Bản án 106/2018/DS-PT — Tranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm...

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH SÓC TRĂNG

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Ông Nguyễn Văn Toàn.

Các Thẩm phán: Ông Mai Thiện Kế.

Ông Phạm Hùng Nuôi.

- Thư ký phiên tòa: Ông Lê Thanh Lâm – Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân nhân tỉnh Sóc Trăng tham gia phiên tòa: Bà Mã Quế Khanh – Kiểm sát viên.

Ngày 22 tháng 8 năm 2018, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số: 79/2018/TLPT-DS ngày 12 tháng 7 năm 2018 về việc tranh chấp đòi lại tài sản cho mượn (Quyền sử dụng đất).

Do bản án dân sự sơ thẩm số: 02/2018/DS-ST ngày 07/6/2018 của Tòa án nhân dân huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng bị kháng cáo.

Theo quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 117/2018/QĐ-PT ngày 27 tháng 7 năm 2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Ông Nguyễn Văn B, sinh năm 1950; cư trú tại: Ấp B, xã Đ, huyện L, tỉnh Trà Vinh (Có mặt).

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Ông Lưu Trí D, Luật sư của Văn phòng luật sư N, thuộc Đoàn luật sư tỉnh Sóc Trăng (Có mặt).

- Bị đơn: Ông Nguyễn Văn V, sinh năm 1962; cư trú tại: Ấp A, xã C, huyện D, tỉnh Sóc Trăng (Có mặt).

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn: Ông Hoàng Văn Q, Luật sư của Văn phòng luật sư H, thuộc Đoàn luật sư tỉnh Sóc Trăng (Có mặt).

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Bà Nguyễn Thị C, sinh năm 1971; cư trú tại: Ấp A, xã C, huyện D, tỉnh Sóc Trăng (Có mặt).

2. Bà Huỳnh Thị T, sinh năm 1972; cư trú tại: Ấp I, xã K, huyện L, tỉnh Vĩnh Long (Có mặt).

- Người làm chứng:

1. Ông Đặng Văn E, sinh năm: 1957; cư trú tại: Ấp P, xã Q, huyện D, tỉnh Sóc Trăng (Có mặt).

2. Ông Phạm Văn Ư, sinh năm: 1957 (Có mặt).

3. Ông Nguyễn Văn O, sinh năm: 1949 (Có mặt).

4. Ông Phan Văn K, sinh năm: 1953 (Có mặt).

5. Ông Triệu Văn H, sinh năm: 1945 (Có mặt).

6. Bà Trần Thị M, sinh năm: 1970 (Có mặt).

Cùng cư trú tại: Ấp A, xã C, huyện D, tỉnh Sóc Trăng.

- Người kháng cáo: Ông Nguyễn Văn B là nguyên đơn.

NỘI DUNG CỦA VỤ ÁN:

Theo bản án sơ thẩm và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

- Theo đơn khởi kiện ngày 04 tháng 10 năm 2016, các lời khai trong quá trình tố tụng và tại phiên tòa sơ thẩm, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn ông Nguyễn Văn B trình bày:

Phần đất đang tranh chấp giữa ông Nguyễn Văn B và ông Nguyễn Văn V hiện nay có nguồn gốc là vào năm 1980, ông B có khai phá một phần đất được 20 công đất (Tầm 03m), tại ấp R, xã C, huyện P (Nay là huyện D), tỉnh Sóc Trăng, đến tháng 5/1984 thì bị Nông trường 30/4 cắt xâm canh. Đến tháng 4/1990, ông B làm đơn xin lại đất để canh tác thì được Nông trường 30/4 cấp lại cho 49 công đất tại vùng 5, ấp A, xã C, huyện D, tỉnh Sóc Trăng. Khi Nông trường giao đất có ra quyết định giao đất cho ông B, nhưng do gia đình ông B bị chìm ghe, nên đã thất lạc mất, do đó hiện nay ông B không có quyết định để giao nộp cho Tòa án. Khi nhận đất của Nông trường giao, ông B có nhờ ông Nguyễn Văn V và ông Phạm Văn Ư đến phụ dọn đất, khai phá với ông B, sau khi dọn đất xong thì ông B có chia cho ông V 16 công (Tầm 03m), ông Ư 16 công (Tầm 03m), còn lại phần ông B là 17 công (Tầm 03m). Sau khi chia đất thì ông V, ông Ư và ông B cùng canh tác phần đất trên. Đến năm 1992 thì ông B bị bệnh phải đi điều trị lâu dài, nên ông B có hợp đồng cho ông V mượn lại 8,5 công (Tầm 03m), ông Ư mượn lại 8,5 công (Tầm 03m), hợp đồng bằng lời nói, không có lập thành văn bản, nhưng có ông Ư là người chứng kiến việc ông V mượn đất của ông B. Phần đất hợp đồng cho ông Ư mượn thì năm 1994 ông B chuyển nhượng lại cho ông Ư với giá là 500.000 đồng (Năm trăm nghìn đồng), phần đất hợp đồng cho ông V mượn lại thì vào năm 1995 ông B có đến yêu cầu ông V trả đất lại, nhưng ông V nói là cho ông V mượn canh tác thêm vài năm, sau đó ông B có đến yêu cầu ông V trả đất, nhưng ông V cứ hẹn nhưng không trả đất cho ông B. Đến năm 2014, ông B tiếp tục đến yêu cầu ông V trả đất thì ông V không trả đất cho ông B mà nói là đất của ông V, ông V không có hợp đồng mượn đất của ông B.

