Bản án 07/2023/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TOÀ ÁN NHÂN DÂN THỊ XÃ QUẢNG TRỊ, TỈNH QUẢNG TRỊ

- Với thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có: Thẩm phán - Chủ toạ phiên toà: Ông Nguyễn Phương Tiến Các hội thẩm nhân dân: Ông Nguyễn Châu Thành

Bà Nguyễn Thị Loan

- Thư ký phiên toà: Ông Nguyễn Khắc Thông - Thẩm tra viên, Toà án nhân dân thị xã Quảng Trị.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thị xã Quảng Trị tham gia phiên toà: Bà Nguyễn Thị Lệ An - Kiểm sát viên.

Ngày 29 tháng 6 năm 2023, tại trụ sở Toà án nhân dân thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị, xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 28/2023/TLST-DS ngày 05/12/2022, về việc “Tranh chấp thừa kế về tài sản” theo quyết định đưa vụ án ra xét xử số 08/2023/QĐXXST-DS ngày 22/5/2023 và quyết định hoãn phiên toà số 06/2023/QĐST-DS ngày 08/6/2023 giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Anh Đỗ Q, sinh năm 1995, địa chỉ: Đội 1, thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị - Có mặt tại phiên toà.

Các bị đơn gồm:

- Anh Đỗ Th, sinh năm 1973, địa chỉ: Thôn L, xã T, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, vắng mặt tại phiên toà;

- Anh Đỗ B, sinh năm 1975, địa chỉ: khối Đ, thị trấn P, huyện Krông Păk, tỉnh Đắk Lắk, vắng mặt tại phiên toà,

- Anh Đỗ N, sinh năm 1979, địa chỉ: Thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị, vắng mặt tại phiên toà;

- Chị Đỗ Thị H, sinh năm 1981, địa chỉ: Tổ dân phố 02, thị trấn P, huyện Krông Păk, tỉnh Đắk Lắk, vắng mặt tại phiên toà;

- Chị Đỗ Thị H1, sinh năm 1984, địa chỉ: Tổ dân phố 04, thị trấn P, huyện Krông Păk, tỉnh Đắk Lắk, vắng mặt tại phiên toà;

- Chị Đỗ Thị D, sinh năm 1999, địa chỉ: Thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị, vắng mặt tại phiên toà.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan: Chị Nguyễn Thị Hương Tr, sinh năm 1995, địa chỉ: Thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị, có mặt tại phiên toà.

NÔI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện đề ngày 01/12/2022 nguyên đơn anh Đỗ Q trình bày:

Sau năm 1975, bố mẹ tôi về sinh sống và làm ăn trên mãnh đất vườn tại: Thôn N, xã H, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị; nay là thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị. Năm 1998, được UBND huyện Hải Lăng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Đến năm 2006, UBND huyện Hải Lăng cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AG 471602 ngày 20/11/2006 cho hộ ông Đỗ Q, tại thửa số 41, tờ bản đồ số 10 với diện tích 2.542 m2, trong đó, đất ở 200 m2 và đất vườn 2.342 m2. Trị giá đất và tài sản nhà ở cấp 4 gắn liền với đất là 500.000.000 đồng.

Trong gia đình, Ông bà nội, ngoại đã chết trước bố mẹ anh Q; bố anh Đỗ Q là ông Đỗ Q1, sinh năm 1952 (chết năm 2015) và mẹ là bà Lê Thị Th, sinh năm 1955 (chết năm 2005); ở tại: Thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị tỉnh Quảng Trị. Bố mẹ anh Q sinh hạ 07 người con: Anh Đỗ Th, sinh năm 1973, anh Đỗ B, sinh năm 1975, anh Đỗ N, sinh năm 1979, chị Đỗ Thị H, sinh năm 1981, chị Đỗ Thị H1, sinh năm 1984, anh Đỗ Q, sinh năm 1995 và chị Đỗ Thị D, sinh năm 1999.

