Bản án 10/2023/DS-ST — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện đề ngày 30/3/2021, bổ sung ngày 20/6/2022 và quá trình tố tụng nguyên đơn bà Trần Thị S trình bày: Nguồn gốc phần đất tranh chấp diện tích 180m2 (thực đo là 109m2) thuộc một phần thửa số 2746 có diện tích chung 1.374m2, tờ bản đồ số 8, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh là của mẹ của bà tên Kim Thị M để lại, phần đất này khi còn sống mẹ của bà có trồng cây bố để lấy dây đang võng. Năm 1991 mẹ của bà chết nên để lại phần đất này cho bà sử dụng, sau khi được cho đất thì các chú, cậu trong thân tộc gồm ông L (chồng bà C), ông B, ông I và ông S có đứng ra chỉ ranh cho địa chính đo đạc để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà vào năm 1995; phần diện tích đất tranh chấp là phần đất trũng nên hàng năm bà có trồng rau muống cho heo ăn. Tuy nhiên, trong thời gian quản lý và sử dụng phần thửa đất (kể cả phần đất tranh chấp), do thường bị chồng của bà đánh đập, hành hạ nên bà phải đi về Tây Ninh sống chung với con của bà (thời gian cụ thể thì bà không nhớ rõ) đến khi trở về thì thấy bà Trầm Thị C đã trồng 01- 02 cây dừa; 01 - 02 bụi trúc trên phần đất tranh chấp, lúc đó bà có hỏi bà C tại sao trồng cây trên đất của bà thì bị bà C chửi rủa, mặt khác do không an hiểu và thường bị chồng đánh đập nên bà không dám thưa kiện bà C ra chính quyền. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây thì bà C đã đem trụ đá cặm chiếm luôn phần đất nêu trên nên xảy ra tranh chấp. Nay bà yêu cầu bà Trầm Thị C phải di dời cây dừa và bụi trúc để trả lại cho bà phần đất diện tích 180,2m2 (thực đo là 109m2) thuộc thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, diện tích chung 1.374m2, (trong đó loại đất ở diện tích 127m2 và đất trồng cây lâu năm diện tích 1.247 m2) tờ bản đồ số 8, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh do bà được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng vào ngày 28/11/1995, sau đó cấp đổi lại vào ngày 13/12/ 2016.

Theo đơn phản tố đề ngày 09/12/2022, quá trình tố tụng bị đơn bà Trầm Thị C trình bày: Nguồn gốc phần đất đang tranh chấp diện tích 109m2 thuộc một phần thửa số 2746, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh là của chồng bà tên Liêng Văn L (đã chết) để lại cho bà sử dụng; phần đất này vợ chồng bà đã canh tác trên 40 năm, quá trình canh tác chồng bà có đào 01 giếng (ao) để lấy nước tưới cây, trên bờ giếng thì có trồng cây tre, dừa và cây trúc. Quá trình quản lý và sử sử dụng không có ai ngăn cản hay tranh chấp. Tuy nhiên, phần đất này vợ chồng bà chỉ canh tác chứ không kê khai đăng ký cấp quyền sử dụng, bà cũng không biết việc bà S kê khai đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với phần đất này. Nay bà không đồng ý trả đất theo yêu cầu của bà Trần Thị S, vì phần đất này là phần đất của ông bà để lại cho vợ chồng bà, vợ chồng bà đã quản lý sử dụng trên 40 năm. Đồng thời bà yêu cầu được công nhận phần đất đang tranh chấp diện tích 109m2 thuộc thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh thuộc quyền sử dụng của bà.

Tại phiên tòa người đại diện hợp pháp của nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn yêu cầu bị đơn bà Trầm Thị C phải di dời cây dừa và bụi trúc để trả lại phần đất diện tích 180,2m2 (thực đo là 109m2) thuộc thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh cho bà S sử dụng, vì phần đất trên là do mẹ của bà S để lại cho bà S, quá trình sử dụng bà S đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp.

