Bản án 106/2021/KDTM-PT — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Với Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Thúy Hạnh Các thẩm phán:

: Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh

: Bà Ngô Tuyết Băng

Thư ký ghi biên bản phiên tòa : Ông Lê Hoàng Hòa - Thư ký Tòa án Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội tham gia phiên tòa: Ông Trần Văn Lừng - Kiểm sát viên.

Trong các ngày 13/4 và 28/5/2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử công khai vụ án kinh doanh thương mại phúc thẩm thụ lý số 199/2020/TLPT-KDTM ngày 14/10/2020 về việc “Tranh chấp hợp đồng tín dụng”, do Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 32/2020/KDTM-ST ngày 14/5/2020 của Tòa án nhân dân huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội bị kháng cáo. Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 93/2021/QĐXXPT - KDTM ngày 03/3/2021, Quyết định hoãn phiên tòa số 135/2021/QĐ-HPT ngày 22/3/2021 và Thông báo mở lại phiên tòa số 225/2021/TB -MPT ngày 17/5/2021, của Tòa án nhân dân thành phố, giữa: Nguyên đơn: Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam Trụ sở: Tầng 1,6,7, Tòa nhà Corne Stone, số 16, phố Phan Chu Trinh, phường Phan Chu Trinh, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Người đại diện theo ủy quyền: Ông Đỗ Ngọc Tuyên, ông Lê Vũ - Chuyên viên Ngân hàng Bị đơn: Công ty TNHH Quý Ngọc Trụ sở: Khu đường III, xã Phủ Lỗ, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội Trụ sở giao dịch: Số 49, tổ 30, thị trấn Đông Anh, thành phố Hà Nội Người đại diện theo pháp luật: Bà Nguyễn Ánh Hường - Chức vụ: Giám đốc Công ty. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan: Ông Nguyễn Quang Đức sinh 1954, bà Vũ Thị Đào sinh 1954 (là bố mẹ đẻ của bà Ánh Hường); Ông Nguyễn Đình Khải sinh 1979 (Con ông Đức, bà Đào) Địa chỉ: Tổ 20, thị trấn Đông Anh, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội Ông Nguyễn Huy Nghi (Tức Tiện) sinh 1963, bà Vũ Thị Hoa sinh 1967 Địa chỉ: Thôn Đại Bản, xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội Các luật sư Nguyễn Anh Tuấn và Dương Yến Linh - Công ty luật TNHH Nguyễn Bùi và Cộng sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông Nghi Anh Nguyễn Huy Thể sinh 1990, chị Nguyễn Thị Nhung sinh 1994, chị Nguyễn Thị Thu Hà. Địa chỉ: Thôn Đại Bản, xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội

(Nguyên đơn, ông Nghi, bà Hoa, các luật sư Tuấn, Linh có mặt: Bị đơn cùng

những người có quyền lợi và nghĩa vụ quan khác vắng mặt tại phiên tòa)

NỘI DUNG VỤ ÁN NHƯ SAU

Ngày 15/12/2010, Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (Gọi tắt là Ngân hàng Quốc tế) có ký kết 01 Hợp đồng tín dụng mang số 180/HĐTD2-VIB11/10 với Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Quý Ngọc (Gọi tắt là Công ty Quý Ngọc). Nội dung hợp đồng thể hiện việc Ngân hàng cung cấp cho Công ty một hạn mức tín dụng rủi ro là 6.000.000.000đ; Thời hạn của mỗi khế ước tối đa không quá 06 tháng; Hiệu lực của hợp đồng là 12 tháng kể từ ngày ký; Lãi suất cho vay được thả nổi và áp dụng tại từng thời điểm giải ngân bằng biên độ lãi suất tối thiểu 3,5%/năm đảm bảo biên độ sinh lời tối thiểu 3,5%/năm và tuân thủ quy định của Ngân hàng Nhà nước; Mục đích vay là để bổ sung vốn lưu động sản suất và kinh doanh thép xây dựng, thép hình.

Tài sản bảo đảm cho hợp đồng tín dụng nêu trên bao gồm:

- Bất động sản tại Khối 3B, thị trấn Đông Anh, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội thuộc sở hữu của bà Vũ Thị Đào và chồng là Nguyễn Quang Đức.

- Bất động sản tại số 21, ngõ 107A, phố Tôn Đức Thắng, phường Hàng Bột, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội thuộc quyền sở hữu của ông Trần Đức Long.