Năm 1992, bố mẹ anh Q tạo dựng một ngôi nhà cấp 4 để ở. Anh chị em chúng tôi đã lập gia đình nên đã ra ở riêng nơi khác, chỉ có anh Q là con trai út ở cùng với bố mẹ trong ngôi nhà này từ nhỏ cho đến khi bố mẹ chết. Năm 2019, anh Q lập gia đình và ở tại đây cho đến nay. Sau khi bố mẹ anh chết không để lại di chúc. Đầu năm 2020, anh Q tự nguyện cải tạo, sửa chữa lại nhà ở và làm mái che, chi phí 200.000.000 đồng, ngoài ra anh chị em không ai đóng góp gì cả. Nguyện vọng của anh Q muốn khi chia thừa kế, nhận kỷ phần đất thừa kế gắn liền ngôi nhà cấp 4 để tu tạo vừa ở và thờ tự ông bà, tổ tiên.

Năm 2010, UBND thị xã Quảng Trị có quyết định thu hồi đất để thi công công trình đường Hải Lệ đã thu hồi đất vườn của hộ ông Đỗ Q1 là 172 m2, tại thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị. Anh em trong gia đình không thỏa thuận phân chia được di sản thừa kế của bố mẹ để lại.

Nay, anh Q yêu cầu Tòa án nhân dân thị xã Quảng Trị giải quyết phân chia di sản thừa kế của bố mẹ anh để lại với diện tích đất 2370 m2 gắn liền nhà ở cấp 4, tại thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị theo quy định của pháp luật.

Tại biên bản ghi lời khai ngày 29/3/2023 và tại phiên toà, nguyên đơn anh Đỗ Q trình bày: Sau khi bố mẹ chết, không để lại di chúc và không nợ tiền ai cả, anh yêu cầu Toà án giải quyết chia thừa kế di sản của bố mẹ để lại theo hiện trạng thực tế đã xem xét, thẩm định tại chổ với diện tích đất còn lại sau khi mở đường Nguyễn Hoàng là 2339 m2 và ngôi nhà cấp 4 xây dựng năm 1992 và đầu năm 2020 vợ chồng anh có sửa chữa lại ngôi nhà, anh có nguyện vọng nhận kỷ phần đất thừa kế gắn liền ngôi nhà cấp 4 để ở và thờ tự ông bà, tổ tiên và đồng ý nhận các kỷ phần thừa kế của các anh chị đã từ chối nhận và giao cho anh, để tôn tạo lại mảnh vườn cho khang trang xanh sạch đẹp.

Theo biên bản lấy lời khai của đương sự ngày 21/02/2023, bị đơn anh Đỗ B và chị Đỗ Thị H1 trình bày:

Bố mẹ chúng tôi là ông Đỗ Q1 và bà Lê Thị Th sinh hạ 7 người con: Anh Đỗ Th, anh Đỗ B, anh Đỗ N, chị Đỗ Thị H, chị Đỗ Thị H1, anh Đỗ Q, và chị Đỗ Thị D. Sau khi lập gia đình, bản thân chị Đỗ Thị H1 đến lập nghiệp và sinh sống tại thị trấn Phước An, huyện Krông Pắc, tỉnh Đắc Lắc từ năm 2017 và anh Đỗ B đến lập nghiệp và sinh sống tại thị trấn Phước An, huyện Krông Pắc, tỉnh Đắc Lắc từ năm 2003 cho đến nay.

Nguồn gốc đất và tài sản gắn liền với đất là di sản thừa kế của bố mẹ ông Đỗ Q1 và bà Lê Thị Th để lại, tại thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị. Sau khi bố mẹ chết, không để lại di chúc, cũng không có giấy tờ hợp pháp để tặng cho ai trong 7 người con. Nguyện vọng của anh Đỗ B và chị Đỗ Thị H1 đều muốn nhận một kỷ phần thừa kế theo quy định của pháp luật và yêu cầu Tòa án giải quyết chia di sản của bố mẹ thành 07 phần bằng nhau cho 07 anh em theo quy định của pháp luật để đảm bảo quyền lợi cũng như không ảnh hưởng đến tình cảm của anh em trong gia đình.

