Bản án 07/2025/DS-ST — Tranh chấp đất đai

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện, bản tự khai, biên bản phiên họp và hòa giải, cũng như tại phiên tòa, nguyên đơn anh Nguyễn Vô T và chị Nguyễn Thị Tuyết H thống nhất trình bày: Về nguồn gốc thửa đất hiện gia đình anh chị đang ở là do bố mẹ vợ là ông Nguyễn Văn L và bà Trần Thị T sang nhượng lại cho vợ chồng, thửa đất được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 28/8/2017. Từ trước tới nay, gia đình anh chị chưa sử dụng con đường hiện đang tranh chấp. Tháng 6/2024, gia đình anh chị muốn mở cổng đi ra con đường này nhưng ông Diệu và bà Nghĩa không cho và đã xây dựng công trình trái phép trên con đường, không cho gia đình anh chị sử dụng lối đi ra, làm ảnh hưởng đến cuộc sống của gia đình, làm mất an ninh trật tự. Theo bản đồ địa chính thì con đường thể hiện rất rõ là đường giành cho mọi gia đình cùng được sử dụng. Chính quyền địa phương mời hai gia đình lên để giải quyết, tuy nhiên gia đình ông D, bà N không chấp hành. Vợ chồng anh chị đề nghị Tòa án giải quyết, buộc ông Nguyễn Xuân D và bà Nguyễn Thị N phải tháo dỡ hàng rào dài 08m, cao 1,2m và cửa cổng cao 2,2m, dài 2,3m trên lối đi chung để gia đình anh chị sử dụng lối đi chung. Gia đình anh chị có nguyện vọng mở cửa ra đường đi và sẽ hỗ trợ, bồi thường cho ông D, bà N để gia đình anh chị có lối đi ra. Nếu ông D, bà N không đồng ý thì đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Tại biên bản lấy lời khai, biên bản phiên họp và hòa giải cũng như tại phiên tòa, bị đơn ông Nguyễn Xuân D và bà Nguyễn Thị N thống nhất trình bày: Về nguồn gốc thửa đất của ông bà là do bố mẹ để lại. Ông bà kết hôn vào năm 1992 và ở chung cùng bố mẹ. Năm 1999, ông bà làm nhà ở riêng nhưng khi đó chưa có đường đi và đi chung cùng ngõ nhà của bố mẹ cho đến năm 2009 thì mới mở con đường đi để vào nhà ông bà mà hiện nay xảy ra tranh chấp. Đường là do gia đình ông bà tự bỏ đất mở đường để đi, ngoài đầu ngõ có bề ngang khoảng hơn 01m, bề ngang phía trong nhà khoảng 80cm. Tháng 4/2023, em gái ông bà là bà Nguyễn Thị M cho mượn khoảng 80cm để mở rộng thêm con đường cho rộng rãi đi lại. Từ sau khi mở đường đó đến nay chỉ có gia đình ông bà sử dụng con đường này. Đến tháng 6/2024, khi gia đình anh T, chị H xây nhà, mở đường ra đường nhà ông bà đi thì mới xảy ra tranh chấp. Con đường này là do gia đình ông bà tự mở chứ không phải là con đường do Nhà nước mở, hay là con đường đi chung của người dân. Gia đình anh T, chị H không đi con đường này.

Con đường này từ sau khi mở đường, gia đình ông bà đã 03 lần nâng cấp, cải tạo và sử dụng, không có ai sử dụng chung. Trước khi anh T, chị H làm nhà thì chính quyền địa phương có mời vợ chồng ông bà vào giải quyết và ông bà có vào tham gia. Ý kiến phía UBND xã Q đưa ra phương án hòa giải các bên trao đổi về việc góp đất làm đường đi chung nhưng anh T, chị H không thực hiện. Sau đó xây nhà hết đất nên gia đình ông bà không đồng ý cho anh T, chị H đi chung trên con đường này. Đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật để bảo vệ quyền lợi cho gia đình ông bà.

