.000 đồng mà bà S cho bà Trần Thị Thanh T1 vay là tiền của vợ chồng ông. Vợ chồng ông đã bàn bạc, thống nhất cho bà T1 vay số tiền trên. Tuy nhiên, việc giao tiền và nhận lãi là do bà S thực hiện. Ông thống nhất quan điểm với bà S, đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Nam Định buộc bà Trần Thị Thanh T1 phải trả tiền gốc đã vay là 750.000.000 đồng và lãi suất theo quy định của pháp luật.

* Tại biên bản xác minh ngày 21-10-2022, Công an phường Ngô Quyền cung cấp: Vợ chồng ông Trần Văn Q, bà Trần Thị Thanh T1 sinh sống tại số nhà 157 đường H, phường N, thành phố N. Trước năm 2020 ông Q, bà T1 có mở hiệu cầm đồ Q Tuấn tại địa chỉ trên để kinh doanh cầm đồ. Tháng 01 năm 2020 bà T1, ông Q đã đi nơi khác sinh sống. Trước khi đi ông Q, bà T1 không báo tạm vắng nên chính quyền địa phương không biết địa chỉ hiện tại của ông Q, bà T1. Căn nhà 157 đường Hàng Thao, phường Ngô Quyền không còn ai thân thích của ông Q, bà T1 sống.

* Tại Công văn số 25087/QLXNC-P5 ngày 22-11-2022, Cục Quản lý xuất nhập cảnh - Bộ Công an trả lời không có thông tin cấp hộ chiếu, xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh của Trần Thị Thanh T1 và Trần Văn Q.

* Với nội dung trên, Bản án dân sự sơ thẩm số: 12/2023/DS-ST ngày 12 tháng 5 năm 2023 của Toà án nhân dân Thành phố Nam Định đã quyết định:

- Căn cứ Điều 463, Điều 466, Điều 468, Điều 469 Bộ luật Dân sự năm 2015;

- Căn cứ khoản 1 Điều 147; điểm b khoản 2 Điều 227 và khoản 3 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015;

- Căn cứ khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Căn cứ vào Điều 6, Điều 13 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11-01-2019 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm.

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị S.

Buộc bà Trần Thị Thanh T1 phải trả cho bà Nguyễn Thị S và ông Vũ Văn K số tiền nợ gốc và lãi tính đến hết ngày 12-5-2023 là 1.008.099.315 đồng (Một tỉ tám triệu không trăm chín mươi chín nghìn ba trăm mười lăm đồng).

Kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm (ngày 13-5-2023) cho đến khi thi hành án xong, bà Trần Thị Thanh T1 còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật dân sự.

Ngoài ra bản án sơ thẩm còn tuyên án phí và quyền kháng cáo cho các đương sự.

* Ngày 02 tháng 6 năm 2023, bà Nguyễn Thị S có kháng cáo với nội dung: Ông Trần Văn Q và bà Trần Thị Thanh T1 hiện vẫn còn hôn nhân; Về lãi suất ông Q và bà T1 đã thỏa thuận với bà là 20%/năm và trả lãi hàng tháng cho đến khi bỏ đi. Nay bà yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm buộc ông Trần Văn Q và bà Trần Thị Thanh T1 phải trả cho bà cả gốc và lãi theo quy định của pháp luật.

* Tại phiên toà:

- Người đại diện theo ủy quyền của bà S là bà Nguyễn Thị T vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và giữ nguyên nội dung kháng cáo.

- Đại diện VKS trình bày quan điểm: Qua nghiên cứu hồ sơ vụ án kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án của Tòa án cấp phúc thẩm và xem xét đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị S, VKSND tỉnh Nam Định thấy rằng: Việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng các qui định của Bộ luật tố tụng dân sự; Các đương sự đã thực hiện đúng các qui định của Bộ luật tố tụng dân sự. Người kháng cáo vắng mặt nhưng có đại diện theo ủy quyền tham gia phiên tòa; Tòa án vẫn tiến hành xét xử là phù hợp với quy định của pháp luật.

Về nội dung: Ngày 19-4-2023 bà T có đơn đề nghị thay đổi yêu cầu khưởi kiện và không yêu cầu ông Q phải có trách nhiệm liên đới tả nợ cùng bà T1. Bản án sơ thẩm đã buộc bà T1 phải trả nợ cho bà S, ông K số tiền nợ gốc và lãi là có căn cứ. Không có cơ sở buộc ông Q trả nợ cùng bà T1. Về lãi suất: Căn cứ khoản 2 Điều 468 BLDS; bản án sơ thẩm buộc bà T1 trả số tiền lãi cho bà S đến ngày xét xử sơ thẩm là phù hợp. Kháng cáo của bà Nguyễn Thị S là không có cơ sở để chấp nhận. Đề nghị hội đồng xét xử căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự, giữ nguyên bản án sơ thẩm; Về án phí đương sự phải chịu theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Cấp phúc thẩm đã triệu tập hợp lệ nhưng bị đơn là bà Trần Thị Thanh T1 và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Trần Văn Q vẫn vắng mặt không có lý do. Ông Vũ Văn K vắng mặt nhưng đã có văn bản ủy quyền cho bà Nguyễn Thị T. Căn cứ Điều 296 Bộ luật tố tụng Dân sự, Hội đồng xét xử vẫn tiến hành xét xử vụ án.

