Bản án 11/2019/HNGĐ-PT — Tranh chấp về chia tài sản khi ly hôn

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH SÓC TRĂNG

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Tôn Thị Thanh Thúy

Các Thẩm phán: 1/. Ông Nguyễn Văn Dũ.

2/. Ông Nguyễn Hoàng Thành.

- Thư ký phiên tòa: Bà Võ Anh Thảo.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng tham gia phiên tòa: Ông Nguyễn Văn Sạch - Kiểm sát viên.

Trong các ngày 18 tháng 9 năm 2019 và ngày 20 tháng 9 năm 2019, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 11/2019/TLPT-HNGĐ, ngày 16 tháng 07 năm 2019, về việc: “Tranh chấp chia tài sản chung sau khi ly hôn”.

Do bản án dân sự sơ thẩm số 04/2019/HNGĐ-ST, ngày 29 tháng 05 năm 2019 của Tòa án nhân dân thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 166/2019/QĐ-PT ngày 26 tháng 07 năm 2019, giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Bà Nguyễn Thị T, sinh năm 1965. Địa chỉ: ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh Sóc Trăng (có mặt).

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: luật sư Nguyễn Việt U – Văn phòng luật sư VU - thuộc Đoàn luật sư tỉnh Sóc Trăng (Có mặt).

Bị đơn: Ông Phạm Văn K, sinh năm 1964. Địa chỉ: ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh Sóc Trăng (Vắng mặt).

Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn: bà Phạm Thị P, sinh năm 1963. Địa chỉ: ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh Sóc Trăng (theo văn bản ủy quyền ngày 12/8/2019), bà P có mặt.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Ngân hàng N Việt Nam. Địa chỉ: đường L, phường C, quận Đ, thành phố Hà Nội.

Người đại diện theo ủy quyền của Ngân hàng: Ông Trương Hùng P - Giám đốc chi nhánh Ngân hàng N Việt Nam tại thị xã N2. Địa chỉ: Khóm C, phường D, thị xã N2, tỉnh Sóc Trăng (Có đơn xin xét xử vắng mặt)

2. Ông Nguyễn Hữu P, sinh năm 1978 (Vắng mặt).

Địa chỉ: ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh Sóc Trăng.

3. Bà Nguyễn Thị H, sinh năm 1963 (Vắng mặt).

Địa chỉ: Ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh Sóc Trăng.

Người kháng cáo: Ông Phạm Văn K là bị đơn.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo bản án sơ thẩm và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Nguyên đơn bà Nguyễn Thị T trình bày: Bà và ông K tự nguyện chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 1981, nhưng không đăng ký kết hôn, do mâu thuẫn trong đời sống vợ chồng nên ông bà đã ly thân từ năm 1996. Trong quá trình sống chung ông, bà có hai người con chung tên Phạm Văn H, sinh năm 1984 và Phạm Trung Q, sinh năm 1987.

Về tài sản chung: Vào năm 1983 bà Lâm Thị V (đã chết năm 1985) là bà nội ông K cho vợ chồng ông bà diện tích đất 10.576 m2 để cất nhà và lập nghiệp, phần đất gồm:

- Đất vườn thuộc thửa số 65, diện tích 3.168 m2 (theo kết quả đo đạc thực tế của Tòa án có diện tích 3.223,2m2).

- Đất ruộng thửa số 132 có diện tích 7.408 m2 (Theo kết quả đo đạc thực tế của Tòa án có diện tích 7.735,7 m2).

Cả hai thửa đất cùng tờ bản đồ số 01, tọa lạc ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh Sóc Trăng. Ông bà quản lý sử dụng từ 1981 cho đến năm 1985 thì ông bà cất nhà trên thửa đất số 65, còn thửa đất số 132 để làm ruộng. Đến ngày 10/02/1993, ông K được Ủy ban nhân dân huyện T2 (nay là thị xã N2) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hai thửa đất trên. Việc bà V cho đất vợ chồng ông bà có những người sau đây biết và chứng kiến gồm: Ông Phạm Văn T (em ông K), bà Phạm Thị B (chị ông K), ông Nguyễn Văn Nh, ông Nguyễn Minh Ch, bà Lâm Thị Th, ông Lâm Hoàng E. Hiện nay thửa đất số 132 ông K đã cho ông Nguyễn Hữu P thuê lại, còn thửa đất số 65 ông K đang quản lý sử dụng.

Về nợ chung: Vào năm 1996, vợ chồng ông, bà có vay của Ngân hàng N Việt Nam số tiền 4.000.000 đồng (bốn triệu đồng), khi ông K bỏ đi thì bà ở nhà đã trả xong cho Ngân hàng, đến năm 1998 bà làm thủ tục cho ông K ký vay lại 4.000.000 đồng (bốn triệu đồng) để bù vô số tiền bà đã trả và hiện nay vẫn còn nợ Ngân hàng số tiền này.

