Bản án 09/2018/KDTM-PT — Tranh chấp về thuê, cho thuê, thuê mua

[1] Về tố tụng: Kháng cáo của Công ty M trong hạn luật định, hình thức và nội dung đơn kháng cáo đúng quy định, đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm đầy đủ.

[2] Xét nội dung kháng cáo của Công ty M:

[2.1] Về việc yêu cầu Công ty P phải trả tiền thuê kho, tiền điện, tiền nước, tiền lãi chậm trả, Hội đồng xét xử thấy rằng: Theo thỏa thuận tại Điều 5 của hợp đồng thuê kho về việc chấm dứt hợp đồng trước thời hạn quy định thì: “ Một bên có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng trước hạn nếu bên kia vi phạm các điều khoản trong hợp đồng, bên đơn phương chấm dứt hợp đồng phải thông báo cho bên kia biết ít nhất là 30 ngày, trước ngày dự kiến chấm dứt”. Công ty P cho rằng đã thông báo cho Công ty M về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê kho, bằng văn bản thông báo về việc giao trả mặt bằng kho xưởng đề ngày 01/11/2013, nhưng Công ty M không thừa nhận. Lẽ ra, khi Công ty M không nhận thông báo trực tiếp từ Công ty P thì Công ty P phải dùng các biện pháp như: Gửi thông báo qua đường Bưu điện bằng hình thức báo phát có phiếu phát hoàn ghi rõ thời gian Công ty M nhận thông báo, hoặc nhờ chính quyền địa phương nơi Công ty M đặt trụ sở chứng kiến cho việc Công ty P trực tiếp giao thông báo nhưng Công ty M không nhận, để làm bằng chứng chứng minh cho việc Công ty M biết rõ ý chí muốn chấm dứt hợp đồng trước thời hạn của Công ty P, nhưng Công ty P không thực hiện các biện pháp này. Ngoài ra, Công ty P còn nại do Công ty M không phản hồi thông báo, nên buộc Công ty P phải báo cáo với công an phường Nhơn Bình và đã được xác nhận. Tuy nhiên, đơn báo cáo công an phương Nhơn Bình của Công ty P không làm phát sinh sự kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng cho thuê kho. Bởi lẽ, Công an phường Nhơn Bình không phải là cơ quan có chức năng giải quyết hay xác nhận về việc thuê hay trả kho giữa hai bên, mà Công ty P phải có chứng cứ chứng minh việc Công ty M đã nhận được thông báo về việc Công ty P đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê kho trước thời hạn thì mới phù hợp với quy định tại khoản 2 Điều 426 Bộ luật dân sự năm 2005. Hơn nữa, tại phiên hòa giải ngày 06/4/2015 Công ty P cũng đã thừa nhận: “ …Còn lại số tiền 15.000.000đ Công ty đồng ý trừ cho Công ty M vì Công ty P có sơ xuất trong việc không thuê kho nhưng không báo bằng văn bản cho Công ty M số tiền này Công ty P chịu thiệt mỗi tháng 5.000.000đ thời hạn 03 tháng” ( bút lục 83 ). Do đó, việc xác nhận của một số công nhân của Công ty P cũng như chỉ số công tơ điện không phát sinh từ tháng 01/2014 về sau, cũng không đủ cơ sở chứng minh cho việc Công ty P đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê kho trước ngày 01/01/2014. Như vậy, cho dù Công ty P có ngừng việc sản xuất kinh doanh sau ngày 01/01/2014 thì Công ty P vẫn phải có nghĩa vụ trả tiền thuê kho và các khoản chi phí điện, nước phát sinh từ sau ngày 01/01/2014 cho đến khi Công ty P trả lại mặt bằng kho xưởng cho Công ty M vào ngày 22/8/2014, bởi vì việc kéo dài thời gian trả lại tài sản đã thuê là do lỗi của Công ty P. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ buộc Công ty P phải trả tiền thuê kho tháng 12/2013, tiền điện, tiền nước tháng 11, 12 năm 2013 và tiền lãi chậm trả cho Công ty Mlà chưa chính xác. Tuy nhiên, ngày 22/04/2014 Tòa án cấp sơ thẩm đã thụ lý giải quyết yêu cầu khởi kiện của Công ty M. Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm xác định thời gian từ ngày 01/12/2013 đến ngày 30/4/2014 là khoảng thời gian mà quyền và lợi ích hợp pháp của Công ty M bị xâm phạm, nên Công ty P chỉ phải có nghĩa vụ có trả tiền thuê kho và các khoản chi phí điện, nước phát sinh trong khoảng thời gian này mà thôi, còn các khoản tiền thuê kho, tiền nước phát sinh từ ngày 01/5/2014 đến ngày 31/7/2014 Công ty P không phải chịu trách nhiệm thanh toán cho Công ty M. Xét thấy một phần kháng cáo đối với vấn đề này của Công ty M có là căn cứ, nên buộc Công ty P phải trả tiền thuê kho từ ngày 01/12/2013 đến tháng ngày 01/5/2014 ( 05 tháng ) và tiền điện từ tháng 11, 12/2013, tiền nước từ tháng 11/2013 đến tháng 01/5/2014, cụ thể như sau:

