Bản án 101/2026/HS-ST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Ngày 27/01/2022, Hà Văn Đ và con trai là Hà Hải S, sinh năm 1984 ở Tổ dân phố L, phường C, tỉnh Bắc Ninh mua khoảng hơn 20ha đất rừng sản xuất của ông Nguyễn Văn N, sinh năm 1979 ở thôn C, xã T, tỉnh Lạng Sơn, trong đó có khoảng 18ha đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và trồng cây Bạch đàn, phần diện tích còn lại chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, một phần đất rừng còn có cây tự nhiên. Ngày 29/9/2025 Hà Văn Đ và Hà Hải S tiếp tục mua khoảng 03ha đất rừng sản xuất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hiện trạng khi chuyển nhượng có cây rừng tự nhiên với ông Nguyễn Văn V, sinh năm 1974 ở thôn S, xã Q, tỉnh Lạng Sơn. Việc mua bán đất rừng với Nguyễn Văn N và Nguyễn Văn V do Hà Văn Đ trực tiếp thực hiện nhưng giấy tờ chuyển nhượng đứng tên người mua là Hà Hải S. Sau khi mua đất rừng, Hà Văn Đ trực tiếp trông coi, quản lý sử dụng.

Ngày 20/12/2025, Hà Văn Đ nảy sinh ý định cắt hạ các cây rừng tự nhiên để lấy đất trồng cây Bạch đàn nên thuê Nguyễn Thị M, sinh năm 1980, Hà Thị C, sinh năm 1974 cùng ở xã T, tỉnh Bắc Ninh đến khu đồi K thuộc thửa 462, tờ bản đồ số 08 bản đồ Lâm nghiệp xã Q để phát dây leo cây bụi thuận tiện cho việc cắt cây rừng tự nhiên, M, C phát dọn được 10 ngày thì nghỉ. Đến ngày 11/01/2026, Hà Văn Đ thuê Vy Văn L thực hiện việc cắt cây rừng tự nhiên và bảo L tìm thêm người, L bảo Nông Văn Q cùng cắt rừng cho Đ. Khi thuê người phát dọn rừng, cắt hạ cây tự nhiên và trong quá trình thực hiện, Đ chỉ đạo L, Q chỗ nào phát thì cắt hết cây ở đó, nói đất rừng đã có sổ, Đ đã xin phép cải tạo rừng để trồng cây.

Từ ngày 13/01/2026 đến trưa ngày 14/01/2026, Đ bảo Q, L cắt cây tự nhiên tại “vị trí thứ ba”. Ngoài việc cắt hạ, cắt khúc các cây gỗ tự nhiên Đ còn bảo L và Q chọn hai cây to, thẳng để xẻ thành hai chiếc dầm ngang dạng hộp cho Đ để sử dụng, trong đó có một chiếc đã được Đ đem về lán tạm tại khu đồi K. Chiều ngày 14/01/2026 đến ngày 16/01/2026, Đ bảo Q, L cắt cây rừng tự nhiên tại “vị trí thứ nhất”. Từ ngày 17/01/2026 đến ngày 18/01/2026, Đ bảo L và Q cắt cây rừng tự nhiên tại “vị trí thứ hai”. Đến khoảng 16 giờ 30 phút ngày 18/01/2026 khi L và Q đang cắt cây rừng tại vị trí thứ hai thì bị lực lượng công an phát hiện. Do lo sợ có vấn đề liên quan nên là Q và L đã bỏ chạy mang theo cưa máy và bỏ lại xe mô tô và một số vận dụng khác. Phần diện tích rừng tự nhiên bị chặt phá tại vị trí thứ nhất và vị trí thứ hai thuộc diện tích đất rừng mua với Nguyễn Văn V, còn phần đất rừng có cây tự nhiên bị chặt phá tại vị trí thứ ba thuộc diện tích đất rừng mua với Nguyễn Văn N.

Kết quả khám nghiệm hiện trường xác định hiện trường nơi xảy ra sự việc được xác định tại thừa 462, tờ bản đồ số 4 bản đồ lâm nghiệp xã H năm 2008 nay là thửa 462, tờ bản đồ số 08, bản đồ Lâm nghiệp xã Q tỷ lệ 1/10.000 thuộc lô số 13, khoảnh 7, tiểu khu 382 bản đồ hiện trạng rừng năm 2024, xã H, huyện C, tỉnh Lạng Sơn có địa chỉ tại đồi K, thuộc thôn S, xã Q, tỉnh Lạng Sơn. Cụ thể như sau:

- Vị trí thứ nhất: Tại góc Tây Nam của thửa 462 là nơi xác định dừng sản xuất có cây tự nhiên bị hủy hoại, diện tích 7.923,5m2, có hướng tiếp giáp phía Bắc, Nam, Đông đều nằm trong thửa 462, phía Tây tiếp giáp với tỉnh Bắc Ninh. Thời điểm khám nghiệm, trên mặt đất còn nhiều thân cây gỗ tự nhiên bị cắt, vết cắt bằng phẳng, phần lá đã úa vàng, gồm các cây Sau sau, Kháo, Bồ hòn… kiểm đếm phát hiện 386 khúc gỗ khối lượng 15,245m3.