Ngày 23/3/2018 Tòa án nhân dân thị xã N2, tỉnh S đã giải quyết cho ông bà ly hôn, về tài sản chung do bà không yêu cầu nên Tòa án chưa xem xét giải quyết.

Nay bà yêu cầu:

Về tài sản: chia đôi quyền sử dụng đất tại các thửa đất số 65 có diện tích 2.913,5m2 đất vườn và phần đất ruộng thửa số 132 có diện tích 7.735,7m2, bà yêu cầu được nhận đất.

Về nợ chung: Bà yêu cầu ông K trả số tiền nợ vay gốc 4.000.000 đồng (bốn triệu đồng) cho Ngân hàng và lãi phát sinh từ 1998 đến nay, do ông K đã đã khai thác hoa lợi trên hai phần đất từ năm 1998 đến nay.

Bị đơn ông Phạm Văn K trình bày: Hai phần đất mà bà T yêu cầu chia là của bà nội ông tên Lâm Thị V cho ông và vợ trước là bà Nguyễn Thị H vào năm 1979, lúc đó ông còn sống chung với bà V, ông và bà H sống với nhau được khoảng 01 năm thì chia tay. Năm 1981, ông và bà T sống chung, khi bà T về sống chung thì phần đất này bà nội ông đã cho trước đó, năm 1983 ông và bà T ra ở riêng, có cất nhà ở và canh tác 02 phần đất này. Năm 1996, ông bỏ đi để lại 02 phần đất này cho bà T canh tác, khoảng 2-3 năm sau ông quay về và lấy lại 02 phần đất trên để canh tác cho đến nay. Trước khi bỏ đi ông có vay ngân hàng 2.500.000 đồng (hai triệu năm trăm nghìn đồng), bà T có đứng ra trả và tự ý vay lại 4.000.000 đồng (bốn triệu đồng), ông không hay biết việc đó, cũng như không có ký tên vay. Khi bà nội cho ông và vợ trước là bà H phần đất trên thì chỉ có nội bộ gia đình ông biết. Khi ông bỏ nhà đi và quay về lấy lại 02 phần đất canh tác trên thì bà T trả lại cho ông, khi ông bỏ đi chỉ mang theo 02 bộ đồ, trong nhà còn một cây mấy vàng và 07 công đất ông cố của ông Tư T với giá 07 chỉ vàng, đất cha mẹ vợ cho 3,5 công ông cũng cho vợ ông luôn, việc bà T cho rằng trong nhà không có gì là không đúng nhưng các tài sản này ông đã cho bà T nên ông không có yêu cầu gì về các tài sản này. Nay đối với yêu cầu chia hai thửa đất trên của bà T thì ông không đồng ý do đất là của bà nội ông cho riêng ông. Về phần nợ, ông không đồng ý trả cho ngân hàng vì bà T tự ý vay không phải ông vay.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Hữu P trình bày: Ông P thừa nhận có thuê phần đất thuộc thửa đất số 132 của ông K để canh tác hàng năm, phần đất này khoảng 05 công, giá thuê 01 công là 2.000.000 đồng mỗi năm. Ông thuê đã được 02 năm, khi thuê đất thì không lập giấy tờ. Đối với vụ án này ông không có yêu cầu gì. Khi Tòa án giải quyết giao đất cho ai thì ông sẽ giao trả lại cho người đó.

Ông Trương Hùng P - Người đại diện hợp pháp của Ngân hàng N Việt Nam trình bày: Năm 1998, Ngân hàng có cho ông K vay số tiền là 4.000.000 đồng và có thế chấp bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của thửa đất số 65 và 132, cùng tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp V, xã H, huyện N2, tỉnh S. Số tiền nợ vay này vẫn chưa trả, tính đến thời điểm hiện nay số tiền nợ gốc và tiền lãi khoảng trên 22.420.000 đồng (trong đó nợ gốc 4.000.000 đồng, lãi 18.420.000 đồng). Tuy nhiên hiện nay Ngân hàng không có yêu cầu gì trong vụ án này, khi nào ông K trả hết số tiền nợ cho Ngân hàng thì Ngân hàng sẽ trả lại bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, còn nếu ông K không trả số tiền vay thì Ngân hàng sẽ khởi kiện thành một vụ án khác.