[2.2] Về yêu cầu Công P phải trả lại băng chuyền máy bóc lụa hạt điều và máy cắt sắt trị giá 60.000.000đồng cho Công ty M, Hội đồng xét xử thấy rằng: Theo thông báo thụ lý vụ án số 22/104/TB-TLVA ngày 22/4/2014 của Tòa án nhân dân thành phố Quy Nhơn ( bút lục 21) xác định yêu cầu khởi kiện của Công ty Mlà yêu cầu Công ty P thanh toán tiền thuê kho, tiền điện, tiền nước và tiền lãi từ ngày 01/12/2013. Tuy nhiên, sau khi nhận thông báo thụ lý vụ án và trong suốt quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm Công ty M cũng không có ý kiến gì đối với yêu cầu trên nên Tòa án cấp sơ thẩm không xem xét giải quyết. Hơn nữa, yêu cầu nói trên là một quan hệ pháp luật khác không liên quan đến tranh chấp về hợp đồng thuê tài sản giữa hai bên. Do đó, trong phạm vi xét xử của mình, Tòa án cấp phúc thẩm không có căn cứ để xem xét giải quyết đối với yêu cầu trên của Công ty M. Tuy nhiên, để đảm bảo cho quyền và lợi ích hợp pháp của mình đối với vấn đề này Công ty M có thể khởi kiện bằng một vụ án “ Đòi lại tài sản” khi có nhu cầu.

[2.3] Quá trình giao kết hợp đồng giữa Công ty P và Công ty M thỏa thuận để đảm bảo cho hợp đồng thuê ngày 15/8/2013, Công ty P đã đặt cọc 45.000.000 đồng, hiện nay công ty M chưa trả, Công ty P yêu cầu hoàn lại số tiền này và được cấp sơ thẩm chấp nhận là có căn cứ. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm lại xác định đây là yêu cầu phản tố và thông báo nộp tiền tạm ứng án phí là không đúng theo quy định tại Điều 200 của Bộ luật tố tụng dân sự 2015. Bởi lẽ khoản tiền này được xác định rõ nghĩa vụ của Công ty M phải hoàn trả được thỏa thuận tại khoản 1 Điều 3 của hợp đồng thuê tài sản giữa các bên, không dùng để bù trừ nghĩa vụ. Do đó, Công ty P không phải nộp tiền tạm ứng chi phí phản tố, hiện nay hợp đồng thuê kho đã chấm dứt, nên Công ty M phải có nghĩa vụ hoàn trả 45.000.000 đồng cho Công ty P.

[2.4] Theo công văn số 138/CCTHADS ngày 26/02/2018 về việc thông báo kết quả thi hành Bản án số 01/2016/KDTM-PT của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định của Chi cục thi hành án dân sự thành phố Quy Nhơn ( bút lục 185) thì trong quá trình tổ chức thi hành án, công ty P đã trả cho công ty M số tiền là 125.246.587 đồng, còn các khoản chủ động chưa được thi hành. Do Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 01/2016/KDTM-PT ngày 22/01/2016 bị hủy, nên Hội đồng xét xử phải giải quyết về vấn đề tài sản, nghĩa vụ đã được thi hành theo quy định tại khoản 5 Điều 313 Bộ luật tố tụng năm 2015. Công ty M đã nhận 125.246.587 đồng của Công ty P từ việc thi hành bản án phúc thẩm đã bị hủy, nên phải có nghĩa vụ hoàn trả cho Công ty P số tiền này.

[2.5] Về Chi phí tố tụng: Chi phí xem xét tại chỗ tại cấp sơ thẩm là 1.500.000 đồng mỗi bên chịu ½ Công ty M đã ứng chi xong nên công ty P phải hoàn trả cho Công ty M 750.000đ.

[3] Như vậy Công ty P phải có nghĩa vụ thanh toán cho Công ty M tiền thuê kho, điện, nước lãi phát sinh và chi phí xem xét tại chỗ là (94.082.146đ + 750.000đ) = 94.832.146đ, còn Công ty M phải có nghĩa vụ hoàn trả cho Công ty P số tiền đã nhận do Công ty P thi hành bản án phúc thẩm đã bị hủy và tiền đặt cọc là (125.246.587đ + 45.000.000đ) = 170.246.587đ. Sau khi đối trừ nghĩa vụ giữa hai bên thì Công ty M còn phải có nghĩa vụ hoàn trả cho Công ty P số tiền (170.246.587đ - 94.832.146đ) = 75.414.441đ.

[4] Về án phí:

[4.1] Về án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm:

[4.2] Về án phí phúc thẩm: Do sửa án sơ thẩm nên Công ty M không phải chịu án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm. Hoàn trả cho Công ty M 200.000đ tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai số 01267 ngày 13/8/2015 tại chi cục thi hành án dân sự thành phố Quy Nhơn.

[5] Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của Công ty Tân Việt. Sửa một phần Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 38/2015/KDTM-ST ngày 20/7/2015 của Tòa án nhân dân thành phố Quy Nhơn.

[6] Những quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị Hội đồng xét xử không giải quyết, có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[7] Ý kiến của đại diện viện kiểm sát về việc việc tuân thủ pháp luật tố tụng dân sự Trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm của Thẩm phán và những người tiến hành tố tụng cũng như các đương sự là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận. Về ý kiến đề nghị hủy bản án sơ thẩm là không phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên không được chấp nhận.