Bản án 10/2020/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Theo đơn khởi kiện ngày 23/4/2019 và trình bày tại phiên tòa của nguyên đơn ông Lâm Văn K vụ án có nội dung được tóm tắt như sau:

Giữa ông và vợ là Lê Ngọc D (đã chết) có phần đất thổ cư và nhà ở tại thửa số 57, tờ bản đồ số 39, diện tích 103,1m2, đất tọa lạc tại ấp 1, thị trấn L, huyện T, tỉnh Sóc Trăng và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Vợ chết không để lại di chúc, ông và ba người con không thỏa thuận được việc chia di sản của vợ, riêng cha mẹ bà D đều đã chết trước. Về nợ thì trước khi vợ chết, ông và bà có vay hai khoản tiền. Cụ thể vay Ngân hàng CS – Phòng giao dịch huyện T đã thanh toán một phần, còn nợ số tiền 31.000.000 đồng và vay Quỹ có thế chấp quyền sử dụng đất tại tín dụng nhân dân Phú Lộc còn nợ 15.000.000 đồng. Đối với khoản vay của Quỹ tín dụng nhân dân (Quỹ tín dụng), do ông thỏa thuận chuyển nhượng một phần quyền sử dụng đất con là Tuấn P nên đã vay tiền trả cho Quỹ tín dụng nhưng sau đó Tuấn P không giao tiền theo thỏa thuận, việc chuyển nhượng quyền sử đất không thành. Ông yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật phần di sản của bà Lê Ngọc D là 50% quyền sử dụng đất và tài sản trên đất tại thửa số 57, tờ bản đồ số 39, tọa lạc tại Ấp 1, thị trấn L, huyện T, tỉnh Sóc Trăng sau khi thanh toán nghĩa vụ đối với khoản nợ chung là 46.000.000 đồng, phần còn lại ông yêu cầu chia đều, ông và ba người con chung với bà D mỗi người được nhận phần thừa kế theo quy định. Ông yêu cầu được nhận hiện vật và đồng ý thanh toán phần thừa kế cho các con.

- Quá trình giải quyết và tại phiên tòa bị đơn ông Lâm Tuấn K trình bày:

Ông đồng ý lời trình bày của cha là ông Lâm Văn K, trước khi chết giữa mẹ và cha còn nợ Ngân hàng CS – Phòng giao dịch huyện T số tiền 31.000.000 đồng và quỹ tín dụng nhân dân L 15.000.000 đồng. Đối với nợ Quỹ tín dụng, khi mẹ chết thì cha (ông K) vay tiền của anh C trả cho Quỹ tín dụng để lấy lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã thế chấp làm thủ tục chuyển nhượng đất cho anh P, nhưng trong khi làm thủ tục chuyển quyền anh P không giao tiền nên thỏa thuận không thành. Đối với phần di sản của mẹ, ông thống nhất là sau khi thanh toán nghĩa vụ của mẹ là 23.000.000 đồng, phần còn lại yêu cầu chia đều 04 phần và mỗi người nhận một phần. Ngoài ra, trước đây ông đóng góp xây nhà sau nên yêu cầu cha và người hưởng thừa kế của mẹ thanh toán lại công sức đóng góp là 11.000.000 đồng.

- Quá trình giải quyết bị đơn ông Lâm Tuấn P trình bày:

Ông được mẹ chia một phần đất và đã xây nhà ở, quyền sử dụng đất chưa tách nên ông yêu cầu ổn định sử dụng. Riêng phần diện tích đất còn lại để cha và em gái tự chia nhau. Đối với nợ chung thì đồng ý giữa cha mẹ (ông K, bà D) còn nợ Ngân hàng CS – Phòng giao dịch huyện T số tiền 31.000.000 đồng, số nợ này yêu cầu giải quyết theo quy định pháp luật.

- Bị đơn Lê Yến N vắng mặt.

- Quá trình giải quyết người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bị đơn P; đồng thời là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Trần Thị N:

Bà giữ nguyên ý kiến trình bày của ông P tại phiên hòa giải ngày 30/7/2019, là chồng bà được mẹ cho một phần đất và đã xây nhà ở, đất chưa tách quyền sử dụng, bà yêu cầu ổn định sử dụng. Về phần diện tích đất còn lại để cha và các em tự chia nhau, đồng ý cha mẹ còn nợ Ngân hàng CS – Phòng giao dịch huyện T số tiền 31.000.000 đồng, số nợ này yêu cầu giải quyết theo quy định pháp luật. Phần phát sinh khoản nợ Quỹ tín dụng nhân dân L 15.000.000 đồng và 11.000.000 đồng công sức đóng góp xây nhà của ông K thì bà không biết.

- Quá trình giải quyết người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bị đơn P; đồng thời là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Lâm Yến M trình bày:

M thống nhất ý kiến trình bày và đồng ý yêu cầu của mẹ.