Vụ án được Tòa án nhân dân thị xã N2, tỉnh S thụ lý, giải quyết theo trình tự sơ thẩm. Tại bản án sơ thẩm 04/2019/HNGĐ-ST ngày 29/05/2019 đã quyết định: Căn cứ khoản 1 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 2 Điều 147, khoản 2 Điều 165, điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 2 Điều 229, Điều 266, Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; khoản 1, khoản 3 Điều 33 và điểm b khoản 2, khoản 3 Điều 59 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014; điểm b khoản 5 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử: Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị T về việc yêu cầu chia tài sản chung, nợ chung của vợ chồng sau khi ly hôn.

1. Về phân chia tài sản chung:

- Bà Nguyễn Thị T được quyền sử dụng phần đất có diện tích 1.446,6m2 (Trong đó diện tích thổ cư 150m2, diện tích hành lang lộ giới và đường thủy nội địa là 165,2m2), tại thửa số 65, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh S (gồm hai phần được đánh số 01, 02 trong sơ đồ phần chia đất cho bà Nguyễn Thị T). Bà Nguyễn Thị T được quyền sử dụng phần đất có diện tích 3.589,9m2, tại thửa đất số 132, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh S.

- Ông Phạm Văn K được quyền sử dụng phần đất có diện tích 1.776,7m2 (Trong đó diện tích thổ cư 150m2, diện tích hành lang lộ giới và đường thủy nội địa là 198,4m2), tại thửa số 65, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh S (gồm hai phần được đánh số 01, 02 trong sơ đồ phần chia đất cho ông Phạm Văn K). Ông Phạm Văn K được quyền sử dụng phần đất có diện tích 4.145,8m2 tại thửa đất số 132, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp V, xã Q, thị xã N2, tỉnh S.

Ghi nhận sự tự nguyện của ông Nguyễn Văn K về việc di dời các cây trồng ra khỏi phần đất bà Nguyễn Thị T được chia tại thửa đất số 65 nêu trên.

(Bản án có kèm theo Phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 03/5/2018 của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thị xã N2 và Sơ đồ phân chia thửa đất của Hội đồng xét xử)

2. Về nợ chung:

- Buộc bà Nguyễn Thị T có trách nhiệm giao trả cho Ngân hàng N Việt nam số tiền 11.210.000 đồng (trong đó tiền nợ gốc 2.000.000 đồng, tiền lãi 9.210.000 đồng).

- Buộc ông Phạm Văn K có trách nhiệm giao trả cho Ngân hàng N Việt nam số tiền 11.210.000 đồng (trong đó tiền vốn 2.000.000 đồng, tiền lãi 9.210.000 đồng).

Kể từ ngày 25/5/2019 cho đến khi bà Nguyễn Thị T và ông Phạm Văn K thanh toán hết nợ cho Ngân hàng thì hàng tháng bà T, ông K còn phải chịu tiền lãi phát sinh trên số tiền nợ gốc còn nợ theo mức lãi suất các bên đã thỏa thuận tại khế ước vay liên doanh ngày 28/4/1998. Trong trường hợp bà T, ông K đã hoàn trả hết số tiền còn nợ cho Ngân hàng thì Ngân hàng có nghĩa vụ hoàn trả lại bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của thửa đất số 65 và 132, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp V, xã Q, huyện T2, tỉnh S do Ủy ban nhân dân huyện T2 cấp cho ông Phạm Văn K vào ngày 10/02/1993.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản, án phí dân sự sơ thẩm và thông báo quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định pháp luật.

Ngày 10/06/2019, bị đơn ông Phạm Văn K kháng cáo bản án sơ thẩm nêu trên, yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xem xét giải quyết không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn không rút lại đơn khởi kiện, bị đơn không rút đơn kháng cáo nhưng có thay đổi, bổ sung một phần kháng cáo về phần nợ vay Ngân hàng thống nhất với án sơ thẩm không kháng cáo, còn các phần khác thì vẫn giữ nguyên. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

Tại phiên tòa, luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn trình bày và đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận toàn bộ kháng cáo của bị đơn Phạm văn K và căn cứ vào khoản 1 Điều 308 của Bộ Luật tố tụng dân sự giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Vị đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về việc tuân thủ và chấp hành pháp luật tố tụng của những người tiến hành tố tụng, những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm. Đồng thời, phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát về tính có căn cứ và hợp pháp của kháng cáo và đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 2 Điều 308 của Bộ luật tố tụng dân sự sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận kháng cáo của ông Phạm Văn K không chấp nhận một phần yêu cầu của bà Nguyễn Thị T về việc chia hai thửa đất nêu trên và ghi nhận sự tự nguyện của đại diện ông K chia các phần đất nêu trên theo tỷ lệ ông K 70%, bà T 30%.