Tại bản trình bày ý kiến của bị đơn anh Đỗ Th, Đỗ Thị H, anh Đỗ N và chị Đỗ Thị D trình bày: Di sản thừa kế của bố mẹ để lại là ngôi nhà cấp 4 gắn liền với quyền sử dụng đất tại thữa số 41, tờ bản đồ số 10 với diện tích là 2.542 m2 trong đó 200 m2 và 2.342 m2 đất vườn. anh Đỗ Th, Đỗ Thị H, anh Đỗ N và chị Đỗ Thị D ra ở riêng nơi khác; chỉ có anh Đỗ Q là con trai út ở cùng với bố mẹ. Sau khi bố mẹ chết không để lại di chúc, thì anh Q quản lý, sữa chữa, sử dụng ngôi nhà của bố mẹ để lại. Anh Đỗ Th, Đỗ Thị H, anh Đỗ N và chị Đỗ Thị D đồng ý giao kỷ phần thừa kế của anh chị theo pháp luật cho anh Đỗ Q sử dụng quyền sử dụng đất và sở hữu tài sản gắn liền với đất, mọi chi phí tố tụng thì anh Q tự thuận chịu.

Tại bản ghi lời khai ngày 30/3/2023 và tại phiên toà, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chị Nguyễn Thị Hương Tr trình bày: Sau khi kết hôn, vợ chồng chị Nguyễn Thị Hương Tr và anh Đỗ Q sinh sống, ở tại nhà cấp 4 của bố mẹ chồng để lại cho đến nay. Nhà cấp 4 đã hư hỏng, xuống cấp, đầu năm 2020 vợ chồng đã sữa chữa nâng cấp lại như sơn, lát gạch men và lợp lại mái nhà, làm thêm 3 mái che xung quanh nhà và phòng tắm, nhà vệ sinh. Chị yêu cầu Toà án giải quyết chia kỷ phần thừa kế cho anh Đỗ Q phần đất gắn liền ngôi nhà cấp 4 để vợ chồng chị có điều kiện sinh hoạt ổn định cuộc sống và xem xét quyền lợi phần vợ chồng chị tự sữa chữa lại nhà cửa, làm thêm mái che.

Ngày 08/02/2023, Toà án tiến hành xem xét, thẩm định tại chổ tài sản thừa kế thì hiện trạng đất đang sử dụng: Phía Bắc giáp thửa số 33, 659 dài: 20,98m + 6,71m + 56,60m = 84,29m; Phía Nam giáp thửa số 43 dài: 46,91m + 18,36m = 65,37m; Phía Tây giáp đường Nguyễn Hoàng dài 28,45m; Phía Đông giáp thửa số 61 dài 36,40m; Tổng cộng diện tích đất là 2399 m2. Trên diện tích đất tồn tại ngôi nhà cấp 4 do vợ chồng anh Đỗ Quang ở và quản lý.

Hiện trạng nhà ở và các tài sản khác gắn liền với đất:

Nhà ở:

1. Diện tích nhà 1, cấp 4: Tầng trệt 27,4 m2, trong đó: chiều dài 7,6m, rộng 3,6m, nền lát gạch men, của gỗ nhóm 2; Gác trên: 27,4 m2, trong đó: chiều dài 7,6m, rộng 3,6m, nền lát gạch men, cửa sắt, mái tôn Proximăng, xà gồ gỗ;

2. Diện tích nhà 2, cấp 4: 62,32 m2, trong đó: chiều dài 8,2m. Chiều rộng 7,6m, nền gạch men, cửa gỗ nhóm 2, mái ngói đất màu đỏ, không laphong; Trong đó mái hiên: 15,2 m2 (7,6m x 2m) đỗ bê tông cốt thép.

Hai nhà cấp 4: Nhà 1,2 nói trên gắn liền với nhau, xây dựng năm 1992; Đầu năm 2020 sửa chữa lại nhà bao gồm các hạng mục lát gạch men, sơn màu xanh dương, nhà 1 lợp tôn Pro xi măng và nhà 2 lợp mái ngói đất nung màu đỏ.