- Quá trình giải quyết và tại phiên tòa người đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ngân hàng CS có yêu cầu độc lập, ông Lê Duy T trình bày:

Ngày 14/4/2018, hộ bà Lê Ngọc D có vay vốn theo chương trình hộ cận nghèo tại Ngân hàng CS - Phòng giao dịch huyện T số tiền 40.000.000 đồng, thời hạn 60 tháng, lãi 0,66%/tháng, theo hợp đồng vay bà D phải trả lãi hàng tháng và trả gốc theo phân kỳ 6 tháng/lần. Bà D đã trả được 9.000.000 đồng vốn, 3.120.480 đồng lãi. Nay bà D đã chết, ông Lâm Văn K (chồng bà D) khởi kiện chia thừa kế và sau khi làm việc với ông K về khoản vay, Ngân hàng CS - Phòng giao dịch huyện T yêu cầu chồng bà D là ông Lâm Văn K và ba người con bà D là Lâm Tuấn P, Lâm Tuấn K, Lê Yến N hoàn trả tiền vay 31.000.000 đồng và tiền lãi tạm tính đến ngày xét xử 25/5/2020 là 950.000 đồng.

- Ý kiến của Kiểm sát viên tại phiên tòa sơ thẩm:

Trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý đến trước thời điểm nghị án, Hội đồng xét xử, thư ký và các đương sự đã thực hiện đúng theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Về nội dung vụ án, Kiểm sát viên nhận định yêu cầu khởi kiện của ông K là có căn cứ nên đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận chia di sản của bà D làm 04 kỷ phần, giao ông K nhận hiện vật và có nghĩa vụ thanh toán giá trị tài sản tương ứng cho người thừa kế là P, K, N sau khi thực hiện nghĩa vụ của người chết để lại. Đề nghị chấp nhận yêu cầu độc lập của Ngân hàng CS Việt Nam – phòng giao dịch huyện T về tiền vay 31.000.000 đồng và lãi đến ngày xét xử 950.000 đồng.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Về căn nhà trên thửa đất 57, theo ông P và bà N thì việc sử dụng đất là được bà D và ông K chia cho. Quá trình giải quyết ông P (chết ngày 28/10/2019 – bl 36), bà N là người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông P yêu cầu được ổn định phần diện tích đất trên, không yêu cầu nhận các di sản khác. Về ông K và ông K cho rằng không có sự kiện bà D tặng cho quyền sử dụng đất, bà N không đưa ra được chứng cứ chứng minh việc cho tặng. Mặt khác tại thời điểm vợ chồng bà N xây nhà, vợ chồng ông K chưa được cấp quyền sử dụng đất. Vì vậy, có cơ sở xác định diện đất bà N đang sử dụng là một phần di sản của bà D.

Căn cứ yêu cầu của ông K về việc buộc hoàn trả 11.000.000 đồng là chi phí đóng góp xây dựng căn nhà của vợ chồng ông K. Hội đồng xét xử nhận thấy: Căn nhà trên phần đất thửa 57 diện tích 4,55m x 13,7m gồm 02 phần là nhà chính và nhà phụ; nhà chính là do vợ chồng ông K nhận thừa kế và trước khi nhận thừa kế có xây thêm nhà phụ, quá trình sử dụng đã sửa chữa thành căn nhà hiện nay. Theo ông K nhà phụ là do ông xây dựng và chịu mọi chi phí. Ông K thừa nhận khi ông K chung sống với vợ chồng ông đến khi chuẩn bị kết hôn có xây dựng nhà phụ (nhà sau hiện nay), ông đồng ý hoàn trả công sức đóng góp theo yêu cầu. Do đó, có căn cứ cho rằng trong khối tài sản chung của vợ chồng ông K có công sức đóng góp của ông K tương ứng giá trị 11.000.000 đồng nên khi xem xét chia di sản bà D phải tính công sức đóng góp hoàn trả cho ông K.

Trị giá di sản của bà D là 49.856.575 đồng, công sức đóng góp phải tính trả cho ông K là 5.500.000 đồng, thực hiện nghĩa vụ về tài sản trả Ngân hàng CS là 15.975.000 đồng và trả ông K là 7.500.000 đồng phần đã thanh toán cho Quỹ tín dụng. Như vậy, còn lại di sản trị giá tương ứng 20.881.575 đồng và mỗi người được nhận một kỷ phần là 5.220.393 đồng, ông K nhận hiện vật nên có trách nhiệm thanh toán cho ông Lâm Tuấn P, Lâm Tuấn K, Lê Yến N mỗi người là 5.220.393 đồng.

Tiền tạm ứng chi phí thẩm định, định giá còn dư, ông K đã nhận theo phiếu chi ngày 31/12/2019 (bl 146) nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 5 Điều 26; khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 74; khoản 2 Điều 147; Điều 157; Điều 158; Điều 165; Điều 166 của Bộ luật Tố tụng Dân sự.

Áp dụng: Điều 166 Luật đất đai. Điều 59 Luật hôn nhân và gia đình. Điều 611; Điều 613; Điều 615; Điều 651; Điều 660 Bộ luật Dân sự. Điểm c khoản 1 Điều 11; điểm đ khoản 1 Điều 12; điểm b khoản 7 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/NQ-UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

- Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Lâm Văn K về tranh chấp chia thừa kế đối với bị đơn Lâm Tuấn P, Lâm Tuấn K, Lê Yến N.