Người đại diện hợp pháp của bị đơn bà Trầm Thị C không đồng ý trả đất theo yêu cầu của nguyên đơn bà S, vì phần đất này là phần đất của ông bà để lại cho ông L, phần đất này vợ chồng bà C, ông L sử dụng trên 40 năm, phần cây tre trên đất là do ông bà trồng đẻ lại, còn cây dừa và cây trúc do bà C trồng; phần đất này nằm chung trong diện tích 140m2 thuộc thửa 869 mà bà C được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên bà C yêu cầu được công nhận phần đất đang tranh chấp diện tích 109m2 cho bà C sử dụng.

Vị trợ giúp viên pháp lý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn đơn Trần Thị S cho rằng yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. Bỡi lẽ, về nguồn gốc phần đất đang tranh chấp 109 m2 thuộc một phần thửa 2746 là của bà Kim Thị M là mẹ của bà S để lại cho bà S; quá trình sử dụng bà M có kê khai đăng ký năm 1983; sau khi bà M chết thì để lại cho bà S quản lý sử dụng, quá trình sử dụng bà S có kê khai đăng ký năm 1995 và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; tại Công văn của Ủy ban nhân dân huyện xác định việc cấp đất cho bà S là đúng trình tự, thủ tục và đúng đối tượng; do hai thửa đất của gia đình bà S và gia đình bà C giáp ranh với nhau nên quá trình sử dụng bên bà C đã sử dụng lấn sang phần đất của bà S để trồng dừa, trúc; phía bà C cho rằng phần đất tranh chấp là của ông L để lại cho bà C nhưng quá trình sử không có giấy tờ nào chứng minh có kê khai đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền; việc người đại diện cho bà C cho rằng phần đất đang tranh chấp nằm trong phần diện tích 140 m2 thuộc thửa 869 là không có căn cứ, thửa 869 không có liên quan đến phần thửa đất 2746 đang tranh chấp; Từ đó, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn buộc bị đơn di dời cây dừa và bụi trúc để trả lại phần đất diện tích thực đo là 109m2 thuộc thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh cho bà S sử dụng

Vị Luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn bà Trầm Thị C cho rằng: Bên bị đơn bà C không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà S, đồng thời cho rằng yêu cầu phản tố của bị đơn là có căn cứ. Bởi lẽ, phần đất tranh chấp đã được vợ chồng ông L, bà C quản lý sử dụng trồng cây trên 40 năm; sau khi ông L chết năm 1997 thì để lại cho bà C tiếp tục quản lý sử dụng; quá trình vợ chồng bà C quản lý sử dụng phần dất và trồng cây dừa, cây trúc trên đất phía bà S không ngăn cản hay tranh chấp; Công văn của Uỷ ban nhân dân huyện cũng xác nhận việc cấp đất cho bà S là không đo đạc cụ thể; việc bà C sử dụng quản lý đất là ổn định, công khai liên tục trên 30 năm nên thuộc trường họp được công nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Từ đó đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; đề nghị chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn công nhận cho bà C được quản lý sử dụng đối với phần diện tích 109m2 thuộc thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh.

Ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên:

+ Việc tuân theo pháp pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án thấy rằng Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và những người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng theo trình tự, thủ tục tố tụng của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Tuy nhiên, về thời hạn chuẩn bị xét xử của vụ án chưa đảm bảo theo quy định tại Điều 203 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

+ Về quan điểm giải quyết nội dung vụ án: Nhận thấy, phần đất tranh chấp diện tích 109m2, tờ bản đồ số 8, thuộc thửa 2746, nằm trong tổng diện tích 1.374m2 tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh có nguồn gốc là của bà Kim Thị M để lại cho bà Trần Thị S. Theo thông tin chủ sử dụng đất ghi trong sổ mục kê ruộng đất năm 1983 thể hiện tên chủ sử dụng đất là “Kim M” và Trần Kh thuộc thửa 642, 643 tờ bản đồ số 3; tên “Kim M” này gần trùng với tên bà Kim Thị M (mẹ ruột bà Trần Thị S). Do đó, đến năm 1995 sau khi bà Kim Thị M chết, bà Trần Thị S tiếp tục đứng tên kê khai đăng ký và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là phù hợp với quy định của pháp luật.