- Bất động sản tại thôn Đại Bản, xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội thuộc quyền sử dụng đất mang tên ông Nguyễn Huy Nghi và bà Vũ Thị Hoa. Thực hiện hợp đồng, Ngân hàng đã giải ngân cho Công ty Quý Ngọc vay đủ 6.000.000.000đ theo 03 khế ước nhận nợ. Hiện Công ty còn nợ các khoản gốc và lãi tạm tính đến ngày 25/3/2020 như sau:

Đơn vị tính: VND

Tiền lãi còn

Khế ước/ngày

Số tiền gốc

Tiền lãi còn TT

nợ trong

vay

Số tiền vay

còn nợ

nợ quá hạn Tổng cộng

hạn 1 180.04/25.3.2011 2.000.000.000

0 210.558.898

243.416.667

453.975.565 2 180.05/14.12.2011 2.000.000.000 2.000.000.000 211.000.000 4.024.750.000 6.235.750.000 3 180.06/15.12.2011 2.000.000.000 2.000.000.000 211.166.667 4.023.333.333 6.234.500.000

4.000.000.000 632.725.565 8.291.500.000 12.924.225.565

Ngân hàng yêu cầu Công ty Quý Ngọc phải thanh toán trả toàn bộ số nợ gốc và lãi nêu trên. Trường hợp Công ty không trả được nợ thì đề nghị cho xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc sở hữu của ông Nguyễn Quang Đức + bà Vũ Thị Đào và tài sản thuộc sở hữu của ông Nguyễn Đức Nghi + bà Vũ Thị Hoa để thu hồi nợ.

Bị đơn: Công ty TNHH Quý Ngọc vắng mặt tại tất cả các buổi làm việc và phiên tòa phúc thẩm.

Ông Nguyễn Quang Đức và bà Vũ Thị Đào trình bày: Ông bà là bố mẹ đẻ của bà Nguyễn Ánh Hường (Giám đốc Công ty Quý Ngọc). Ông bà thừa nhận có ký kết hợp đồng thế chấp tài sản thuộc sở hữu của mình là nhà đất ở Khối 3, thị trấn Đông Anh để bảo đảm cho khoản vay của Công ty Quý Ngọc tại Ngân hàng Quốc tế. Do Công ty làm ăn thua lỗ phải ngừng hoạt động nên không trả được nợ, ông bà đề nghị Ngân hàng dãn nợ và miễn toàn bộ tiền lãi để ông bà cùng bà Hường thu xếp trả nợ gốc.

Ông Nguyễn Huy Nghi và bà Vũ Thị Hoa trình bày: Bà Hường (Giám đốc Công ty Quý Ngọc) và cũng là cháu gọi bà Hoa là dì ruột. Năm 2010 bà Hường nhờ ông Nghi và bà Hoa thế chấp tài sản để bà Hường vay vốn của Ngân hàng nên ngày 09/12/2010 ông Nghi và bà Hoa đã đến Văn phòng công chứng để ký kết hợp đồng thế chấp tài sản của ông bà là quyền sử dụng đất và tài sản trên đất để bảo đảm cho khoản vay của Công ty Quý Ngọc nhưng không biết bà Hường vay của Ngân hàng bao nhiêu tiền. Nhiều lần ông bà yêu cầu bà Hường thu xếp trả nợ Ngân hàng để lẫy giấy chứng nhận nhà đất về trả cho ông bà nhưng bà Hường không thực hiện. Ông bà cũng đã làm đơn tố cáo đến cơ quan công an về việc Công ty Quý Ngọc gửi hồ sơ giả mạo đề nghị thành lập Công ty ở Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội. Viện Khoa học hình sự Bộ Công an cũng đã giám định chữ ký, chữ viết của ông Nghi trong hồ sơ đăng ký kinh doanh do Công ty Quý Ngọc gửi cho Sở Kế hoạch là giả mạo. Ông bà xác định trách nhiệm trả nợ cho Ngân hàng thuộc về Công ty Quý Ngọc. Ông bà không chấp nhận việc Ngân hàng đề nghị xử lý tài sản bảo đảm của ông bà trong trường hợp Công ty không trả được nợ.

Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 32/2020/KDTM-ST ngày 14/5/2020 của Tòa án nhân dân huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội đã quyết định:

“1. Chấp nhận đơn khởi kiện của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB)

1.1.Buộc Công ty TNHH Quý Ngọc (Do chị Nguyễn Ánh Hường đại diện) có trách nhiệm thanh toán cho VIB các khoản nợ theo Hợp đồng tín dụng (Khách hàng doanh nghiệp vay hạn mức) số: 180/HĐTD2-VIB11/10 ngày 15/12/2010; Khế ước nhận nợ số 180.04/KƯNN2/VIB11/10 14/12/2011; Khế ước nhận nợ số 180.05/KƯNN2/VIB11/10 ngày 14/12/2011 và Khế ước nhận nợ số 180.06/KƯNN2/VIB11/10 ngày 15/12/2011 tạm tính đến ngày 14/5/2011 là:

…Khế ước số 180.04 ngày 14/12/2011 tổng: 453.975.565đ.