- Chấp nhận yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về tranh chấp hợp đồng vay tài sản đối với nguyên đơn Lâm Văn K và bị đơn Lâm Tuấn P, Lâm Tuấn K, Lê Yến N.

1. Ông Lâm Văn K được quyền sở hữu di sản của bà D gồm ½ (50%) quyền sử dụng đất thửa 57 diện tích là 49,15m2, tờ bản đồ số 39, tọa lạc Ấp 1, thị trấn L, huyện T, tỉnh Sóc Trăng và nhà ở trên đất diện tích 31,16m2, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH08401/CG 644470 do Ủy ban nhân dân huyện T cấp ngày 05/4/2017 mang tên Lâm Văn K và bà Lê Ngọc D.

2. Buộc bà Trần Thị N, Lâm Yến M và Lâm Yến P giao cho ông Lâm Văn K phần đất diện tích 4,1m x 6,4m (26,24m2) tại thửa 57, tờ bản đồ số 39, tọa lạc Ấp 1, thị trấn L, huyện T, tỉnh Sóc Trăng và căn nhà trên đất diện tích 4,1m x 6,4m; kết cấu cột đúc, vách thiếc, mái tol xi măng, nền láng xi măng, đòn tay gỗ tạp, cửa sắt kiếng.

3. Ông Lâm Văn K phải thực hiện nghĩa vụ về tài sản do người chết để lại và trách nhiệm hoàn trả, cụ thể:

- Buộc ông Lâm Văn K thực hiện nghĩa vụ về tài sản của bà D và trách nhiệm hoàn trả tiền vay cho Ngân hàng CS là 31.950.000 đồng (ba mươi mốt triệu, chín trăm năm mươi nghìn đồng). Trong đó, ông K phải thực hiện là 15.975.000 đồng và nghĩa vụ người chết là 15.975.000 đồng.

- Buộc ông Lâm Văn K thực hiện nghĩa vụ hoàn trả giá trị về tài sản cho ông Lâm Tuấn P và bà Trần Thị N là 23.353.600 đồng (hai mươi ba triệu, ba trăm năm mươi ba nghìn, sáu trăm đồng).

- Buộc ông Lâm Văn K phải thanh toán công sức đóng góp cho ông Lâm Tuấn K là 11.000.000 đồng (mười một triệu đồng). Trong đó, ông K phải thực hiện là 5.500.000 đồng và nghĩa vụ người chết là 5.500.000 đồng.

4. Ông Lâm Văn K có trách nhiệm thanh toán kỷ phần thừa kế cho ông Lâm Tuấn P, Lâm Tuấn K, Lê Yến N mỗi người số tiền là 5.220.393 đồng (năm triệu, hai trăm hai mươi nghìn, ba trăm chín mươi ba đồng).

Người thừa kế của ông P là bà Trần Thị N, Lâm Yến M, Lâm Yến P và ông Lâm Văn K sẽ nhận phần của ông P - người đại diện nhận là bà Trần Thị N.

5. Ông Lâm Văn K có trách nhiệm liên hệ với Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục chỉnh lý biến động trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH08401/CG 644470 do Ủy ban nhân dân huyện T cấp ngày 05/4/2017 mang tên Lâm Văn K và bà Lê Ngọc D sang tên Lâm Văn K.

6. Về chi phí thẩm định, định giá: Ông Lâm Tuấn P, Lâm Tuấn K, Lê Yến N mỗi người phải chịu là 800.588 đồng. Buộc ông Lâm Tuấn P, ông Lâm Tuấn K, bà Lê Yến N có trách nhiệm thanh toán chi phí thẩm định, định giá cho ông Lâm Văn K.

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án đối với khoản tiền phải trả cho người được thi hành án cho đến khi thi hành xong, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất qui định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự tương ứng với thời gian chậm trả. Đối với phải thi hành án cho Ngân hàng CS – phòng giao dịch huyện T theo mức lãi suất thỏa thuận của hợp đồng vay ngày 13/4/2018.

3. Về án phí dân sự sơ thẩm: Ông Lâm Tuấn P, Lâm Tuấn K, Lê Yến N mỗi người phải chịu là 623.207 đồng (sáu trăm hai mươi ba nghìn, hai trăm lẽ bảy đồng).

Ông Lâm Văn K được miễn nộp tiền án phí.

Ngân hàng CS Việt Nam không phải nộp tiền án phí.

Người thừa kế của ông P là bà Trần Thị N, Lâm Yến M, Lâm Yến P và Lâm Văn K thực hiện nghĩa vụ về chi phí thẩm định, định giá và án phí bằng di sản của ông P - người đại diện thực hiện là bà Trần Thị N

Các đương sự được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án (đương sự vắng mặt được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc ngày niêm yết bản án tại UBND nơi cư trú) để yêu cầu Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.