Việc bà Trầm Thị C cho rằng phần đất tranh chấp là của chồng bà, ông Liêng Văn L (đã chết) để lại cho bà nhưng bà không cung cấp được tài liệu chứng cứ để chứng minh cho lời trình bày của mình và bà C cho rằng gia đình bà đã trồng cây dừa và cây trúc trên đất trên 40 năm và không ai tranh chấp nên xem như phần đất trên thuộc quyền sử dụng của gia đình bà là không có căn cứ chấp nhận. Bởi lẽ, theo biên bản thẩm định phần dừa bà trồng 03 cây khoảng 25 năm tuổi, phù hợp với lời trình bày của bà C tại biên bản hòa giải ngày 14/3/2021 của Ủy ban nhân xã Hàm Tân và lời trình bày của bà S; mặc khác theo thông tin đăng ký kê khai qua các thời kỳ tại phần đất tranh chấp không có tên của chồng bà là ông Liêng Văn L; những người lớn tuổi sống gần phần đất tranh chấp trong đó có ông Trần Văn B (nguyên Trưởng Ban nhân dân ấp V) đều cho rằng quá trình sử dụng phần đất tranh chấp này trước đây có một cái đìa cạn, đến nay đất đã nông lên bằng phẵng hơn và có thấy bà Kim Thị M trực tiếp sử dụng, canh tác trồng chuối, trồng cây bố trên đất. Sau khi bà Kim Thị M chết thì con bà M là bà Trần Thị S tiếp tục sử dụng phần đất này.

Đối với tài sản trên đất là 03 cây dừa, 73 cây tre và 49 cây trúc, bà So thừa nhận phần cây dừa và cây trúc là do bà Trầm Thị C trồng và đây là những loại cây khó di dời nên giao cho bà S tiếp tục quản lý, sử dụng buộc bà S trả lại giá trị cho bà C theo giá mà Hội đồng định giá đã định.

Như vậy, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có cơ sở chấp nhận toàn bộ. Tuy nhiên, phía bị đơn đã có quá trình sử dụng từ khoảng năm 2003 đến nay, nguyên đơn biết nhưng không ngăn cản hay khiếu nại gì. Xét thấy bị đơn bà Trầm Thị C có công sức gìn giữ, tôn tạo nghĩ nên trả cho bà C một phần công sức cũng là phù hợp.

Vì vậy, căn cứ khoản 9 Điều 26, khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 39, Điều 147, Điều 157, Điều 165, Điều 273 Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 203 Luật đất đai năm 2013; Nghị quyết 326/2016/NQ-UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Đề nghị Hội đồng xét xử.

- Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị S.

- Buộc bà Trầm Thị C trả lại diện tích 109m2, thuộc thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, tọa lạc ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh cho bà Trần Thị S quản lý, sử dụng.

- Giao cho bà Trần Thị S quản lý sử dụng tài sản trên phần đất tranh chấp gồm 03 cây dừa, 73 cây tre và bụi trúc 49 cây. Buộc bà Trần Thị S trả giá trị 03 cây dừa và 49 cây trúc cho bà Trầm Thị C theo giá Hội đồng định giá đã định.

- Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Trầm Thị C yêu cầu công nhận phần đất đang tranh chấp có diện tích 109m2, thuộc thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, tọa lạc ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh là thuộc quyền sử dụng của bà C.

- Buộc bà Trần Thị S trả lại cho bà C 10% công sức gìn giữ, tôn tạo theo giá Hội đồng định giá đã định.

- Về án phí, chi phí thẩm định: các đương sự phải chịu theo quy định pháp luật..

