Bản án 09/2018/DS-ST — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH BẮC KẠN

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Nguyễn Ngọc Hoa

Các Hội thẩm nhân dân:

Ông Vi Thanh Cầm

Ông Nguyễn Văn Huyền

- Thư ký phiên tòa: Bà Lường Thị Hiền – Thư ký Toà án nhân dân tỉnh

Bắc Kạn

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Kạn tham gia phiên tòa: Bà Trần Thị Tuyết Mai - Kiểm sát viên.

Ngày 26 và 30 tháng 11 năm 2018 tại Trụ sở Toà án nhân dân tỉnh Bắc Kạn, Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Kạn xét xử sơ thẩm công khai vụ án thụ lý số 08/2018/TLST-DS ngày 12 tháng 4 năm 2018 về Tranh chấp quyền sử dụng đất, tài sản trên đất tranh chấp và yêu cầu hủy quyết định giao đất, giao rừng

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 06/2018/QĐXXST-DS ngày 15 tháng 10 năm 2018, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà Hoàng Thị T. Có mặt

- Người đại diện hợp pháp của nguyên đơn Hoàng Thị T là: Anh Triệu Ứng B (Theo Giấy ủy quyền ngày 23/7/2018). Có mặt

Cùng địa chỉ: thôn Đ, xã Y, huyện C, tỉnh Bắc Kạn

- Bị đơn: Ông Ma Văn C; Địa chỉ: thôn N, xã Y1, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn Ma Văn C: Anh Hà Văn T - Trợ giúp viên Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

-Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Uỷ ban nhân dân huyện C

- Người đại diện hợp pháp của Uỷ ban nhân dân huyện C: Ông H3g Văn Đ (Theo giấy uỷ quyền số 1609/UBND-TNMT ngày 23 tháng 11 năm 2018 của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện C). Có mặt

2. Anh Triệu Ứng B; Địa chỉ: thôn Đ, xã Y, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

3. Chị Văn Thị V; Địa chỉ: thôn Đ, xã Y, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

4. Anh Ma Văn H; Địa chi: thôn N, xã Y1, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

5. Chị Hoàng Thị T1; Địa chỉ: thôn N, xã Y1, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ma Văn H, Hoàng Thị T: Anh Hà Văn T - Trợ giúp viên Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

- Người làm chứng:

1. Ông Chu Văn T2; Địa chỉ: thôn N, xã Y1, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

2. Ông Ma Văn H2; Địa chỉ: thôn B, xã Y1, huyện Chợ Đòn, tỉnh Bắc

Kạn. Có mặt

3. Ông Lường Đình H3; Địa chỉ: thôn N, xã Y1, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

4. Ông Lường Thanh T3; Địa chỉ: thôn Đ, xã Y, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Có mặt

5. Ông Triệu Đình T4; Địa chỉ: thôn Bản Tắm, xã Y, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Vắng mặt

6. Ông H3g Văn H4; Địa chỉ: thôn Đ, xã Y, huyện C, tỉnh Bắc Kạn. Vắng mặt

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Theo nội dung đơn khởi kiện, bản tự khai và biên bản lấy lời khai và tại phiên tòa sơ thẩm nguyên đơn Hoàng Thị T trình bày:

Theo hồ sơ giao đất giao rừng số 809 thì ông Triệu Ứng H5 là chồng của bà Hoàng Thị T đã được UBND huyện C giao đất giao rừng diện tích đất 1.45ha, lô số 11, khoảnh 1 tiểu khu 61, tại khu vực Khuổi Nhầu, thôn Đ, xã Y, huyện C.

Ngày 12/8/1994, UBND huyện C cấp cho bà Hoàng Thị T Giấy chứng nhận QSD đất số D 0052338, diện tích 1.45ha, thửa đất số 1, thời hạn sử dụng là 50 năm là thửa đất chuyển sang từ hồ sơ giao đất giao rừng số 809. Thửa đất có tứ cận tiếp giáp như sau: Phía Đông giáp khe nước, phía Bắc giáp vườn rừng của ông Nông Ngọc H, phía Nam và phía Tây giáp với đường đi lại. Sau khi được giao đất giao rừng, gia đình bà T trông coi và bảo vệ số diện tích rừng được giao; cây trên đất là chồi cây mỡ do Lâm nghiệp trước đây trồng, gia đình bà T không trồng cây mới.

