Bản án 06/2025/DS-ST — Tranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm...

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 3 - KHÁNH HÒA, TỈNH KHÁNH HÒA

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Trần Thị Tuyết Sương

Các Hội thẩm nhân dân: Bà Phạm Thị Hòa

Bà Bùi Tuấn Mỹ

- Thư ký phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Hoài - Thư ký Tòa án nhân dân khu vực 3 - Khánh Hòa, tỉnh Khánh Hòa.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3 - Khánh Hòa tham gia phiên tòa: Bà Thái Thị Hương - Kiểm sát viên.

Trong các ngày 01 và 04 tháng 8 năm 2025, tại trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 3 - Khánh Hòa xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự sơ thẩm thụ lý số: 18/2023/TLST-DS ngày 21/02/2023 về “Tranh chấp đòi lại tài sản” theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số: 10/2025/QĐXX-ST ngày 20/5/2025; Quyết định hoãn phiên tòa số: 20/2025/ST-DS ngày 20/6/2025 và Quyết định hoãn phiên tòa số: 02/2025/ST-DS ngày 15/7/2025, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà Nguyễn Thị N, sinh năm 1937

Địa chỉ: Tổ D, thôn A, xã D, huyện D, Khánh Hòa (nay là thôn A, xã D, tỉnh Khánh Hòa).

Người đại diện theo ủy quyền: Ông Trần M, sinh năm 1987; địa chỉ: E P, phường X, thành phố N, Khánh Hòa (nay là E P, phường N, tỉnh Khánh Hòa). Văn bản ủy quyền lập ngày 03/3/2023. Ông M có mặt và vắng mặt khi tuyên án.

- Bị đơn:

1. Bà Trần Thị H, sinh năm 1974

2. Bà Nguyễn Thị Mỹ H1, sinh năm 1996

3. Ông Nguyễn Minh H2, sinh năm 1997

Cùng địa chỉ: Thôn A, xã D, D, Khánh Hòa (nay là thôn A, xã D, tỉnh Khánh Hòa).

Ông H2 hiện đang cai nghiện tại cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Khánh Hòa. Ông H2 vắng mặt, có đơn xin giải quyết và xét xử vụ án vắng mặt.

Bà H và bà H1 có mặt; bà H1 vắng mặt khi tuyên án.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Ông Nguyễn Văn N1, sinh năm 1958

Địa chỉ: Thôn A, xã D, huyện D, Khánh Hòa (nay là thôn A, xã D, tỉnh Khánh Hòa). Ông N1 có mặt.

2. Ông Huỳnh Xuân S, sinh năm 1990

3. Bà Cao Nguyễn Lan A, sinh năm 2000

Cùng địa chỉ: Thôn A, xã D, huyện D, Khánh Hòa (nay là thôn A, xã D, tỉnh Khánh Hòa). Ông S và bà A vắng mặt.

- Người làm chứng:

1. Ông Nguyễn Văn N2, sinh năm 1963

2. Ông Lê Văn P, sinh năm 1962

3. Bà Ngô Thị L, sinh năm 1950

Cùng địa chỉ: Thôn A, xã D, huyện D, Khánh Hòa (nay là thôn A, xã D, tỉnh Khánh Hòa). Ông N2, ông P và bà L vắng mặt, đều có đơn xin vắng mặt.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện nộp ngày 02/11/2022, đơn khởi kiện sửa đổi, bổ sung nộp ngày 23/11/2022 và ngày 20/02/2023, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, đại diện cho nguyên đơn ông Trần M trình bày:

Về nguồn gốc thửa đất số 449, tờ bản đồ số 04 tại xã D, huyện D, tỉnh Khánh Hòa theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, vào sổ cấp số: 00601/QSDĐ/DA-DK, nguyên đơn có được từ việc nhận thừa kế của cha mẹ để lại. Cụ thể, theo đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất ngày 27/02/1995 thể hiện thửa đất có nguồn gốc thừa kế từ ông bà lâu đời. Năm 1994, nhà nước triển khai cấp đất nông nghiệp cho người dân tại xã D theo Nghị định 64/CP. Ủy ban nhân dân huyện D cấp quyền sử dụng thửa đất này cho hộ bà Nguyễn Thị N và chồng chết vào ngày 10/02/1996. Đến ngày 25/11/2021, Ủy ban nhân dân huyện D đính chính cấp cho hộ bà Nguyễn Thị N. Lúc đó hộ gia đình bà N gồm 03 nhân khẩu là bà Nguyễn Thị N, con trai Nguyễn Văn N1 và Nguyễn Hoàng N3 cũng được cấp đất ruộng để sản xuất nông nghiệp theo chủ trương này.

