Bản án 1030/2024/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện của nguyên đơn – ông Lâm Văn S và ý kiến trình bày trong suốt quá trình tham gia tố tụng của người đại diện hợp pháp của nguyên đơn như sau:

Trước năm 1960, cha ông Sái là ông Lâm L1 có thửa đất diện tích 6.000m2 tọa lạc tại ấp P, xã A, thị xã T, tỉnh An Giang. Trong năm 1960 mẹ ông S là bà Lê Thị M chết và chôn tại khu đất này, đến năm 1962 ông S chuyển nhượng khu đất này cho ông Lý Quốc H5, có thỏa thuận dành ra 500m2 để làm đất khu mộ, khi ông Lâm L1 (chết năm 1964), ông H5 (chết năm 1963) cũng chôn tại khu đất này.

Năm 1964, Lý Huê H4 là con ông Lý Quốc H5 chuyển nhượng cho ông Trần Hiệp H2 (chú bà H) cũng thỏa thuận dành 500m2 để làm đất nghĩa trang như thỏa thuận của cha ông, khi chuyển nhượng chỉ làm giấy tay không có công chứng, chứng thực.

Hiện nay trên khu đất có hơn 10 ngôi mộ, bà H xây tường rào chắn kiên cố không có lối đi vào khu mộ nên con cháu không thể vào viếng mộ ông bà được. Sau đó mới biết năm 2016 ông Trần Mộc Đ là con ruột của ông Trần Hiệp H2 đã được Ủy ban nhân dân huyện T nay là thị xã T cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng phần đất diện tích 5.998m2, tọa lạc tại ấp P, xã A, thị xã T, tỉnh An Giang. Khi ông Đ chết bà Trần Thị H là con ruột ông Đ đã khai nhận di sản và được Ủy ban nhân dân huyện T nay là thị xã T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phần đất trên.

Nay nguyên đơn yêu cầu: Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BV 796651 ngày 01/10/2015 do Ủy ban nhân dân huyện T cấp cho bà Trần Thị H diện tích 5.998m2, tờ bản đồ số 2, thửa đất số 1945, 1946, mục đích sử dụng đất trồng cây lâu năm, tọa lạc tại ấp P, xã A, thị xã T, tỉnh An Giang; Yêu cầu bà H trả lại, mở lối đi vào phần đất khu mộ diện tích là 500m2.

Ý kiến trình bày của bị đơn - bà Trần Thị H và người đại diện theo uỷ quyền của bà H như sau: Nguồn gốc đất của cha mẹ bà H là ông Trần Mộc Đ và bà bà Lâm Thị T2 mua của bà Hoa Kim T3, diện tích 5.998m2, tọa lạc tại ấp P, xã A, thị xã T, tỉnh An Giang với giá 10.000đ (mười ngàn đồng bạc) có làm giấy sang nhượng ngày 10/12/1964 trước chính quyền Ủy ban xã X cộng hòa (chế độ cũ). Khi cha mẹ bà H mua thì chỉ có cây trồng trên đất chứ không có mồ mả nào trên đất. Đến năm 1976, cha là ông Đ có kê khai đất ở xã A, huyện T. Năm 1977, do chiến tranh gia đình có đi tị nạn ở C, nên một số người tự ý đem thân nhân của họ chôn trộm mồ mả trên đất. Gia đình bà có gửi đơn đến Thanh tra huyện T để khiếu tố và được giải quyết một số người trả đất lại cho gia đình canh tác còn gia đình ông S vẫn không trả. Hàng năm những người đi tảo mộ đốt giấy vàng mả, đốt cháy nhiều cây ăn trái làm tổn thất phần lớn tài sản của gia đình bà H. Vì để bảo vệ tài sản của gia đình, năm 2016 đã xây dựng hàng rào kiên cố không cho ai vào khu mộ. Sau khi cha bà H là ông Đ mất, bà H làm thủ tục xin cấp quyền sử dụng đất và đã được Ủy ban nhân dân huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BV 796651 ngày 01/10/2015 và quản lý, sử dụng từ đó đến nay.

Nay bà H không đồng ý với các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; bà H yêu cầu gia đình ông S phải di dời các ngôi mộ của gia đình ra khỏi khu đất trên, trả lại đất cho gia đình bà H canh tác, không đồng ý hỗ trợ chi phí di dời.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - Ủy Ban nhân dân thị xã T có văn bản trình bày: Hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Trần Ngọc Đ1 do Sở T5 chuyển về Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện T bị thất lạc một số bản kê trong đó có bản kê của ông Trần Ngọc Đ1 và văn bản thủ tục chuyển quyền sử dụng đất. Qua rà soát, việc Ủy Ban nhân dân huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó có diện tích 500m2 đất có mồ mả cho ông Đ1 và bà H là không đúng, đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 73/2024/DS-ST ngày 06/6/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh An Giang đã quyết định:

- Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lâm Văn S.