Về nguồn gốc đất: Năm 1974-1975 gia đình bà T phát nương trồng bông, trồng ngô. Đến năm 1976-1977, gia đình bà trồng ngô và lúa mộ. Năm 1979 Lâm trường lấy đất để trồng cây mỡ, sau đó Lâm trường khai thác (không nhớ thời gian lâm trường khai thác) và giao đất cho gia đình. Đến năm 1993 gia đình xin đo giao đất giao rừng. Về hình thức đo giao đất: Gia đình bà T nhận phần đất đó và báo với trưởng thôn. Sau đó, Trưởng thôn trực tiếp dẫn đoàn đi đo xác định diện tích đất của từng hộ. Gia đình bà T tiến hành phát ranh giới với phần đất của bà Phận, đo bằng thước dây. Thành phần có bà T, bà P, anh B, ông Lường Thanh T3– Trưởng thôn và có 01 cán bộ đo, 01 cán vẽ bản đồ.

Trong quá trình bà T quản lý, ông Ma Văn C, địa chỉ: Thôn N, xã Y1, huyện C, tỉnh Bắc Kạn đến tranh chấp. Quá trình ông C đến tranh chấp cơ quan chức năng đã tiến hành giải quyết tranh chấp nhưng không thành.

Nay bà Hoàng Thị T có đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết các nội dung sau:

- Hủy Quyết định giao đất giao rừng số 1358 QĐ/UB (không có ngày, tháng) năm 1993 của Ủy ban nhân dân huyện C đối với diện tích đất tại lô 15, khoảnh 1, tiểu khu 63b cấp cho hộ ông Ma Văn C, địa chỉ: thôn N, xã Y1, huyện C, tỉnh Bắc Kạn;

- Yêu cầu ông C trả lại toàn bộ diện tích đang có tranh chấp là 1.45ha mà gia đình bà T đã được UBND huyện C cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số D 0052338 ngày 12/8/1994. Tại phiên tòa yêu cầu trả diện tích 21.108m2 theo Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ của Tòa án (đã trừ diện tích 774m2 nằm trong thửa đất của bà Hứa Thị T không yêu cầu giải quyết).

- Yêu cầu ông C trả lại toàn bộ tài sản trên diện tích đất tranh chấp.

* Tại bản tự khai, biên bản lấy lời khai và tại phiên tòa bị đơn Ma Văn C trình bày:

Về nguồn gốc đất: Ông C có diện tích đất tại khu Khuổi Nhầu, từ năm 1965 gia đình ông đã vào khai hoang, đắp ao, khai phá làm ruộng, trồng lúa nương, khoai, sắn từ bờ ao đến đỉnh đồi. Năm 1975, đội sản xuất thôn Đ xin làm đường từ Pác kéo Thôm Khoang đi qua Tát Muông đoạn trên đỉnh đồi nên từ năm 1975, gia đình ông C chỉ canh tác từ đường đi Tát Muông xuống đến ao, ruộng. Năm 1981, Lâm trường trồng cây mỡ trên đất, vài năm sau Lâm trường khai thác cây và giao đất cho chính quyền xã, sau đó xã giao đất cho gia đình ông C (ông không nhớ rõ mốc thời gian), sau khi được giao đất ông C không trồng thêm cây, trên đất chỉ có chồi mỡ của Lâm trường trước đây trồng, ông không xác định được tổng số cây, giá trị cây trên đất.

Về quá trình kê khai cấp đất: Ông C là người trực tiếp kê khai đất, theo ông C thời điểm đó không phải làm đơn xin cấp đất mà trong buổi họp thôn Trưởng thôn thông báo các hộ được đi đo đất tại đâu thì được cấp đất tại khu vực đó. Quá trình đo đạc ông C trực tiếp tham gia, ông C phát tuyến trước và cán bộ đo theo tuyến đã phát, khi đó có cán bộ đo tên Tuấn, cán bộ vẽ bản đồ tên L, không có sự tham gia của Trưởng thôn và cán bộ xã. Năm 1993, ông C được giao đất giao rừng theo Hồ sơ giao đất, giao rừng số 649 và Quyết định số 1358/QĐ-UB gồm các thửa đất 12, 13, 15, khoảnh 1, tiểu khu 63b, Bản đồ giao đất giao rừng năm 1993 của xã Y1.