- Vị trí thứ hai: Đo cách điểm gần nhất của vị trí thứ nhất hướng Đông Bắc 60,5m, xác định là rừng sản xuất, có cây tự nhiên bị hủy hoại, diện tích 7.213,0m2, các phía tiếp giáp đều nằm trong thửa 462 thời điểm khám nghiệm, trên mặt đất còn nhiều thân cây gỗ tự nhiên bị cắt, vết cắt bằng phẳng, phần là đã úa vàng, gồm các cây Mạy tẻo, Dưỡng, Sảng nhung… kiểm đếm phát hiện 80 khúc gỗ khối lượng 28,885m3.

Vị trí thứ ba: Từ điểm gần nhất của vị trí thứ hai hướng Đông Bắc 353,4m, vị trí này xác định là rừng sản xuất, có cây tự nhiên bị cưa tỉa trên tổng diện tích 2.729,4m2, cây tự nhiên chưa bị cưa hạ là 68 cây. Thời điểm khám nghiệm, trên mặt đất còn nhiều thân cây gỗ tự nhiên bị cắt, vết cắt bằng phẳng, phần lá đã úa vàng gồm các cây Sau sau, Kháo. Khối lượng gỗ đo đếm được 303 khúc, khối lượng 16,626m3. Hà Văn Đ xẻ, lấy về lán để sử dụng 01 hộp gỗ chiều dài 4,5m, rộng 0,14m, dày 0,095m, khối lượng 0,060m3 quy tròn theo quy định 0,096m3. Tổng khối lượng gỗ bị chặt cứ phá là 16,722m3.

Tại bản kết luận giám định tư pháp trong lĩnh vực lâm nghiệp ngày 13/02/2026 của ông Kiềng Mạnh H - Người giám định tư pháp theo vụ việc công tác tại Hạt kiểm lâm khu vực Văn Quan kết luận: Tổng diện tích cây tự nhiên bị cưa phá thuộc thửa đất 462 tờ bản đồ số 04, bản đồ lâm nghiệp xã H năm 2008 thuộc lô 13, khoảnh 07, tiểu khu 382 bản đồ hiện trạng rừng năm 2024 xã H cũ thuộc khu đồi K, thôn S, xã Q, tỉnh Lạng Sơn là 17.865,9m2, gồm 03 vị trí cụ thể như sau:

Vị trí diện tích rừng tự nhiên bị cưa phá hoàn toàn có tổng diện tích là 151365 mét, gồm các vị trí sau:

- Vị trí cây rừng tự nhiên bị cưa phá thứ nhất, diện tích 7.923,5m2, khối lượng gỗ là 386 khúc, khối lượng 15,245m3; loài cây tự nhiên bị cưa phá gồm: Dẻ, Bồ hòn, Sau sau thuộc loài cây gỗ tự nhiên thông thường.

- Vị trí cây rừng tự nhiên bị cưa phá thứ hai, diện tích 7.213,0m2; loài cây tự nhiên bị chặt cưa phá gồm: Mạy Tẻo, Dưỡng, Sảng nhung thuộc loài loài cây thân cây gỗ tự nhiên thông thường, khối lượng gỗ là 80 khúc, khối lượng 28,885m3.

Các vị trí rừng tự nhiên bị cưa phá thứ nhất và thứ hai có trạng thái rừng tự nhiên lá rộng thường xanh và lửa rụng lá (rừng nghèo kiệt, ký hiệu TXK) thuộc quy hoạch rừng sản xuất.

- Vị trí thứ ba cây tự nhiên bị cưa tỉa chọn diện tích 2.729,4m2, gồm cả diện tích cây tự nhiên chưa bị cắt hạ. Tại hiện trường thời điểm giám định diện tích cây tự nhiên bị cắt hạ không đo đếm được do các đối tượng chỉ thực hiện việc cưa tỉa, chọn các cây tự nhiên trên diện tích 2.729,4m3, khối lượng gỗ bị chặt, cưa phá là 16,722m3.