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 39, Điều 34, Điều 147, Điều 157, Điều 165 và Điều 273 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; các Điều 98, 99, 100, 106, 167 và Điều 203 Luật đất đai năm 2013; điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị S về việc yêu cầu bị đơn bà Trầm Thị C di dời cây cối để trả lại phần đất diện tích 109m2 thuộc một phần thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh.

2. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn bà Trầm Thị C về việc yêu cầu công nhận phần đất diện tích 109m2 thuộc một phần thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh.

Buộc bà Trầm Thị C trả lại phần đất diện tích 109m2 thuộc một phần thửa số 2746, tờ bản đồ số 8, đất tọa lạc tại ấp Vàm Ray A, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh cho bà Trần Thị S được quản lý và sử dụng.

Phần đất có tứ cận như sau:

- Hướng Đông giáp thửa phần còn lại của thửa 2746 có chiều dài 13 mét (từ cọc cây (điểm 3 trong sơ đồ) đến cọc cây (điểm 4 trong sơ đồ)).

- Hướng Tây giáp thửa phần còn lại của thửa 2746 có chiều ngang 13,6 mét (từ trụ đá (điểm 1 trong sơ đồ) đến trụ đá (điểm 2 trong sơ đồ)).

- Hướng Nam giáp thửa phần còn lại của thửa 2746 có chiều ngang 7,3 mét (từ trụ đá (điểm 1 trong sơ đồ) đến cọc cây (điểm 4 trong sơ đồ)).

- Hướng Bắc giáp thửa phần còn lại của thửa 2746 có chiều ngang 9,2 mét (từ trụ đá (điểm 2 trong sơ đồ) đến cọc cây (điểm 3 trong sơ đồ)).

(Phụ chú: Có sơ đồ phần đất kèm theo; điểm giao hội: điểm 1 đến điểm 3 là 15 mét, điểm 2 đến điểm 4 là 16,1 mét)

Giao cho bà Trần Thị S được tiếp tục quản lý, sử dụng và định đoạt đối với 73 cây tre (cao trên 05 mét).

Giao cho bà Trần Thị S được quản lý, sử dụng và định đoạt đối với 03 cây dừa (từ 7 đến 25 năm tuổi) và 01 bụi trúc (49 cây) cao dưới 03 mét.

Buộc bà Trần Thị S phải trả giá trị 03 cây dừa, 01 bụi trúc cho bà Trầm Thị C bằng 2.383.000 đồng

Buộc bà Trần Thị S phải hoàn trả 10% công sức quản lý, tôn tạo đối với một phần diện tích đất 109m2 cho bà Trầm Thị C bằng 3.815.000 đồng.

3. Về án phí dân sự sơ thẩm: Miễn toàn bộ tiền án phí dân sự sơ thẩm cho bà Trầm Thị C và bà Trần Thị S.

4. Về chi phí tố tụng (chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ; lệ phí trích lục hồ sơ địa chính và chi phí định giá tài sản): Buộc bị đơn bà Trầm Thị C phải chịu chi phí tố tụng bằng 2.885.191 đồng. Do nguyên đơn bà Trần Thị S đã nộp tạm ứng trước bằng 4.000.000 đồng và đã chi hết số tiền 2.885.191 nên Chi cục Thi hành án dân sự huyện Trà Cú thu từ bà Trầm Thị C số tiền 2.885.191 đồng để trả lại cho bà Trần Thị S. Hoàn trả lại cho bà Trần Thị S số tiền chi phí tố tụng còn thừa bằng 1.114.809 đồng, nhận tại Tòa án nhân dân huyện Trà Cú.

5. Án xử sơ thẩm công khai có mặt đại diện hợp pháp của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan báo cho các đương sự biết có quyền kháng cáo bản án trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Đối với đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được tống đạt hợp lệ để yêu cầu Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh xét xử lại vụ án theo thủ tục phúc thẩm.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưởng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b, và Điều 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.