Sau khi được giao đất giao rừng ông C quản lý, sử dụng từ dưới đường trở xuống đến ao ruộng vì đã có đường đi Tát Muông làm ranh giới. Năm 2004, khi ông C khai thác gỗ mỡ tại Lô 15 thì ông H (chồng bà T) báo Kiểm lâm và thu giấy phép khai thác của ông C (có biên bản ngày 31/12/2004). Khi đó ông C mới biết diện tích đất của ông có tranh chấp.

Nay bà T có đơn khởi kiện, ông C không chấp nhận toàn bộ yêu cầu vì đó là đất của gia đình ông đã quản lý từ năm 1965 khai phá làm ruộng, trồng lúa, ngô, trồng rừng và được Chính quyền xã Y1 giao đất, diện tích đất giao cho gia đình ông trước đây là thuộc địa giới hành chính của xã Y1 chứ không phải là của xã Y.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của Nguyên đơn trình bày: Thống nhất với lời trình bày của nguyên đơn về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất của nguyên đơn, các tài liệu chứng cứ chứng minh. Yêu cầu hủy quyết định giao đất giao rừng số 1358 của bị đơn do hồ sơ giao đất giao rừng của bị đơn lập sau của nguyên đơn và trồng lấn lên đất của nguyên đơn. Biên bản kiểm tra về việc tranh chấp ngày 02/3/1996 đã giao đất giao rừng cho nguyên đơn quản lý từ năm 1996, do vậy đề nghị bị đơn trả đất tranh chấp theo kết quả đo đạc của Tòa án và toàn bộ cây trên đất tranh chấp là 21.108m2 theo Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ của Tòa án (đã trừ diện tích 774m2 nằm trong thửa đất của bà Hứa Thị T không yêu cầu giải quyết) cho nguyên đơn.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Ma Văn H trình bày:

Thống nhất với lời trình bày của bố anh là ông Ma Văn C. Không đồng ý toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Hoàng Thị T1 trình bày:

Từ tháng 7/2008 chị T1 xây dựng gia đình với anh Ma Văn H (con trai ông C). Do bố mẹ chồng đã tuổi cao sức yếu nên chị T cùng chồng là người trực tiếp canh tác, quản lý diện tích rừng. Nay bà Hoàng Thị T1 có đơn khởi kiện, chị T1 không đồng ý toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà T.

* Người làm chứng ông Lường Thanh T3 trình bày:

Từ năm 1994 (tại phiên tòa khai từ tháng 12/1992) ông T3 là Trưởng thôn Đ, xã Y nên được đi đo giao đất cùng cán bộ đo đạc của tỉnh Bắc Thái, hình thức đo là phát tuyến, sau đó kéo dây. Tham gia đoàn đo đạc có: ông H, bà T, ông Hòe, bà P. Khi đó các hộ chưa đào hào để xác định ranh giới với các diện tích đất khác. Phần đất tranh chấp trước đây đã đo giao cho gia đình bà T.

Về nguồn gốc đất: Diện tích đất giao cho ông Triệu Ứng H bà Hoàng Thị T trước đây là khu đất gia đình bà T làm nương sắn.

Về quá trình quản lý, sử dụng diện tích đất đang có tranh chấp: Năm 1978-1979 Lâm nghiệp trồng cây mỡ, cây bồ đề. Đến năm 1989-1990 Lâm nghiệp khai thác đồi mỡ, sau khi khác thác thì đất được giao lại cho các hộ dân. Đến năm 1994, Nhà nước tiến hành đo đạc để giao đất cho các hộ.

Theo ông T3, UBND xã Y, xã Y1, Phòng Tài nguyên & Môi trường, Hạt Kiểm lâm huyện C đã tiến hành đo đạc, xác minh 04 lần (ông T3 chỉ nhớ thời điểm năm 2005, 2010) đều xác định là không có sự cấp trùng chéo giữa các thửa đất hiện nay đang có tranh chấp, xác định lô 15 cấp cho ông C không giáp ranh với lô 9 của ông Hòe (BL 109).