Đồng thời với việc cấp đất nông nghiệp thì lúc đó nhà nước cũng tiến hành đo đạc và cấp Giấy chứng nhận cho đất vườn và đất ở. Do đó, thửa đất 449 của nguyên đơn cũng được UBND huyện D đo đạc lại và cấp giấy chứng nhận cùng thời điểm và cùng trong Giấy chứng nhận đất nông nghiệp cấp cho hộ gia đình. Trong 3 thành viên hộ gia đình có ông Nguyễn H3, sinh năm 1968, chết năm 2020 là con trai thứ 2 của bà N kết hôn với bà Trần Thị H và sinh được hai con là Nguyễn Minh H2 và Nguyễn Thị Mỹ H1. Năm 2020, ông Nguyễn Hoàng M1, vợ con ông H3 là bà H và cháu H1, cháu H2 yêu cầu bà chia thửa đất 499 nhưng bà không đồng ý vì thửa đất này là tài sản riêng của bà.

Thửa đất số 449 là tài sản riêng của bà vì: Nguồn gốc thửa đất bà được nhận thừa kế từ cha mẹ ruột của bà. Bà là người trực tiếp quản lý sử dụng, chưa ký bất kỳ văn bản nào để xác định nhập thửa đất thành tài sản chung của hộ gia đình. Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào sổ cấp GCN số: 00601/QSDĐ/DA-DK cho “hộ gia đình” bà Nguyễn Thị N bao gồm cả thửa đất số 499, điều này không đồng nghĩa với việc ông H3, ông N1 có quyền sử dụng đối với thửa đất 449. Việc cấp giấy “Hộ gia đình” thời kỳ này chỉ thủ tục hành chính, theo chính sách chung thời kỳ đó, tất cả thửa đất có nguồn gốc khác nhau đều được Nhà nước cấp chung trong 01 Giấy chứng nhận của “Hộ gia đình”. Vì vậy, để đảm bảo quyền lợi, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu: Buộc bà Trần Thị H và ông Nguyễn Minh H2, bà Nguyễn Thị Mỹ H1 trả lại cho bà N phần nhà và toàn bộ diện tích đất 875,8m2 tại thửa 449, tờ bản đồ số 04 thuộc xã D, huyện D, tỉnh Khánh Hòa (nay là xã D, tỉnh Khánh Hòa). Tuy nhiên, nếu bị đơn đồng ý thì nguyên đơn tặng cho bị đơn một phần thửa đất có diện tích 226,3m2 đất (gồm 60m2 đất ở và 166,3m2 đất cây lâu năm) theo mảnh trích đo địa chính số 133-2022 ngày 11/8/2022 mà nguyên đơn đã yêu cầu đo vẽ trước khi khởi kiện.

Nguyên đơn xác nhận không cho bị đơn phần đất bằng miệng như bị đơn trình bày. Theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích thửa đất 499 là 980m2, tuy nhiên theo đo vẽ thực tế thì diện tích còn lại 875,8m2, nguyên đơn đồng ý với diện tích đo vẽ theo hiện trạng, không có ý kiến gì. Diện tích đất chênh lệch do làm đường, nguyên đơn xác định không có tranh chấp đất liền kề với hộ dân nào.

Hiện nay trên phần đất tranh chấp có 01 căn nhà cấp 4, có bà Trần Thị H, bà Nguyễn Thị Mỹ H1, ông Nguyễn Minh H2 và 03 cháu nội, ngoại đang sinh sống; ngoài ra không có ai ở đây. Chồng của bà đã chết trước khi bà nhận thừa kế tài sản của cha mẹ, trước khi bà được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng của bà, không liên quan đến ai khác.