Trạng thái dừng trên bản đồ vị trí có cây tự nhiên bị chặt hạ diện tích 2.729,4m2 theo bản đồ hiện trạng năm 2024 xã Hcũ có trạng thái dừng tự nhiên lá rộng thường xanh và nửa rụng lá (rừng nghèo kiệt, ký hiệu TXK). Trạng thái thực tế tại thời điểm giám định vị trí của cây tự nhiên bị chặt hạ tổng diện tích có cây tự nhiên liền vùng đo đếm được là 2.729,4m2 là diện tích có cây tự nhiên thông thường, chưa đạt tiêu chí dừng tự nhiên rừng.

Về quy hoạch diện tích có cây tự nhiên bị cắt hạ thuộc quy hoạch rừng sản xuất.

Tại bản kết luận định giá tài sản số 01/KL-HĐĐGTS ngày 13/4/2026 của Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự, Ủy ban nhân dân xã Q kết luận: 60,092m3 gỗ tự nhiên gồm các loại Dẻ, Bồ hòn, Sau sau, Kháo, Mạy tẻo, Dưỡng, Sảng nhung và một số loại gỗ tự nhiên thông thường khác, thời điểm định giá tháng 01/2026, trị giá là 18.270.600 đồng. Thiệt hại về môi trường đối với rừng diện tích là 17.865,9m2 bị cưa phá, thời điểm định giá tháng 1/2026 là 18.270.600 đồng, tổng giá trị thiệt hại là 36.541.200 đồng.

Về dân sự: Ủy ban nhân dân xã Q, tỉnh Lạng Sơn yêu cầu Hà Văn Đ phải bồi thường số tiền 36.541.200 đồng theo kết luận định giá, Đ đồng ý. Ngày 14/5/2026 gia đình bị cáo Hà Văn Đ đã nộp số tiền 36.541.200 đồng tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4 - Lạng Sơn để khắc phục hậu quả cho bị cáo.

Về vật chứng của vụ án: Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Lạng Sơn đã tạm giữ và làm rõ, gồm:

- 01 (một) xe mô tô biển số 98E1-183.69, 01 (một) máy cưa xích nhãn hiệu Husqvarna special 365, màu cam; 01 (một) nắp cưa máy màu cam có chữ Husqvarna; 01 (một) tua vít màu đen vàng; 01 (một) can nhựa màu trắng, nắp màu đỏ, thể tích 10 lít là của anh Vi Văn L.

- 01 (một) xe mô tô biển số 98E1-003.57; 02(hai) chìa khóa xe mô tô có gắn móc chìa khóa là gấu bông của anh Long Văn H cho Nông Văn Q mượn sử dụng.

- Số tiền 77.000 đồng; 01(một) tuýp thuốc; 01 (một) cưa xích nhãn hiệu Spada special 365, màu cam; 01 (một) nắp cưa máy màu cam có chữ Husqvarna của anh Nông Văn Q.

- 01 (một) điện thoại di động nhãn hiệu Oppo A3, màu đen của bị cáo Hà Văn Đ.

Tất cả các vật chứng trên hiện chưa xử lý.

Đối với số gỗ bị cắt phá ngày 20/01/2026, Hạt Kiểm lâm khu vực C đã bàn giao lại cho Ủy ban nhân dân xã Q, tỉnh Lạng Sơn để quản lý theo quy định.

Tại bản Cáo trạng số 48/CT-VKSLSN-KV ngày 16 tháng 7 năm 2026, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Lạng Sơn đã truy tố bị cáo Hà Văn Đ về tội Huỷ hoại rừng theo điểm đ khoản 2 Điều 243 của Bộ luật Hình sự.

Quá trình điều tra và tại phiên tòa, bị cáo thừa nhận hành vi phạm tội của mình như cáo trạng đã truy tố.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án: Uỷ ban nhân dân xã Q, tỉnh Lạng Sơn đề nghị bị cáo bồi thường theo đúng kết luận định giá; anh Vy Văn L, anh Nông Văn Q, anh Nông Văn H đều xin được trả lại các tài sản của mình; những người khác không ai có ý kiến, yêu cầu gì thêm.

Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát giữ nguyên quan điểm truy tố và đề nghị Hội đồng xét xử:

- Tuyên bố bị cáo Hà Văn Đ phạm tội Huỷ hoại rừng. Hình phạt chính: Đề nghị áp dụng điểm đ khoản 2, khoản 4 Điều 243, điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51, Điều 50, Điều 65 của Bộ luật Hình sự, xử phạt bị cáo 03 năm tù cho hưởng án treo, ấn định thời gian thử thách. Hình phạt bổ sung: Đề nghị phạt bị cáo từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Về trách nhiệm dân sự: Ghi nhận sự bồi thường của bị cáo số tiền 36.541.200 đồng, để nộp ngân sách Nhà nước.