Theo đơn khởi kiện ông B chỉ yêu cầu ông V trả lại cho ông B phần đất có diện tích là 8.500m2, tọa lạc ấp A, xã C, huyện D, tỉnh Sóc Trăng, nhưng sau khi Tòa án nhân dân huyện Cù Lao Dung tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ thì trên phần đất này hiện nay còn có những người khác là người thân của ông V là bà Huỳnh Thị T là vợ ông V cùng canh tác đất với ông V và qua đo đạc thực tế thì phần đất trên có diện tích theo đo đạc thực tế là 9.114,2m2. Do đó, tại phiên tòa, ông B xin thay đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện là yêu cầu Hội đồng xét xử buộc ông Nguyễn Văn V và bà Huỳnh Thị T phải cùng có trách nhiệm trả lại cho ông B phần đất có diện tích theo đo đạc thực tế là 9.114,2m2, đất được đánh số thứ tự trên bản đồ địa chính là thửa số 132, tờ bản đồ số 04, tọa lạc ấp A, xã C, huyện D, tỉnh Sóc Trăng hoặc buộc ông V và bà T phải trả giá trị đất cho ông B, ông B chấp nhận nhận giá trị đất.

- Tại Tờ tường trình ngày 31 tháng 10 năm 2016, các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn Nguyễn Văn V trình bày:

Nguồn gốc phần đất đang tranh chấp giữa ông Nguyễn Văn B với ông là vào năm 1990, ông và ông B được Ban giám đốc Nông trường 30/4 giao đất rừng hoang, sau khi khai phá xong thì chia ra làm hai phần, mỗi người được diện tích khoảng hơn 26 công (Công tầm cấy). Ông B làm ruộng đầu vụ bị thất thu nên ông B giao đất của ông B lại cho ông Ư làm. Phần đất của ông thì ông đào mương xổ phèn canh tác liên tục đến năm 1995 thì Ban giám đốc Nông trường 30/4 buộc gia đình ông chặt bỏ lúa Khao Dawk Mali để trồng rau muống Đài Loan xuất khẩu. Đến cuối vụ thu hoạch bị thất trắng, nên Ban giám đốc Nông trường 30/4 lấy hết đất của ông giao cho người khác canh tác. Nông trường 30/4 giao lại cho ông một phần đất khác có diện tích là 10 công, nhưng ông không nhận, ông bỏ đi làm thuê một thời gian. Đến năm 2000, Ủy ban nhân dân tỉnh Sóc Trăng có Chỉ thị số 144 là đất trồng rau muống trước đây được xóa nợ và trả lại đất cho dân, ông đến phần đất của ông khai hoang trước đây lấy đất lại tiếp tục canh tác cho đến nay, nhưng ông chỉ lấy lại được 18 công, còn lại 08 công thì không lấy được.

Tại phiên tòa, ông không đồng ý với yêu cầu của ông B về việc yêu cầu ông và vợ là bà Huỳnh Thị T trả lại đất hoặc trả giá trị đất, vì ông không có hợp đồng mượn đất của ông B mà đất là của ông được Nông trường 30/4 trả lại.

- Tại các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa sơ thẩm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Huỳnh Thị T trình bày:

Phần đất đang tranh chấp hiện nay giữa ông B với chồng bà là ông Nguyễn Văn V, chồng bà đã có công khai phá cực khổ nhiều năm, từ khi bà kết hôn với ông V thì bà đã thấy ông V canh tác phần đất này, bà cũng đã đến phần đất này canh tác nhiều năm, chồng bà và bà đã đi khiếu kiện nhiều năm mới được nhà nước trả lại đất, ông V không có hợp đồng mượn đất của ông B như ông B trình bày, nên bà không thống nhất theo yêu cầu của ông B về việc yêu cầu bà và ông V trả lại đất hoặc trả giá trị đất.