Đối với tài sản trên đất gồm: Nhà cấp 4, mái ngói nền xi măng cửa gỗ, tường xây gạch. Sân xi măng. Giếng xây gạch thẻ. Nhà vệ sinh độc lập, mái đúc. Toàn bộ tài sản này là của bà.

Các tài sản khác trên đất gồm: Nhà tạm nền xi măng, vách gỗ mái ngói, hàng rào lưới B40, trụ gỗ, không có móng là do vợ chồng bà H rào. Cây trồng trên đất: bưởi, sa kê, mãng cầu, lộc vừng, dừa xiêm, mít, chanh, xoài ghép, sầu riêng, ổi, bơ là của bà H; nguyên đơn đồng ý thanh toán lại giá trị cho bà H.

- Tại các bản tự khai, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa bị đơn bà Trần Thị H trình bày:

Bà xác nhận nguồn gốc thửa đất số 449 nguyên đơn trình bày ở trên là của cha mẹ bà Nguyễn Thị N để lại cho bà N. Năm 1996, bà N cho vợ chồng bà, chỉ nói miệng không có giấy tờ. Năm 1996,vợ chồng bà có xây nhà cấp 4 và sinh sống từ đó cho đến nay. Bà N chỉ đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chứ thực tế bà N sinh sống ở nơi khác. Năm 2020, chồng bà là ông Nguyễn Hoàng C, bà N về đòi lại đất để bán, bà và hai con là Nguyễn Minh H2 và Nguyễn Thị Mỹ H1 không đồng ý vì thửa đất này bà N đã cho vợ chồng bà từ năm 1996. Do nghĩ từ trước đến nay vợ chồng bà và các con ở trên đất không có ai tranh chấp, bà không làm giấy tờ sang tên nên thửa đất này vẫn còn đứng tên hộ bà Nguyễn Thị N.

Hiện nay, bà và các con Nguyễn Minh H2, Nguyễn Thị Mỹ H1 và các cháu nội, ngoại của bà đang sinh sống trên thửa đất tranh chấp. Trên đất có rất nhiều loại cây do bà trồng, gồm các cây: Bưởi, sa kê, mãng cầu, lộc vừng, dừa xiêm, mít, chanh, xoài ghép, sầu riêng, ổi, bơ; không có tài sản gì của các con. Bà không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, nếu buộc trả lại đất cho nguyên đơn thì đề nghị nguyên đơn thanh toán lại giá trị các tài sản trên đất cho bà, bà không có yêu cầu nào khác. Bà không đồng ý nhận diện tích đất 226,3m2 (gồm 60m2 đất ở và 166,3m2 đất cây lâu năm) theo ý kiến của nguyên đơn, bà chỉ đồng ý khi nguyên đơn chia cho bà một nửa diện tích của thửa đất.

- Tại các bản tự khai, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa bị đơn bà Nguyễn Thị Mỹ H1 trình bày:

Bà là cháu nội của bà N, là con ruột của bà Trần Thị H và ông Nguyễn H3 (đã chết). Bà N khởi kiện yêu cầu gia đình bà trả lại nhà và đất có diện tích 875,8m2 thuộc thửa số 449, tờ bản đồ số 4 thì bà không đồng ý vì bà nội cho ba mẹ bà ở từ năm 1996. Việc bà nội cho đất theo bà được biết là chỉ nói bằng miệng không có giấy tờ, vì nghĩ bà nội đã cho nên ba mẹ bà không làm giấy tờ sang tên quyền sử dụng. Căn nhà mà bà đang ở là của bà H, bà không có đóng góp gì, hiện nay có bà, bà Trần Thị H, ông Nguyễn Minh H2 cùng 03 cháu nhỏ là Nguyễn Ngọc Bảo T, Cao Nguyễn Gia H4 và Huỳnh Khả H5 đang sinh sống, không có ai khác.