Tại biên bản lấy lời khai, biên bản phiên họp và hòa giải, cũng như tại phiên tòa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị M trình bày: Về nguồn gốc thửa đất của gia đình bà là do bố mẹ để lại. Trước khi con đường này xem là đường giao thông thì phần đất này thuộc đất của bố mẹ bà trong sổ đỏ. Bố mẹ bà đã trích ra một phần để làm lối vào nhà vợ chồng ông D, bà N. Nay bản đồ thể hiện là đường giao thông. Năm 2023, gia đình bà làm nhà nhận thấy đường vào nhà của ông D, bà N quá hẹp nên gia đình ông D, bà N đã mượn một phần đất để làm con đường đi cho rộng. Bà chỉ đồng ý cho vợ chồng ông D, bà N sử dụng phần đất này. Đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật để bảo vệ quyền lợi cho các bên.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan UBND xã Q có ý kiến trình bày gửi cho Toà án: Đề nghị Tòa án liên hệ và yêu cầu Chi nhánh Văn phòng Đăng ký Đất đai Khu vực I để được cung cấp các tài liệu lịch sử, biến động địa chính, bản đồ liên quan đến các thửa đất tranh chấp số 184, 185 và 154 theo tờ bản đồ số 21 tại thôn X, xã Q, huyện Q (nay là: thôn X, xã Q, tỉnh Quảng Trị). Đối chiếu với bản đồ địa chính xã Q được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình (cũ) phê duyệt năm 1993 và Bản đồ địa chính mới đo đạc lại theo hiện trạng sử dụng đất năm 2011, thì thửa đất số 185 và thửa đất 154 tờ bản đồ 21 được cấp đổi từ thửa đất 208 và 208.A tờ bản đồ số 10 năm 1993 còn thửa đất số 184 được cấp đổi từ thửa đất số 248 tờ bản đồ số 10. Con đường được hình thành theo hiện trạng do người dân tự mở lối đi nhưng không có căn cứ xác định phần đất mở lối đi này thuộc đất của ai trước kia. Tuy nhiên, hiện tại phần đất này đã được thể hiện là đất giao thông (DGT) và phù hợp với quy hoạch sử dụng đất là đất giao thông. Đề nghị Tòa án căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ để giải quyết vụ án theo quy định pháp luật, xem xét cho phép UBND xã được vắng mặt tại phiên tòa.

* Đại diện VKSND khu vực 3 phát biểu quan điểm:

Về thủ tục tố tụng: Quá trình giải quyết vụ án từ khi thụ lý cho đến trước khi Hội đồng xét xử nghị án, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và đương sự đã tuân theo pháp luật tố tụng. Đương sự ủy quyền đại diện thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng, quyết định việc giải quyết vụ án theo quy định.

Về việc giải quyết vụ án: Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có tại hồ sơ vụ án và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, đề nghị Hội đồng xét xử, căn cứ vào khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 147, 157, 158, 165, 166 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 246, 248 và Điều 254 của Bộ luật Dân sự; Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Tuyên xử: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Nguyễn Vô T và chị Nguyễn Thị Tuyết H về việc “Tranh chấp về lối đi” đối với bị đơn ông Nguyễn Xuân D và bà Nguyễn Thị N. Buộc nguyên đơn anh Nguyễn Vô T và chị Nguyễn Thị Tuyết H phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản và phải chịu tiền án phí dân sự sơ thẩm theo quy định để nộp sung vào ngân sách nhà nước.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[2.1.3] Theo quy định tại khoản 1 Điều 254 của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì: “Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ”. Mặc dù phía nguyên đơn xây dựng nhà mới nhưng ngôi nhà này đang trong cùng một thửa đất và gia đình anh T, chị H cũng như bố mẹ mình vẫn có lối đi khác và đang sử dụng lối đi chính, tiếp giáp đường giao thông mà từ trước đến nay vẫn sử dụng. Bất động sản của nguyên đơn không bị vây bọc bởi bất động sản của bị đơn và các chủ sử dụng đất khác liền kề. Việc mở lối đi ra đường mà ông D, bà N đang sử dụng không phải là lối đi duy nhất để vào nhà của phía nguyên đơn. Do đó, nguyên đơn không có quyền hưởng quyền, không thuộc trường hợp bắt buộc bị đơn phải mở lối đi theo quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào các Điều 26, 35, 39, 147, 157, 158, 165, 166 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 246, 248 và Điều 254 của Bộ luật Dân sự; Điều 203 Luật Đất đai 2013; Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Nguyễn Vô T và chị Nguyễn Thị Tuyết H về việc buộc ông Nguyễn Xuân D và bà Nguyễn Thị N phải tháo dỡ hàng rào dài 08m, cao 1,2m và cửa cổng cao 2,2m, dài 2,3m trên lối đi chung để gia đình anh chị sử dụng mở lối đi chung.

2. Về chi phí tố tụng: Nguyên đơn phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản là 4.900.000 đồng. Số tiền trên được trừ vào tiền tạm ứng chi phí tố tụng mà nguyên đơn đã nộp.

3. Về án phí: Buộc anh Nguyễn Vô T và chị Nguyễn Thị Tuyết H phải chịu 300.000 đồng tiền án phí dân sự sơ thẩm để nộp sung vào ngân sách nhà nước. Số tiền án phí phải chịu được trừ vào tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng đã nộp tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Q, tỉnh Quảng Bình theo Biên lai thu số 0002156, ngày 05/11/2024.

Đương sự có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án sơ thẩm (ngày 20/8/2025). Đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết theo quy định của pháp luật.