3.Các vật kiến trúc khác:

Đầu năm 2020 làm: Chái phía Đông gắn liền với nhà ở: 24,32 m2, trong đó dài 7,6m, rộng 3,2m, xà gồ sắt hộp 2 x 4 , mái lợp tôn Baro xi măng, nền lát gạch men có nhà vệ sinh và nhà tắm. Chái phía Nam (sau nhà) gắn liền nhà ở: 36,58 m2, trong đó dài 11,8m, rộng 3,1m, 4 cột ống nước tròn, xà gồ vì kèo thép hộp, mái lợp tôn Baro xi măng, nền đất. Chái phía Tây gắn liền nhà ở: 19,95 m2, trong đó dài 5,7m, rộng 3,5m, 3 cột bê tông, xà gồ gỗ, mái lợp tôn Baro xi măng, nền láng xi măng.

Ngày 08/02/2023, Hội đồng tiến hành định giá tài sản thừa kế, kết quả như sau:

Hiện trạng đất diện tích đất đang sử dụng là 2399 m2, trong đó 200 m2 đất ở và 2199 m2 đất vườn. Căn cứ quyết định số 49/2019/QĐ- UBND ngày 20/12/2020 của UBND tỉnh Quảng Tri về việc ban hành bảng giá các loại đất định kỳ 5 năm (2020-2024) trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Đất thuộc loại đường 4C - đường Nguyễn Hoàng, xã Hải Lệ, thị xã Quảng Trị.

Đất ở: Trị giá 200 m2 đất ở là 93.815.600 đồng. Đất vườn: Trị giá 2199 m2 đất vườn là 41.035.632 đồng . Tổng cộng giá trị đất là 134.851.232 đồng.

Nhà ở trên đất:

- Nhà 1: Nhà nhóm D cấp 4, loại D1, năm xây dựng năm 1992; đơn giá 3.356.000 đồng/ m2, tỷ lệ hao mòn hàng năm 6,67%. Diện tích xây dựng tầng trệt + gác trên 27,4 m2 x 2 = 54,8 m2. Ngôi nhà ở từ năm 1992 đến 2019 (tức sử dụng 26 năm). Theo quy định nhà cấp 4 chỉ có hạn sử dụng là 15 năm (đã hết khấu hao). Do đó trị giá nhà 1 là 0 đồng. Tuy nhiên tháng 1/2020, có nâng cấp nhà lợp lại mái Proximăng , lát gạch men, sơn lại tường với tổng kinh phí 50.000.000 đồng. Như vậy nguyên giá ngôi nhà 1, tính từ năm 2020 bây giờ là 50.000.000 đồng.

Hao mòn hàng năm: 50.000.000 đồng x 6,67% = 3.350.000 đồng;

Hao mòn lũy kế: 3.350.000 đồng x 3 = 10.050.000 đồng (tính từ năm 2020 đến 2022); giá trị còn lại: 50.000.000 đồng - 10.050.000 đồng = 39.950.000 đồng.

- Nhà 2: Nhà nhóm D, cấp 4, loại D3, năm xây dựng 1992; đơn giá 2.527.000 đồng /m2, tỷ lệ tính hao mòn hàng năm là 6,67%. Diện tích xây dựng 8,2m x 7,6m = 63,32 m2. Ngôi nhà ở từ năm 1992 đến 2019 (tức sử dụng 26 năm). Theo quy định nhà cấp 4 chỉ có hạn sử dụng là 15 năm (đã hết khấu hao). Do đó trị giá nhà 2 là 0 đồng. Tuy nhiên, tháng 1/2020, có nâng cấp nhà lợp lại mái ngói đất nung, lát gạch nem, sơn lại tường với tổng kinh phí 100.000.000 đồng. Như vậy nguyên giá ngôi nhà 2, tính từ năm 2020 bây giờ là 100.000.000 đồng.

Hao mòn hàng năm: 100.000.000 đồng x 6,67% = 6.700.000 đồng;

Hao mòn luỹ kế: 6.700.000 đồng x 3 = 20.100.000 đồng ( tính từ năm 2020 đến 2022); giá trị còn lại:100.000.000 đồng - 20.100.000 đồng = 79.900.000 đồng.