Bà thống nhất ý kiến của mẹ là bà Trần Thị H, không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Đề nghị giải quyết theo quy định của pháp luật. Bà không có tài sản gì trên đất tranh chấp. Tại các bản tự khai, quá trình giải quyết vụ án và đơn xin giải quyết, xét xử vắng mặt bị đơn ông Nguyễn Minh H2 trình bày:

Ông là cháu của bà N, là con ruột của bà Trần Thị H và ông Nguyễn H3 (đã chết). Bà N khởi kiện yêu cầu gia đình ông trả lại nhà và đất có diện tích 875,8m2 thuộc thửa 449, tờ bản đồ số 4 thì ông không đồng ý vì bà nội cho ba mẹ ông ở từ năm 1996. Hiện nay gia đình ông gồm có bà H, bà H1 đang sinh sống trên thửa đất có căn nhà cấp 4 do cha mẹ ông cất, không có tài sản gì của ông, ông đang cai nghiện tại cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Khánh Hòa nên ông xin giải quyết vụ án vắng mặt, ông thống nhất toàn bộ ý kiến của bà H và không khiếu nại gì về sau.

Tại các bản tự khai, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Văn N1 trình bày:

Nguồn gốc thửa đất 449, tờ bản đồ số 4, xã D là của ông bà ngoại để lại cho mẹ ông là bà Nguyễn Thị N. Năm 1996 bà N được Nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất trên, bà N có xây nhà cấp 4 trên đất. Trước đây bà N sống chung với con trai Nguyễn H3, năm 2020 ông H3 chết, bà ở với con trai Nguyễn Ngọc L1 đến nay.

Hiện nay trên thửa đất tranh chấp có bà H, ông H2 và bà H1 sinh sống. Nay bà N đã già yếu muốn lấy lại nhà đất để dưỡng già, ông thống nhất yêu cầu khởi kiện của bà N. Ông xác định nhà đất của bà N, không liên quan gì đến ông nên ông không có ý kiến hay yêu cầu gì trong vụ án này.

Bà Cao Nguyễn Lan A và ông Huỳnh Xuân S quá trình giải quyết vụ án không đến Tòa làm việc, không có lời khai, qua xác minh và các lời khai của đương sự thì hiện nay bà A và ông S không còn sinh sống tại nhà đất đang tranh chấp.

Người làm chứng bà Ngô Thị L vắng mặt nhưng quá trình giải quyết vụ án trình bày:

Năm 1996, gia đình bà sống gần gia đình bà Nguyễn Thị N tại thôn A, xã D, huyện D. Bà biết và chứng kiến bà N là chủ sử dụng thửa đất 449 tại xã D, đất được thừa kế từ cha mẹ của bà N. Khoảng năm 1996, do nhà trên thửa đất 449 xuống cấp nên bà có thấy bà N xây lại căn nhà mới. Sau khi xây cất xong thì bà có thấy bà N cùng gia đình con trai Nguyễn Hoàng C1 đến sống ở đây.

Người làm chứng ông Nguyễn Văn N2 vắng mặt nhưng quá trình giải quyết vụ án trình bày:

Từ nhỏ ông đã sống gần nhà của bà N đang tranh chấp, ông biết thửa đất này của bà N được thừa kế từ cha mẹ. Năm 1996, ông chứng kiến bà N xây nhà cấp 4 trên đất. Sau khi xây xong thì ông có thấy bà N cùng gia đình con trai Nguyễn Hoàng C1 đến sống ở đây.

Người làm chứng ông Lê Văn P vắng mặt nhưng quá trình giải quyết vụ án trình bày:

Ông là hàng xóm sống gần nhà bà Nguyễn Thị N từ trước năm 1996 đến nay. Khi bà Ngộ nhận đất thừa kế từ cha mẹ thì trên đất đã có căn nhà. Năm 1996, do nhà xuống cấp và ông Nguyễn Hoàng L2 gia đình nên bà N đứng ra cất lại căn nhà cấp 4 mà gia đình bà H hiện đang ở.

- Ý kiến của Viện kiểm sát nhân dân huyện Diên Khánh:

Về việc tuân theo pháp luật tố tụng: Kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước khi Hội đồng xét xử nghị án, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa đã tuân thủ đúng, đầy đủ các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Các đương sự đã thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật.

Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Về án phí và chi phí tố tụng: Các đương sự phải chịu án phí theo quy định của pháp luật.