…Khế ước số 180.05 ngày 14/12/2011 tổng: 6.306.583.333đ

…Khế ước số 180.06 ngày 15/12/2011 tổng: 6.305.333.333đ.

Tổng cộng các khoản nợ là 13.065.892.232đ…

2. Trường hợp Công ty Quý Ngọc (do chị Nguyễn Ánh Hường đại diện) không thanh toán được các khoản nợ trên, VIB có quyền yêu cầu Chi cục thi hành án dân sự có thẩm quyền xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ của Công ty Quý Ngọc tại VIB là:

- Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thửa số 15, tờ bản đồ số 39, diện tích 95m2, thuộc địa chỉ: Khối 3B nay là tổ 20, thị trấn Đông Anh, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội do UBND thành phố Hà Nội cấp cho bà Vũ Thị Đào, ông Nguyễn Quang Đức.

- Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thửa số 80, tờ bản đồ số 12, diện tích 201m2, thuộc địa chỉ: Thôn Đại Bản, xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội do UBND huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội cấp cho ông Nguyễn Huy Nghi (Tức Tiện) và bà Vũ Thị Hoa…”

Ngoài ra bản án còn tuyên về quyền kháng cáo, quyền thỏa thuận thi hành án và nghĩa vụ chịu án phí của các đương sự.

Không đồng ý với quyết định của bản án sơ thẩm ngày 26/5/2020 bà Vũ Thị Hoa và ông Nguyễn Huy Nghi cùng có đơn kháng cáo đề nghị hủy bản án sơ thẩm.

Tại cấp phúc thẩm: Bà Hoa và ông Nghi có rất nhiều đơn từ và lời khai đề nghị hủy bản án với lý do: Trong quá trình tố tụng, thấy có dấu hiệu phạm tội, Tòa án Đông Anh đã chuyển hồ sơ sang Cơ quan Công an, hiện Công an Hoàn Kiếm đang thụ lý giải quyết giải quyết nhưng chưa có văn bản trả lời nhưng Tòa án đã đưa vụ án ra xét xử. Tòa án thụ lý vụ án khi chưa đủ điều kiện khởi kiện, không có Bị đơn do Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Quý Ngọc đã bị Phòng Đăng ký Kinh doanh Hà Nội ban hành Quyết định hủy bỏ giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Quý Ngọc. Thời điểm Ngân hàng khởi kiện thì Công ty Quý Ngọc không còn tồn tại. Tòa án chấp nhận yêu cầu bổ sung đơn khởi kiện của Ngân hàng sửa đổi tư cách khởi kiện của Bị đơn “Công ty TNHH Quý Ngọc” tại phiên tòa là không đúng pháp luật vì vượt quá phạm vi khởi kiện. Tòa án cũng không xác định được địa chỉ trụ sở của Bị đơn “Công ty TNHH Quý Ngọc” tại Khu đường III, xã Phù Lỗ, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội và người đại diện theo pháp luật của Bị đơn ông Phùng Thế Anh - Chủ tịch HĐTV kiêm Tổng giám đốc mà xác định sai “người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Quý Ngọc là “Nguyễn Ánh Hường”.

Tòa án sơ thẩm từ chối thụ lý đơn yêu cầu độc lập của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan với lý do tại phiên tòa mới có đơn nhưng thực tế ngay từ giữa năm 2016 bà Hoa, ông Nghị đã có đơn yêu cầu độc lập nhưng do làm thất lạc giấy giao nhận chứng cứ, tài liệu liên quan đến yêu cầu. Ông Nghi và bà Hoa đã đề nghị Tòa án Đông Anh mời thẩm phán Thúy (Đã nghỉ hưu) đến tham gia phiên tòa để xác nhận nhưng Tòa án từ chối mời và không chấp nhận yêu cầu độc lập. Tòa án sơ thẩm không ban hành quyết định trưng cầu giám định chữ ký của ông Nguyễn Văn Thanh là người đại diện theo pháp luật của Công ty Quý Ngọc tại thời điểm ký kết các hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp tài sản.