* Người làm chứng ông Lường Đình H3 trình bày:

Năm 1993, gia đình ông H3 được giao diện tích đất rừng giáp với đất của ông Ma Văn C. Về trình tự, thủ tục đo giao: Chính sách giao đất giao rừng năm 1993 được huyện tiến hành tập huấn cho cán bộ kiểm lâm xã. Sau đó thôn cho các hộ kê khai diện tích đất, danh sách đăng ký xin đo giao đất được thông qua tại cuộc họp thôn, xác định đất không có vướng mắc, trùng chéo thì sẽ tiến hành đi đo giao thực tế. Khi đó ông H3 phụ trách kiểm lâm xã nên ông cùng kiểm lâm và kỹ thuật đi đo đạc cho từng hộ và có vẽ sơ đồ. Khi đó đất đo giao là đất thuộc phạm vi xã Y quản lý. Tuy nhiên, ngày 22/7/1993 UBND huyện chủ trì, có sự tham gia của Chủ tịch huyện, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm, Chủ tịch các xã Y1, Y, P, B và 04 Kiểm lâm của các xã, tại Hội trường Trạm Kiểm lâm xã B quyết định cho xã Y1 tiến hành việc đo đạc và lập hồ sơ giao đất. Hiện nay Biên bản làm việc được lưu tại UBND huyện, Hạt Kiểm lâm huyện và 04 xã.

Tại Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 15/8/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Kạn ông H3 xác định từ điểm số 1 đến điểm số 8 trong sơ đồ không được đo giao cho ông Ma Văn C năm 1993.

Người làm chứng ông Ma Văn H2 trình bày: Thời điểm giao đất giao rừng cho các hộ ông là chủ tịch UBND xã Y1, khi đó khu đất hiện đang tranh chấp do xã Y1 quản lý và làm thủ tục đo giao cho hộ ông C là đúng quy định.

Tại Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 15/8/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Kạn thể hiện: Diện tích đất tranh chấp giữa bà Hoàng Thị T với ông Ma Văn C là 21.882m2. Trong đó có 9.177m2 không nằm trong quyết định giao đất giao rừng số 1358/QĐ-UB của ông C và trong diện tích này có 774m2 nằm trong thửa đất mang tên bà Hứa Thị T, nhưng ông C khai ông quản lý, gia đình bà T khai cũng được quản lý; trên toàn bộ đất tranh chấp có nhiều cây mỡ chồi không đếm được số cây, cây có đường kính từ 25cm đến 30cm. Toàn bộ đất tranh chấp nằm trong thửa số 5, tờ bản đồ số 1, bản đồ địa chính đất lâm nghiệp năm 2010 do Ủy ban nhân dân xã Y quản lý.

* Người làm chứng ông Chu Văn T2 trình bày: Ông T2 có diện tích đất rừng giáp với đất rừng của ông C. Diện tích đất rừng ông C đã được giao đất giao rừng trước đây của Công ty lâm nghiệp C. Khoảng năm 1992 Công ty khai thác hết cây mỡ, năm 1993 Công ty giao đất lại cho UBND xã quản lý, sau đó UBND xã giao đất cho các hộ gia đình quản lý, bảo vệ. Diện tích đất tranh chấp ông không thấy gia đình ông H đến canh tác. Ông T2 xác định đất tranh chấp là của gia đình ông C, toàn bộ cây mỡ trên đất là cây mỡ chồi. Năm 1992 - 1993 khu Khuổi Nhầu do UBND xã Y1 quản lý.

* Tại Biên bản lấy lời khai ngày 25/10/2018, người làm chứng ông Triệu Đình T4 trình bày: Ông T4 giữ chức vụ Phó chủ tịch UBND xã Y từ năm 1992-1994, khi đó ông nằm trong Ban giao đất. Khoảng tháng 4 năm 1993 xã mở hội nghị giao đất giao rừng, sau hội nghị trưởng thôn triển khai đến các hộ, các hộ dân nhận đất, phát tuyến không có tranh chấp, thì được đo giao. Đất giao cho ông H thuộc khu Khuổi Nhầu, thời điểm đo giao không có tranh chấp vì nếu có tranh chấp thôn sẽ hòa giải. Khu đo giao cho ông H, ông Hòe đều được xác định là đất thuộc địa giới hành chính của xã Y. Bản đồ 364 có sau thời điểm cấp đất.

* Tại Biên bản lấy lời khai người làm chứng, ông Hoàng Văn H4 trình bày: Từ năm 1990-1999 ông là giám đốc Lâm trường C. Khu đất tranh chấp thuộc khu Khuổi Nhầu, thôn Đ, xã Y. Khu đất tranh chấp năm 1979 Đội lâm nghiệp xã Y1 trồng cây mỡ, khi đó ông là Đội trưởng đội lâm nghiệp xã Y1. Theo bản đồ 364 thì khu vực Khuổi Nhầu thuộc xã Y