- Buộc bị đơn Trần Thị H có nghĩa vụ giao trả lại phần đất nghĩa trang (thực đo diện tích 309,4m2) và tháo dỡ hàng rào (bức tường) mở lối đi có diện tích 221,3m2 tại các điểm 58, A, B, 40, 41, 92, 93, 91, 60 theo Bản trích đo hiện trạng khu đất ngày 27/02/2024.

- Ông Lâm Văn S có nghĩa vụ hoàn trả giá trị diện tích 221,3m2 cho bà Trần Thị H số tiền 229.045.500 đồng.

- Hủy giấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BV 796651 ngày 01/10/2015 do UBND huyện T cấp cho bà Trần Thị H đứng tên, và giấy cấp cho ông Trần Mộc Đ.

- Không chấp nhận yêu cầu của bị đơn Trần Thị H về yêu cầu ông Lâm Văn S, ông Lý Huê H4 di dời 03 ngôi mộ ra khỏi đất tranh chấp.

- Giao cho ông S được quyền sử dụng đăng ký quyền sử dụng đất, diện tích 309,4m2 và diện tích 221,3m2 theo Bản trích đo hiện trạng khu đất ngày 27/02/2024. Bà H có quyền kê khai diện tích đất sử dụng thực tế còn lại sau khi trừ phần diện tích 309,4m2 và diện tích 221,3m2 đã giao cho ông S (Sáy).

Ngoài ra án sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, về án phí dân sự sơ thẩm và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 12/6/2024, bị đơn - bà Trần Thị H; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – bà Trần kỳ T, bà Trần Thị X, bà Trần Ngọc L kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm nêu trên. Lý do, bản án sơ thẩm xét xử chưa đảm bảo tính khách quan, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bà.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn - bà Trần Thị H; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – bà Trần Kỳ T, bà Trần Thị X, bà Trần Ngọc L vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo; các bên đương sự không thoả thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

- Người đại diện hợp pháp của bà H và bà T trình bày nội dung yêu cầu kháng cáo: Đề nghị Hội đồng xét xử sửa án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Vì nguồn gốc đất tranh chấp (thực đo diện tích 309,4m2), là do cha mẹ bà H là ông Trần Mộc Đ và bà Lâm Thị T2 mua của bà Hoa Kim T3 bao gồm phần đất diện tích 5.998m2, tọa lạc tại ấp P, xã A, thị xã T, tỉnh An Giang với giá là 10.000 đồng (mười ngàn đồng bạc) có làm giấy sang nhượng ngày 10/12/1964 trước chính quyền Ủy ban xã X chế độ Việt Nam Cộng hòa, khi mua chỉ có cây trồng trên đất chứ không có mồ mả nào trên đất. Năm 1976, ông Đ có kê khai đất trên. Năm 1977, do chiến tranh gia đình có đi tị nạn ở C, nên một số người tự ý đem thân nhân của họ chôn trộm trên đất.

- Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn trình bày: Ông S ( S) không đồng ý với ý kiến của phía bị đơn. Vì toàn bộ diện tích đất tranh chấp nguồn gốc trước năm 1960 của cha ông S là ông Lâm L1. Năm 1962, khi ông S chuyển nhượng khu đất này cho ông Lý Quốc H5, có thỏa thuận dành ra 500m2 để làm đất khu mộ. Năm 1964, ông Lý Huê H4 là con ông Lý Quốc H5 chuyển nhượng cho ông Trần Hiệp H2 (chú bà H) cũng thỏa thuận dành 500m2 để làm đất nghĩa trang. Hiện nay trên khu đất tranh chấp có hơn 10 ngôi mộ của gia tộc ông S. Việc bà H xây tường rào chắn kiên cố không có lối đi vào khu mộ nên con cháu không thể vào viếng mộ ông bà được.

Tại phần tranh luận:

- Bà H1 đại diện theo uỷ quyền của bị đơn trình bày tranh luận: Bản án sơ thẩm buộc bà H giao trả diện tích đất 309.4m2 cho nguyên đơn, tháo dỡ hàng rào, phần này chúng tôi không đồng ý, vì đã có giấy tờ mua bán hợp pháp, chứng cứ trong hồ sơ vụ án. Bà H cũng không chấp nhận nhận lại 222.000.000 đồng vì phần diện tích mở lối đi vào khu mộ 221,3m2 nằm ngoài mặt tiền, chúng tôi thấy không hợp lý. Chúng tôi chấp nhận sẽ tạo điều kiện để ông S vào thăm mộ người thân, việc mở lối đi phía sau thuận lợi hơn lối đi phía trước.

- Bà D đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn trình bày tranh luận: Ngoài lối đi mà Toà án cấp sơ thẩm chấp nhận thì không có lối đi nào khác. Hiện tại ông S chấp nhận mua phần đất đó, không đồng ý hòa giải với phương án bà H đưa ra, vì phía ông S đã quá thiệt thòi.

- Bà H3 trình bày tranh luận: Bà đồng ý như ý kiến, yêu cầu của bà H.