Về xử lý vật chứng: Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 47 Bộ luật Hình sự; điểm a khoản 2, điểm b khoản 3 Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự. Tịch thu sung vào ngân sách Nhà nước 01 điện thoại di động nhãn hiệu Oppo A3 của bị cáo. Trả lại: 01 xe mô tô biển số 98E1-183.69, 01 máy cưa xích, 01 nắp cưa, 01 tua vít, 01 can nhựa cho anh Vy Văn L; 01 xe mô tô cưa máy, đã qua sử dụng. 01 xe mô tô biển số 98F1-003.57, 02 chìa khoá cho anh Nông Văn H; 01 tuýp thuốc, 01 cưa xích, 01 nắp cưa và 77.000 đồng cho anh Nông Văn Q.

Về án phí: Bị cáo là người cao tuổi và có đơn xin miễn án phí nên đề nghị Hội đồng xét xử miễn án phí theo quy định.

Bị cáo không có ý kiến tranh luận với đại diện Viện kiểm sát. Lời nói sau cùng bị cáo trình bày đã ăn năn hối cải xin được giảm nhẹ hình phạt.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[2] Về hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Trong quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa không có ai có ý kiến, khiếu nại về hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm sát viên. Do đó, hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử thực hiện đều hợp pháp.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào điểm đ khoản 2, khoản 4 Điều 243, điểm b, s khoản 1 khoản 2 Điều 51, Điều 50, Điều 65, điểm a khoản 1 Điều 47 Bộ luật Hình sự; Điều 584, 585, 586, 589 Bộ luật Dân sự; khoản 1, điểm a khoản 2, điểm b khoản 3 Điều 106, khoản 2 Điều 135, khoản 2 Điều 136, Điều 331, khoản 1 Điều 333 của Bộ luật Tố tụng hình sự; điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 14 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Tuyên bố bị cáo Hà Văn Đ phạm tội Huỷ hoại rừng.

2. Xử phạt bị cáo Hà Văn Đ 03 (ba) năm tù cho hưởng án treo, thời gian thử thách 05 (năm) năm, tính từ ngày tuyên án sơ thẩm ngày 07/8/2026. Giao bị cáo cho Ủy ban nhân dân phường C, tỉnh Bắc Ninh giám sát và giáo dục trong thời gian thử thách. Gia đình bị cáo có trách nhiệm phối hợp với chính quyền địa phương trong việc giám sát, giáo dục bị cáo.

Trong trường hợp người được hưởng án treo thay đổi nơi cư trú, thì thực hiện theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự.

Trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên thì Tòa án có thể quyết định buộc người được hưởng án treo phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.

Phạt bổ sung: 30.000.000 đồng

3. Về trách nhiệm dân sự: Buộc bị cáo phải bồi thường cho Nhà nước giá trị thiệt hại đối với phần diện tích rừng bị thiệt hại là 36.541.200 đồng, số tiền bồi thường nộp vào ngân sách Nhà nước. Xác nhận bị cáo đã nộp số tiền 36.541.200 đồng tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4 - Lạng Sơn theo biên lai thu tiền ký hiệu: BLTT/26E, số 0000677 ngày 14/5/2026, số tiền được chuyển vào ngân sách Nhà nước.

4. Về xử lý vật chứng:

- Tịch thu sung vào ngân sách Nhà nước 01 điện thoại di động nhãn hiệu Oppo A3 của bị cáo.

- Trả lại:

+ 01 (một) xe mô tô biển số 98E1-183.69, 01 (một) máy cưa xích nhãn hiệu Husqvarna special 365, màu cam; 01 (một) nắp cưa máy màu cam có chữ Husqvarna; 01 (một) tua vít màu đen vàng; 01 (một) can nhựa màu trắng, nắp màu đỏ, thể tích 10 lít cho anh Vi Văn L.

+ 01 (một) xe mô tô biển số 98E1-003.57; 02(hai) chìa khóa xe mô tô có gắn móc chìa khóa là gấu bông cho anh Long Văn H.

+ Số tiền 77.000 đồng; 01(một) tuýp thuốc; 01 (một) cưa xích nhãn hiệu Spada special 365, màu cam; 01 (một) nắp cưa máy màu cam có chữ Husqvarna cho anh Nông Văn Q.

(Theo bản kê vật chứng ngày 17/6/2026)

5. Về án phí: Bị cáo được miễn án phí hình sự sơ thẩm do thuộc trường hợp người cao tuổi.

Bị cáo có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án vắng mặt có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc được niêm yết./.