Tổng giá trị nhà 1, 2 là: 119.985.000 đồng.

Vật kiến trúc khác gắn với nhà: Chái phía Đông, phía Nam, phía Tây:

Năm xây dựng 2020, đơn giá 376.000 đồng / m2, tỷ lệ tính hao mòn hàng năm 10%. Tổng diệc tích 3 chái là 24,32 m2 + 36,58 m2 + 19,95 m2 = 80,9 m2.

Nguyên giá: 80,9 m2 x 376.000 đồng / m2 = 30.418.000 đồng;

Hao mòn hàng năm: 30.418.000 đồng x 10% = 3.042.000 đồng;

Hao mòn luỹ kế: 3.042.000 đồng x 3 = 9.126.000 đồng (tính từ năm 2020 đến 2022); Giá trị còn lại: 30.418.000 đồng - 9.126.000 đồng = 21.292.000 đồng.

Tổng trị giá nhà và kiến trúc khác là: 141.277.000 đồng .

Như vây, tổng giá trị tài sản định giá là bao gồm đất, nhà và kiến trúc khác gắn liền với đất là: 254.701.232 đồng (Hai trăm năm mươi bốn triệu bảy trăm linh một ngàn hai trăm ba mươi hai đồng).

Tại phiên toà, đại diện viện Kiểm sát phát biểu quan điểm:

- Về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa: Quá trình thụ lý, xét xử vụ án, Thẩm phán, Hội đồng xét xử và Thư ký phiên tòa đã chấp hành đúng, đầy đủ theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Về việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng: Nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đã chấp hành đúng quy định về quyền và nghĩa vụ tại các Điều 70, 71, 73 của Bộ luật tố tụng dân sự. Bị đơn không chấp hành đúng quy định về quyền và nghĩa vụ tại các Điều 70,72 Bộ luật tố tụng dân sự.

- Về quan điểm giải quyết vụ án:

Áp dụng: Khoản 5 Điều 26, khoản 1 Điều 147 BLTTDS; Điều 609; Điều 610; Điều 611, 612, 613, 620, 623; 649, 650, 651 và 660 của Bộ luật dân sự; Điều 166, 167, 179, 195 của Luật đất đai; khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Đg về yêu cầu chia thừa kế di sản của ông Đỗ Q1 và bà Lê Thị Th theo quy định của pháp luật.

Di sản thừa kế là quyền sử dụng đất, thửa đất số 41, tờ bản đồ số 10, tại thôn N, xã H, thị xã Quảng Trị theo Giấy CNQSDĐ số AG 471602 ngày 20/11/2006 do UBND huyện Hải Lăng cấp, gồm đất ở 200m2 có giá trị 93.815.600 đồng và đất vườn 2.199m2 có trị giá 41.035.632 đồng, được chia đều thành 07 kỷ phần bằng nhau cho 07 người gồm: Đỗ Q, Đỗ Th, Đỗ B, Đỗ N, Đỗ Thị H, Đỗ Thị H1 và Đỗ Thị D. Đối với phần di sản thừa kế được hưởng của ông Đỗ Th, Đỗ Thị H, anh Đỗ N và chị Đỗ Thị D đã tự nguyện cho ông Đỗ Q nên ông Q được hưởng.

Giao cho ông Đỗ Q quyền sử dụng đất 1713,5 m2, trong đó 143 m2 đất ở và 1570,5 m2 đất vườn, gắn liền với ngôi nhà ở.

Giao cho ông Đỗ B quyền sử dụng đất 342,7 m2, trong đó 28,6 m2 đất ở và 314,1 m2 đất vườn.

Giao cho bà Đỗ Thị H1 quyền sử dụng đất 342,7 m2, trong đó 28,6 m2 đất ở và 314,1 m2 đất vườn.

Ông Đỗ Q tự nguyện chịu toàn bộ chi phí tố tụng về xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản.

Buộc ông Đỗ Q, Đỗ B và bà Đỗ Thị H chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.