- Bà D đối đáp: Mẹ ông S là bà M được chôn ở phần đất này. Năm 1962, ông S chuyển nhượng khu đất này cho ông H5, có thỏa thuận dành ra 500m2 để làm đất mộ gia tộc, khi ông L1 chết cũng chôn tại khu đất này, cha mẹ của ông S đều được chôn cất ở đó nên phần đất này thuộc về ông S.

- Ông S bổ sung ý kiến của bà D: Nguồn gốc đất ngày xưa của ba tôi, năm 1962 ba tôi bán cho ông H5, 1963 ông H5 cũng được chôn ở đó, khi bán ba tôi có thỏa thuận chừa lại phần mồ mả, tôi không đồng ý với việc hòa giải với bị đơn vì không có lối đi phía sau.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu ý kiến:

+ Về tố tụng: Trong giai đoạn phúc thẩm Thẩm phán chủ tọa, thư ký và Hội đồng xét xử đã tuân thủ đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Những người tham gia tố tụng đã được thực hiện đúng, đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

+ Về nội dung: Bản án sơ thẩm đã giải quyết đúng pháp luật. Tại cấp phúc thẩm phía những người kháng cáo không cung cấp được chứng cứ nào mới làm thay đổi nội dung vụ án. Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị đơn - bà Trần Thị H; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – bà Trần Kỳ T, bà Trần Thị X, bà Trần Ngọc L, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 73/2024/DS-ST ngày 06/6/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh An Giang.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa; Hội đồng xét xử nhận định:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; điểm c khoản 1 Điều 39, Điều 164, Điều 169, Điều 254 Bộ luật Dân sự; điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/NQ-UBTVQH14, ngày 30-12-2014 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về việc thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phía Tòa án;

1. Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn - bà Trần Thị H và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – bà Trần Kỳ T, bà Trần Thị X, bà Trần Ngọc L, giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 73/2024/DS-ST ngày 06/6/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh An Giang.

1.1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Lâm Văn S (Sáy).

- Buộc bị đơn Trần Thị H có nghĩa vụ giao trả lại phần đất nghĩa trang (thực đo diện tích 309,4m2) cho ông Lâm Văn S và tháo dỡ hàng rào (bức tường) mở lối đi vào khu đất mộ của gia đình ông S có diện tích 221,3m2 tại các điểm 58, A, B, 40, 41, 92, 93, 91, 60 theo Bản trích đo hiện trạng khu đất ngày 27/02/2024.

- Ông Lâm Văn S có nghĩa vụ hoàn trả giá trị diện tích đất 221,3m2 cho bà Trần Thị H tương đương với số tiền 229.045.500 đồng.

- Hủy giấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BV 796651 ngày 01/10/2015 do Ủy ban nhân dân huyện T cấp cho bà Trần Thị H đứng tên, và giấy cấp cho ông Trần Mộc Đ.

1.2. Không chấp nhận yêu cầu của bị đơn bà Trần Thị H về yêu cầu ông Lâm Văn S, ông Lý Huê H4 di dời 03 ngôi mộ ra khỏi đất tranh chấp.

1.3. Ông S được quyền sử dụng, đăng ký quyền sử dụng đất, diện tích 309,4m2 và diện tích 221,3m2 theo Bản trích đo hiện trạng khu đất ngày 27/02/2024 theo quy định của pháp luật đất đai. Bà H có quyền kê khai diện tích đất sử dụng thực tế còn lại sau khi trừ phần diện tích 309,4m2 và diện tích 221,3m2 đã giao cho ông S (Sáy) để cấp đổi lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

1.4. Về chi phí tố tụng: Bị đơn - bà Trần Thị H phải chịu chi phí tố tụng đo đạc, định giá, xem xét thẩm định tại chỗ là 42.000.0000 đồng. Do ông Lâm Văn S tạm ứng nên bà H có nghĩa vụ hoàn trả lại cho ông sái 42.000.000 đồng (Bốn mươi hai triệu đồng).

1.5. Về án phí dân sự sơ thẩm: Bị đơn - bà Trần Thị H phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng).

Ông Lâm Văn S người cao tuổi nên được miễn án phí dân sự số tiền phải trả giá trị đất cho bà H. Ông Lâm Văn S được nhận lại 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm theo Biên lai thu tạm ứng án phí số 0017715 ngày 04 tháng 7 năm 2017 của Cục thi hành án dân sự tỉnh An Giang.

2. Án phí dân sự phúc thẩm:

2.1. Bị đơn – bà Trần Thị H phải chịu án phí dân sự phúc thẩm 300.000 (ba trăm nghìn) đồng, được khấu trừ 300.000 (ba trăm nghìn) đồng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm bà H đã nộp theo Biên lai thu số 0000337, ngày 17 tháng 6 năm 2024 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh An Giang. Sau khi cấn trừ, bà Trần Thị H đã nộp đủ án phí dân sự phúc thẩm.

2.2. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – bà Trần Kỳ T, bà Trần Thị X, bà Trần Ngọc Lệ T4 trường hợp ngườ cao tuổi, được xét miễn án phí dân sự phúc thẩm.

3. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.