2.1. Nguyên đơn bà Nguyễn Thị S khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết, buộc bà Trần Thị Thanh T1 và ông Trần Văn Q phải trả cho bà và ông K tiền nợ gốc là 750.000.000 đồng và tiền lãi theo quy định pháp luật; đồng thời nguyên đơn nộp cho Tòa án “Giấy biên nhận”.

Xét nội dung “Giấy biên nhận” thể hiện: “Anh chị Q T1 Đ/c: 157 Hàng Thao có vay em S K Đ/c: 88 Quán Triền Nam Dương Nam Trực số tiền là: 730.000.000đ + 20.000.000 (Bảy trăm ba mươi triệu đồng chẵn); ngày 02/11/2018” và mục người vay ký, ghi tên Trần Thị Thanh T1. Phía cuối trang giấy ghi thêm: “Tổng = 750 triệu, cùng ngày 02/3/2019”.

Xét thấy, bà Nguyễn Thị S khởi kiện và cho rằng bà S đã cho bà T1 vay số tiền 750.000.000 (Bảy trăm năm mươi triệu) đồng để đầu tư xây dựng khu sinh thái Q T1; nguồn gốc số tiền này là tài sản chung của bà và ông Vũ Văn K. Bà S đã giao số tiền trên cho bà T1 tại số nhà 157 đường H, phường N, thành phố N làm 02 lần: Lần 1 vào ngày 02-11-2018 giao 730.000.000 đồng, lần 02 vào ngày 02-3-2019 giao 20.000.000 đồng. Do lần thứ 2 số tiền vay ít nên bà S và bà T1 thống nhất ghi cùng vào giấy biên nhận ngày 02-11-2018. Bà S cho rằng, khi bà S giao tiền thì bà T1 đã tự viết giấy biên nhận.

Theo Bản kết luận giám định số 1768/KL-KTHS ngày 06-12-2022 của Phòng kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Nam Định đã kết luận: Chữ ký, chữ viết Trần Thị Thanh T1 trên giấy biên nhận đề ngày 02-11-2018 so với những mẫu chữ ký, viết tên trong Hợp đồng ủy quyền giữa bà Trần Thị Thanh T1 và ông Trần Văn Q với ông Trần Viết Nhẫn do cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Nam Định thu thập là do cùng một người ký, viết ra.

Như vậy, bà Nguyễn Thị S khởi kiện yêu cầu bà T1 trả cho bà số tiền đã cho vay là 750.000.000 (Bảy trăm năm mươi triệu) đồng là có căn cứ. Tuy nhiên, theo nội dung của “Giấy biên nhận” được lập thể hiện là anh chị Q, T1 có vay em S, K Sg việc giao nhận tiền và ký nhận thì chỉ có bà Trần Thị Thanh T1 viết và ký giấy biên nhận. Không có căn cứ vững chắc việc ông Trần Văn Q cùng tham gia nhận tiền. Nội dung của “Giấy biên nhận” cũng không thể hiện mục đích vay để làm gì và cũng không có căn cứ việc bà T1 vay tiền để chi tiêu chung trong gia đình. Mặt khác, ngày 19-4-2023, bà Nguyễn Thị T có đơn đề nghị và tại phiên tòa sơ thẩm bà T cũng vẫn có quan điểm cho rằng bà không yêu cầu ông Trần Văn Q phải có trách nhiệm trả nợ cùng bà T1. Do vậy, cấp sơ thẩm đã xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị S, buộc bà Trần Thị Thanh T1 phải trả cho bà Nguyễn Thị S và ông Vũ Văn K số tiền đã vay là hoàn toàn có căn cứ pháp lý; không có căn cứ buộc ông Trần Văn Q phải có trách nhiệm trả khoản nợ vay cho bà S cùng với bà T1 theo như kháng cáo của bà S.

2.2. Về lãi suất: “Giấy biên nhận” được lập và do chính bà Trần Thị Thanh T1 viết và ký nhận nhưng không thể hiện về lãi suất khi cho vay. Bà S cho rằng, khi cho vay hai bên thỏa thuận miệng là 20%/năm nhưng sau đó thống nhất lại là 1,5%/tháng. Tại phiên tòa, bà T xác nhận bà S đã nhận tiền lãi của bà T1 vào ngày 02 hàng tháng, kỳ nhận lãi cuối cùng là vào ngày 02-12-2019 và sau đó bà T1 không trả lãi cho bà S nữa. Do bà Trần Thị Thanh T1, ông Trần Văn Q không có mặt tại địa phương, không rõ đi đâu, không lấy được lời khai của bà T1, ông Q nên không có căn cứ xác định được rõ lãi suất. Như vậy, Tòa án cấp sơ thẩm đã căn cứ khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự và điểm a khoản 3 Điều 6 của Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11-01-2019 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; buộc bà Trần Thị Thanh T1 còn phải có trách nhiệm trả cho bà Nguyễn Thị S khoản tiền lãi là 258.099.315 đồng là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ: khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự. Giữ nguyên các quyết định của bản án sơ thẩm.

Bản án dân sự sơ thẩm số: 12/2023/DS-ST ngày 12 tháng 5 năm 2023 của Toà án nhân dân Thành phố Nam Định có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án phúc thẩm.

2. Án phí dân sự phúc thẩm: Bà Nguyễn Thị S phải nộp 300.000đồng. Đối trừ số tiền 300.000 đồng (do bà Nguyễn Thị T nộp thay) theo biên lai thu tiền số 0000131 ngày 05-6-2023 tại Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Nam Định; bà S đã nộp xong tiền án phí dân sự phúc thẩm.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực thi hành kể từ ngày tuyên án.