* Biên bản xác minh ngày 06/9/2018, cán bộ địa chính xã Y1 cung cấp: Từ những tại liệu lưu trữ tại UBND xã Y1, cán bộ địa chính xã Y1 khẳng định diện tích đất mang tên Ma Văn C gồm các thửa 12, 13, 15 thuộc đất của xã Y1.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ma Văn H và Hoàng Thị T1 trình bày: Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn với căn cứ sau:

Thứ nhất: bản đồ giao đất lâm nghiệp của xã Y năm 1993 không có khu vực khe Khuổi Nhầu, xã Y1 thì có. Các lô đất của ông C trùng khớp với bản đồ, thực địa, có quyết định giao đất giao rừng. Giấy chứng nhận Quyết định giao đất giao rừng số 809 cấp cho ông Triệu Ứng H 1,45ha có bản đồ giao đất giao rừng kèm theo qua đối chiếu không trùng khớp với khu đất tranh chấp. Thửa đất này sau đó được chuyển sang Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên bà Hoàng Thị T cấp ngày 12/8/1994 không có tờ bản đồ. Do vậy, đề nghị không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn đòi bị đơn trả lại đất tranh chấp. Hộ ông C sử dụng đất ổn định, có quyết định giao đất giao rừng, đề nghị hội đồng xét xử căn cứ khoản 1 Điều 100 Luật Đất đai 2013 công nhận hộ ông C được quyền sử dụng đất tranh chấp.

Thứ hai, Quá trình giao đất cho ông C được thực hiện công khai, có biên bản họp thôn và được Ủy ban nhân dân huyện C ban hành Quyết định giao đất giao rừng số 649, diện tích được giao trùng khớp với bản đồ giao đất giao rừng năm 1993 của xã Y1, trùng khớp với thực địa và Bản đồ 364 khi đó chưa có hiệu lực. Do vậy, nguyên đơn yêu cầu hủy Quyết định giao đất giao rừng số 1358 QĐ/UB (không có ngày, tháng) năm 1993 của Ủy ban nhân dân huyện C đối với diện tích đất tại lô 15, khoảnh 1, tiểu khu 63b cấp cho hộ ông Ma Văn C là không có căn cứ.

Thứ ba, tài sản trên đất là chồi cây mỡ do lâm trường trồng khai thác xong mọc lại và cây mọc tự nhiên, gia đình ông C có ao, nhà ở gần lô đất rừng nên đã trông coi bảo quản mới có, do vậy, đề nghị không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn đòi sở hữu cây trên đất tranh chấp.

Tại phiên toà, đại diện Viện kiểm sát nhận dân phát biểu ý kiến:

- Về thủ tục tố tụng: Người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng thực hiện đúng quy định về trình tự thủ tục và quyền, nghĩa vụ theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

- Về nội dung vụ án:

Về yêu cầu hủy quyết định 1358 của ông C: Căn cứ Điều 19 Luật Đất đai 1993 xã Y1 có bản vẽ thiết kế lâm nghiệp chưa có cấp có thẩm quyền phê duyệt, ông C không có đơn xin giao đất, do vậy, Quyết định 1358 không phù hợp quy định.

Đối với đất tranh chấp 21.108m2, trong đó có 12.705m2 nằm trong hồ sơ giao đất giao rừng số 649 giao cho bị đơn và được bị đơn quản lý ổn định từ năm 1993 đến nay, do vậy, phần đất này thuộc quyền sử dụng hợp pháp của Bị đơn, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu của Nguyên đơn đòi Bị đơn trả phần đất này. Còn đối với 8.403m2 không nằm trong hồ sơ giao đất giao rừng số 649 của Bị đơn. Năm 2017 khi UBND xã xem xét thực địa để giải quyết tranh chấp ông C cũng không nhận phần đất này của mình. Gia đình bà T đã quản lý phần đất này từ năm 1996, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn đòi Bị đơn trả 8.403m2 tranh chấp.

Về cây trên đất, Nguyên đơn được quyền sử dụng 8.403m2 thì cây mỡ chồi trên phần đất này thuộc quyền sở hữu của Nguyên đơn, đề nghị hội đồng xét xử chấp nhận phần yêu cầu này của Nguyên đơn

Về số cây quế anh H và chị T1 khai tại phiên tòa được trồng trên đất năm 2017, các bên không có yêu cầu giải quyết, đề nghị không xem xét giải quyết.

Về yêu cầu hủy Quyết định giao đất giao rừng cho Bị đơn đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận, do không xâm phậm quyền lợi hợp pháp của Nguyên đơn.