- Tại các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa sơ thẩm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị C trình bày:

Phần đất này ông V đã có công khai phá cực khổ nhiều năm, bà là em ông V cũng đã đến phần đất này canh tác nhiều năm, bà và ông V đã đi khiếu kiện nhiều năm mới được nhà nước trả lại đất, ông V không có mượn đất của ông B như ông B trình bày, nên bà không thống nhất theo yêu cầu của ông B về việc yêu cầu ông V và bà T trả lại đất hoặc trả giá trị đất.

Sự việc đã được Tòa án nhân dân huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng thụ lý, giải quyết tại bản án dân sự sơ thẩm số: 02/2018/DS-ST ngày 07/6/2018 đã quyết định:

Căn cứ vào khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, Điều 91, Điều 92, Điều 147, Điều 157, Điều 158, Điều 165, Điều 166, điểm đ khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228, khoản 1 Điều 244, Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; căn cứ Điều 100, Điều 101 của Luật đất đai; khoản 3 Điều 27 Pháp lệnh số: 10/2009/UBTVQH10 ngày 27 tháng 02 năm 2009 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Toà án; căn cứ khoản 1 Điều 17 Nghị quyết số: 01/2012/NQ-HĐTP, ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; căn cứ Điều 17 Luật phí và Lệ phí; căn cứ Điều 26 Luật thi hành án dân sự.

Tuyên xử: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn B về việc yêu cầu ông Nguyễn Văn V và bà Huỳnh Thị T phải có trách nhiệm trả lại cho ông phần đất có diện tích theo đo đạc thực tế là 9.114,2m2, đất được đánh số thứ tự trên bản đồ địa chính là thửa số 132, tờ bản đồ số 04, tọa lạc ấp A, xã C, huyện D, tỉnh Sóc Trăng hoặc buộc ông V và bà T phải trả giá trị đất cho ông B, ông B chấp nhận nhận giá trị đất.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí dân sự sơ thẩm, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 20/6/2018, nguyên đơn ông Nguyễn Văn B có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm số 02/2018/DS-ST ngày 07/6/2018 của Tòa án nhân dân huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng. Yêu cầu Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng xét xử phúc thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông và buộc vợ chồng ông V hoàn trả cho ông giá trị quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn ông Nguyễn Văn B giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và không rút đơn kháng cáo; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn cho rằng phần đất đang tranh chấp giữa ông B với ông V là đất của ông B được Nông trường 30/4 cấp vào năm 1990 (Trong tổng phần đất ông B được cấp là 49 công), năm 1992 ông B hợp đồng cho ông V mượn lại 8.500m2 (Theo đo đạc thực tế có diện tích là 9.114,2m2), đất thuộc thửa 132, tờ bản đố số 04, tọa lạc tại ấp A, xã C, huyện D, tỉnh Sóc Trăng. Ông B không có quyết định giao đất của Nông trường 30/4, nhưng ông B có căn cứ chứng minh là tại Quyết định số: 1181/QĐ – HC ngày 13/11/2000 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Sóc Trăng về việc thu hồi 523,22 ha đất nông nghiệp và đất thổ cư của Nông trường 30/4, tỉnh Sóc Trăng, để giao lại cho 308 hộ nông dân cư ngụ trong khu vực Nông trường 30/4 (Có danh sách kèm theo) thì trong danh sách đó có tên ông Nguyễn Văn B tại cột số thứ tự 145, SĐK là 3082 với diện tích được giao lại là 0,60 ha. Ngày 23/6/2017 ông B lại được Thanh tra tỉnh Sóc Trăng chi trả tiền chênh lệch khoán và giá lúa. Ngoài ra, các bên đều thừa nhận là ông B chỉ có 01 phần đất là phần đất đang tranh chấp hiện nay. Từ những căn cứ này có cơ sở để xác định vào năm 1990 ông B được Nông trường 30/4 giao phần đất có diện tích là 49 công, ông khai phá được 17 công trong đó có phần đất đang tranh chấp giữa ông B và ông V. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông B và sửa án sơ thẩm theo hướng buộc ông V và bà T có nghĩa vụ trả giá trị quyền sử dụng đất cho ông B.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn cho rằng phần đất tranh chấp ông B không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp đất, cũng không có giấy tờ chứng minh có cho ông V mượn đất, mà phần đất tranh chấp do ông V khai phá và sử dụng, ông B không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên không có quyền quyết định đối với đất tranh chấp. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử bác toàn bộ yêu cầu kháng cáo của ông B và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng là trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm thì Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án và những người tham gia tố tụng đã chấp hành đúng pháp luật về tố tụng. Về nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, kết quả tranh tụng tại phiên tòa và các quy định pháp luật có liên quan đề nghị không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn và căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, để giữ nguyên bản án sơ thẩm.