Tại phiên tòa phúc thẩm: Nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện. Bị đơn vắng mặt. Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Nghi, bà Hoa giữ nguyên yêu cầu kháng cáo đề nghị hủy bản án sơ thẩm. Cũng tại phiên tòa ngày 28/5/2021, luật sư của ông Nghi xuất trình Công văn số 211/CQCSĐT-ĐTKT ngày 12/5/2021 của Công an quận Hoàn Kiếm thông báo tiếp nhận tố giác về tội phạm của ông Nghi, bà Hoa về việc đề nghị khởi tố hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của bà Nguyễn Ánh Hường, địa chỉ tổ 30, thị trấn Đông Anh, Hà Nội. Ông Nghi cũng thừa nhận đơn tố cáo bà Hường của ông gửi Công an quận, huyện từ 5-6 năm nay nhưng chưa được giải quyết dứt điểm.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông Nghi trình bày luận cứ có nội dung chính:

Tòa án cấp sơ thẩm có rất nhiều vi phạm nghiêm trọng: Thụ lý vụ án khi không có Bị đơn vì Công ty Cổ phần Quý Ngọc đã bị Phòng Đăng ký kinh doanh số 2 - Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội hủy bỏ giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Không xác định được thẩm quyền của Tòa án nhân dân huyện Đông Anh có thẩm quyền giải quyết, xét xử vụ án hay không bởi Công ty TNHH Quý Ngọc có trụ sở tại khu đường III, Phủ Lỗ, huyện Sóc Sơn, Hà Nội. Không xác định được nơi ở của người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Quý Ngọc là Phùng Thế Anh ở đâu. Tòa án cấp sơ thẩm xác định người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Quý Ngọc là bà Nguyễn Ánh Hường không đúng, bà Hường chỉ là thành viên sáng lập. Không có căn cứ cho rằng Công ty Cổ phần Quý Ngọc và Công ty TNHH Quý Ngọc là một. Hợp đồng thế chấp tài sản và Hợp đồng tín dụng giữa Ngân hàng và Công ty Cổ phần Quý Ngọc đứng tên ông Nguyễn Văn Thanh đại diện Công ty nhưng ông Thanh không thừa nhận chữ ký, chữ viết trong các hợp đồng đồng thời có đơn yêu cầu giám định chữ ký, chữ viết của ông nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không trưng cầu giám định chữ ký , chữ viết của ông Thanh để xác định tính hợp pháp của các hợp đồng nêu trên. Ông Nghi, bà Hoa có đơn yêu cầu độc lập trong thời gian Tòa án sơ thẩm tạm đình chỉ vụ án nhưng không được thụ lý, giải quyết là vi phạm. Tòa án xét xử vụ án trong khi ông Nghi, bà Hoa đã có đơn gửi Công an quận Hoàn Kiếm tố giác hành vi lừa đảo của bà Nguyễn Ánh Hường nhưng chưa có kết quả là trái với quy định của pháp luật.

Về nội dung: Tòa án sơ thẩm nhận định Hợp đồng tín dụng và các Hợp đồng thế chấp tài sản trong vụ án được ký kết tự nguyện nhưng Công ty Cổ phần Quý Ngọc là Công ty ma, được thành lập bởi các tài liệu giả mạo chữ ký, chữ viết của ông Nghi, ông Thanh. Công ty TNHH Quý Ngọc đã bị giải thể. Bản án sơ thẩm xác định Công ty TNHH Quý Ngọc kế thừa quyền và nghĩa vụ của Công ty Cổ phần Quý Ngọc là sai với quy định của Luật Doanh nghiệp. Đề nghị hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội phát biểu quan điểm và đề xuất hướng giải quyết vụ án có nội dung chính:

Về việc tuân theo pháp luật tố tụng của thẩm phán: Từ khi thụ lý hồ sơ và trong quá trình giải quyết vụ án, thẩm phán được phân công đã chấp hành đúng qui định của pháp luật. Tại phiên tòa HĐXX đã thực hiện đúng qui định và yêu cầu chung của phiên tòa phúc thẩm. Thư ký phiên tòa đã thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn theo qui định tại Điều 51 BLTTDS. Các đương sự đã chấp hành đúng theo qui định tại Điều 70, Điều 71 và Điều 72 BLTTDS.

Về nội dung: Thời hạn để xác minh Đơn tố giác tội phạm của ông Nghi, bà Hoa gửi Công an quận Hoàn Kiếm đã hết nên Tòa án cấp sơ thẩm đưa vụ án ra xét xử là đúng quy định. Các hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp tài sản của các bên trong vụ án đều được lập trên cơ sở tự nguyện và không trái với quy định của pháp luật nên có hiệu lực thi hành. Vì vậy, khi Bị đơn không thanh toán nợ thì Ngân hàng có quyền xử lý tài sản bảo đảm. Do đó không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông Nghi và bà Hoa. Đề xuất bác yêu cầu độc lập của Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.