Bản án 06/2023/HS-ST — Hình sự

[1] Về hành vi phạm tội của các bị cáo: Vào lúc 02 giờ sáng ngày 19/10/2022, tại địa phận xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, tổ công tác của Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường Công an tỉnh Quảng Trị phát hiện Nguyễn Văn K, Nguyễn Văn C và Phạm Văn H đang sử dụng một thuyền kim loại có gắn máy hút thực hiện hành vi khai thác cát trái phép trên sông Thạch Hãn, cách cầu An Mô khoảng 01km. Quá trình điều tra và tại phiên tòa các bị cáo khai nhận: Khoảng 19 giờ 00 phút ngày 18/10/2022, Nguyễn Văn Q đến nhà Nguyễn Văn C để thuê C đi khai thác cát trái phép trên sông Thạch Hãn với giá tiền công khai thác một thuyền cát từ 300.000 đồng đến 350.000 đồng, khi được Q thuê thì C đồng ý. Khoảng 0 giờ ngày 19/10/2022, C đến nhà Nguyễn Văn K nói với K “chuẩn bị đồ đi làm”, K hiểu được C gọi K đi khai thác cát trái phép, K đồng ý; Cường tiếp tục đến gặp H và nói với H “chuẩn bị đồ đi làm” H cũng hiểu được C gọi H đi khai thác cát trái phép với C và H đồng ý. Một lúc sau, K và H đi xuống bến thuyền thì gặp C đang ngồi ở thuyền của Q, ba người ngồi uống nước rồi chuẩn bị lại những dụng cụ cần thiết phục vụ cho việc khai thác cát. Sau đó, K điều khiển thuyền của Q cùng C và H đi về phía hạ lưu sông Thạch Hãn cách cầu An Mô khoảng 01 km, thuộc địa phận xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. K dừng thuyền giữa dòng sông, C đến đầu mui thuyền thả neo để cố định thuyền còn H đưa ống hút cát cắm xuống lòng sông, K khởi động máy để hút cát. Đến khoảng 02 giờ 00 phút cùng ngày, trong lúc cả ba người đang hút cát lên thuyền thì tổ công tác Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường Công an tỉnh Quảng Trị phát hiện, bắt giữ, lập biên vi phạm hành chính, tạm giữ phương tiện và tang vật là 9,8m3 cát. Theo công văn số 4150/STNMT-KSN ngày 18/11/2022 của Sở Tài Nguyên và Môi Trường tỉnh Quảng Trị thì: Nguyễn Văn Q và Nguyễn Văn K không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép khai thác khoáng sản trên tuyến sông Thạch Hãn thuộc địa bàn xã Triệu Long, huyện Triệu Phong,tỉnh Quảng Trị. Các bị cáo biết rõ mình không có giấy phép khai thác khoáng sản nhưng vẫn cố tình thực hiện việc khai thác cát trái phép vào ngày 19/10/2022 trên tuyến sông Thạch Hãn, thuộc địa phận xã Triệu Long, huyện Triệu Phong. Hành vi khai thác cát trái phép nói trên của các bị cáo đã xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước về khai thác tài nguyên trong đất liền. Mặc dù trị giá khoáng sản các bị cáo khai thác không lớn, chưa thu lợi bất chính và chưa gây thương tích cho ai nhưng cả hai bị cáo đều đã có tiền sự đó là: Ngày 01/8/2022, Nguyễn Văn Q bị Công an tỉnh Quảng Trị xử phạt vi phạm hành chính, với hình phạt tiền về hành vi khai thác khoáng sản (cát) mà không có giấy phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, theo Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 1549/QĐ-CAT-XPVPHC ngày 01/8/2022; ngày 16/3/2022, Nguyễn Văn K bị Công an tỉnh Quảng Trị xử phạt vi phạm hành chính với hình phạt tiền về hành vi khai thác khoáng sản (cát) mà không có giấy phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 764/QĐ-CAT-XPVPHC ngày 16/3/2022. Thời hiệu xử phạt hành chính của các bị cáo chưa được xóa theo quy định tại Điều 7 Luật xử lý vi phạm hành chính. Vì vậy, hành vi của các bị cáo nói trên đã có đủ các yếu tố cấu thành tội “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên”, theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 227 Bộ luật hình sự.

[2] Xét tính chất mức độ hành vi phạm tội và quá trình nhân thân của các bị cáo Hội đồng xét xử thấy: Các bị cáo là người có đủ khả năng nhận thức pháp luật và năng lực trách nhiệm hình sự, nhận thức được hoạt động khai thác tài nguyên phải được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép, nhưng do ý thức chấp hành pháp luật kém mà dẫn đến phạm tội. Các bị cáo đã bị xử phạt hành chính về hành vi này nhưng vẫn không rút kinh nghiệm mà còn có hành vi khai thác khoáng sản trái phép. Hành vi của các bị cáo thể hiện sự xem thường pháp luật, do đó cần phải xử phạt nghiêm khắc mới đảm bảo tính giáo dục và phòng ngừa chung. Nhưng khi xem xét quyết định hình phạt, Hội đồng xét xử cần áp dụng các điểm i, s khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị cáo vì: các bị cáo phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng; trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử các bị cáo tỏ thái độ thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải về hành vi phạm tội của mình. Xem xét, vai trò của các bị cáo trong vụ án, Hội đồng xét xử thấy rằng: Nguyễn Văn Q là chủ tàu và là người trực tiếp thuê Nguyễn Văn C đi khai thác cát trái phép, sau đó C đã rủ K và H cùng đi, nên khi xem xét quyết định hình phạt thì cần xử phạt Nguyễn Văn Q mức án cao hơn Nguyễn Văn K là phù hợp với vai trò của các bị cáo trong vụ án.

[3] Về xử lý vật chứng: Trong quá trình điều tra cơ quan Công an đã thu giữ vật chứng 01 thuyền bằng kim loại, màu sơn đen, có chiều dài 21 mét, rộng 2,7 mét, sâu 1,3 mét; 01 động cơ Diesel để hút cát nhãn hiệu Jiangdong ZH1125; 01 động cơ Diesel là máy đẩy thuyền di chuyển nhãn hiệu Doowan; 01 ống nhựa màu đen dài 09 mét dùng để hút cát; 9,79 m3 cát tự nhiên; 08 kg cát được niêm phong trong bốn hộp nhựa. Hội đồng xet xử thấy rằng: Chiếc thuyền có gắn 02 động cơ nói ở trên, đây là công cụ phương tiện phạm tội và vật cấm lưu hành. Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử tịch thu toàn bộ chiếc thuyển này để nộp vào Ngân sách Nhà nước, nên áp dụng các điểm a, c khoản 1 Điều 47 Bộ luật hình sự và điểm a khoản 2 Điều 106 Bộ luật tố tụng hình sự tịch thu nộp Ngân sách Nhà nước. Đối với 9,79 m3 khối cát thu giữ trong quá trình điều tra và 08 kg cát được niêm phong hoàn lại sau giám định, đây là vật do phạm tội mà có nên cần áp dụng điểm b khoản 2 Điều 106 Bộ luật tố tụng hình sự tịch thu nộp vào ngân sách Nhà nước; riêng 01 ống nhựa màu đen dài 09 mét dùng để hút cát và 04 hộp nhựa dùng để đựng 08 kg cát, không còn giá trị sử dụng, nên cần áp dụng điểm c khoản 2 Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự tịch thu tiêu hủy.

[4] Về án phí: Áp dụng khoản 2 Điều 136 Bộ luật Tố tụng hình sự; Điều 23 Nghị quyết số 326/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội buộc các bị cáo Nguyễn Văn Q và Nguyễn Văn K mỗi bị cáo phải chịu 200.000 đồng tiền án phí hình sự sơ thẩm.

[5] Về hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan điều tra Công an huyện Triệu Phong, Điều tra viên, Viện kiểm sát nhân dân huyện Triệu Phong, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố, Hội đồng xét xử thấy: Trong quá trình điều tra, truy tố điều tra viên, kiểm sát viên không điều tra làm rõ chiếc thuyền là tang vật trong vụ án có thuộc trường hợp phải đăng ký, đăng kiểm phương tiện giao thông đường thủy nội địa khi lưu hành theo quy định của Luật giao thông đường thủy nội địa hay không. Do đó khi xét xử, Tòa án không đủ căn cứ để tuyên tịch thu chiếc thuyền này hay trả lại ½ cho đồng sở hữu vì: Tại phiên tòa ngày 20/02/2023, Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử trả lại cho vợ bị cáo Nguyễn Văn Q ½ giá trị chiếc thuyền là tang vật trong vụ án. Ngày 20/02/2023, Hội đồng xét xử ra Quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung tại phiên tòa. Ngày 02/3/2023, Viện Kiểm sát nhân dân huyện Triệu Phong chuyển hồ sơ vụ án lại cho Tòa án và kèm theo công văn số 58/CV-VKSTP ngày 28/02/2023 khi chuyển hồ sơ. Theo công văn số 58/CV-VKSTP ngày 28/02/2023 thì Viện kiểm sát giữ nguyên cáo trạng và không thực hiện điều tra bổ sung theo yêu cầu của Tòa án, do đó Tòa án ra quyết định xét xử vụ án theo quy định của pháp luật. Quá trình điều tra và tại phiên tòa, các bị cáo không có ý kiến hoặc khiếu nại hành vi, quyết định của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng. Do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đối với bị cáo được xem là hợp pháp.