Bản án 06/2021/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƢỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TOÀ ÁN NHÂN DÂN HUYỆN XUÂN TRƢỜNG, TỈNH NAM ĐỊNH

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Phạm Văn Thung.

Các Hội thẩm nhân dân:

1. Ông Vũ Xuân Thùy;

2. Ông Trần Đình Phấn.

- Thư ký phiên toà: Bà Nguyễn Thị T Xuân – Thư ký Toà án nhân dân huyện Xuân Trường.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Xuân Trường tham gia phiên tòa: Bà Khổng Thị Tươi - Kiểm sát viên.

Ngày 04 tháng 3 năm 2021, tại trụ sở Toà án nhân dân huyện Xuân Trường xét xử sơ thẩm công khai vụ án thụ lý số 38/2020/TLST-DS ngày 20 tháng 11 năm 2020 về việc “Tranh chấp về thừa kế tài sản" theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 03/2021/QĐXXST-DS ngày 22/01/2021 và Quyết định hoãn phiên tòa số 03/2021/QĐST-DS ngày 05/02/2021, giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà Vũ Thị H, sinh năm 1958; địa chỉ: Thôn BC, xã XN, huyện XT, tỉnh Nam Định;

+ Người bảo vệ quyền và lợi ích H pháp của bà H: Bà Phạm Thị Ninh – Luật sư của Văn phòng luật sư Minh Đức thuộc Đoàn luật sư tỉnh Nam Định.

- Bị đơn: Bà Vũ Thị T, sinh năm 1964; địa chỉ: Số 101/5, tổ 25, ấp TT, xã XTĐ, huyện HM, Thành phố Hồ Chí Minh.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Ông Vũ Thế D, sinh năm 1949; địa chỉ: Thôn BC, xã XN, huyện XT, tỉnh Nam Định;

2. Bà Vũ Thị T, sinh năm 1952; địa chỉ: Xóm ĐB, xã HB, huyện HH, tỉnh Nam Định;

3. Bà Vũ Thị H, sinh năm 1956; địa chỉ: Xóm ĐB, xã HB, huyện HH, tỉnh Nam Định;

+ Người đại diện theo ủy quyền của bà H: Bà Vũ Thị H, sinh năm 1958; địa chỉ: Thôn BC, xã XN, huyện XT, tỉnh Nam Định (văn bản ủy quyền ngày 25/11/2020).

4. Bà Vũ Thị H, sinh năm 1960; địa chỉ: Xóm 6, xã XT, huyện XT, tỉnh Nam Định;

5. Ông Vũ T T, sinh năm 1965; địa chỉ: Thôn BC, xã XN, huyện XT, tỉnh Nam Định;

+ Người bảo vệ quyền và lợi ích H pháp của ông T: Bà Phạm Thị Ninh – Luật sư của Văn phòng luật sư Minh Đức thuộc Đoàn luật sư tỉnh Nam Định

6. Bà Vũ Thị V, sinh năm 1969, địa chỉ: Xóm 11, xã XT, huyện XT, tỉnh Nam Định.

+ Người đại diện theo ủy quyền của bà V: Bà Vũ Thị H, sinh năm 1958; địa chỉ: Thôn BC, xã XN, huyện XT, tỉnh Nam Định (văn bản ủy quyền ngày 25/11/2020).

(Tại phiên tòa, có mặt bà H, bà Ninh; vắng mặt bà T, ông D, ông T, bà H, bà T).

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện ngày 28/10/2020, lời khai trong quá trình tố tụng và tại phiên tòa, nguyên đơn bà Vũ Thị H trình bày:

Bố mẹ bà là cụ Vũ Văn Đ (chết năm 2017) và cụ Phạm Thị N (chết năm 1993) sinh được 8 người con gồm: Các ông Vũ Thế D, Vũ T T, các bà Vũ Thị T, Vũ Thị H, Vũ Thị H, Vũ Thị H, Vũ Thị T, và Vũ Thị V; không có con nuôi. Khi còn sống hai cụ có tạo lập được: Một nhà ống mái bằng xây trên thửa đất số 106, tờ bản đồ số 9, diện tích 115m2 tại thôn BC, xã XN, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định đứng tên hộ ông Vũ Văn Đ, đất đã được Ủy ban nhân dân huyện Xuân Trường cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng vào ngày 20/10/2004. Ngoài ra cụ Đ còn có diện tích đất hai lúa được cấp theo tiêu chuẩn là 340m2. Do bà không đi lấy chồng nên sinh sống cùng bố mẹ và hiện bà đang sử dụng nhà đất của bố mẹ để lại. Trước khi mẹ bà chết có nói là để toàn bộ nhà đất của bố mẹ sau khi bố bà qua đời cho bà và ông T sử dụng. Ngày 20/4/2017 bố bà có lập “Văn bản hội đồng gia tộc cụ Vũ Văn Đ”, văn bản này được lập thành 03 bản, bà, ông T và ông D mỗi người giữ 01 bản. Ngày 13/5/2017 bố bà tự viết một bản di nguyện, nội dung của cả hai văn bản này là để lại toàn bộ nhà đất của bố mẹ cho bà và ông T quản lý, sử dụng. Sau khi bố bà chết, ông D đã công bố nội dung bản di chúc. Tháng 7 năm 2020, sau khi tổ chức giỗ mãn tang cho bố bà và họp bàn sang tên toàn bộ nhà đất cho bà và ông T theo di nguyện và di chúc của bố mẹ bà thì bà Vũ Thị T không đồng ý nên bà đã làm đơn khởi kiện chia thừa kế. Nay bà yêu cầu Tòa án công nhận cho bà và ông T được quyền thừa kế phần di sản theo di chúc của bố bà; phần di sản của mẹ bà thì bà đề nghị chia thừa kế theo quy định của pháp luật; bà nhận hiện vật là nhà, đất và nhận trách nhiệm T toán kỷ phần cho bà T, ông D, bà H. Đối với kỷ phần của ông T, bà T, bà H, bà H đã nhất trí cho bà nên bà không phải T toán giá trị. Bà nhận sử dụng toàn bộ 340m2 đất ruộng của bố để lại và không phải T toán giá trị kỷ phần cho ai.

Tại các lời khai, bị đơn là bà Vũ Thị T trình bày: Về quan hệ huyết thống, quan hệ gia đình và thời điểm cụ Đ, cụ N chết như bà H trình bày là đúng. Khi còn sống bố mẹ bà có tạo Dng được nhà và đất như bà H trình bày. Hiện nay toàn bộ nhà và đất của bố mẹ do bà H đang quản lý, sử dụng. Do sinh sống ở miền Nam nên bà không biết việc bố bà có di chúc, di nguyện để lại toàn bộ nhà và đất cho bà H và ông T. Bà chưa nhìn thấy di chúc của cụ Đ. Bà không đồng ý ký thủ tục sang tên quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà của bố mẹ cho bà H và ông T là do các anh chị em trong gia đình không hòa thuận với nhau. Nay bà không nhất trí với yêu cầu của bà H về việc bà H và ông T được hưởng thừa kế nhà đất của bố mẹ để lại. Bà yêu cầu chia thừa kế theo quy định của pháp luật. Kỷ phần bà được hưởng, bà đề nghị nhận hiện vật, không nhận giá trị. Hiện nay bà đang ở xa, do tình hình dịch bệnh căng thẳng nên không thể về Tòa án tham gia phiên tòa sơ thẩm được. Về đất hai lúa của bố bà để lại, bà nhất trí để cho bà H quản lý sử dụng với điều kiện bà H không được chuyển nhượng cho ai và không yêu cầu bà H phải T toán giá trị cho bà.

Tại các lời khai của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là các bà: Vũ Thị T, Vũ Thị H, Vũ Thị V và ông Vũ T T trình bày: Về quan hệ gia đình, quan hệ huyết thống và nguồn gốc, quá trình sử dụng nhà, đất của cụ Vũ Văn Đ và cụ Phạm Thị N liên quan đến thừa kế như bà Vũ Thị H trình bày là đúng. Trước khi chết, cụ N có di chúc miệng dặn cụ Đ và 8 người con như bà H trình bày là đúng. Ngày 20/4/2017 cụ Đ có lập “Văn bản hội đồng gia tộc cụ Vũ Văn Đ” như bà H và ông D trình bày là đúng, các ông bà đều ký vào văn bản này. Ngày 13/5/2017 cụ Đ còn tự viết một bản di chúc trong đó có nội dung để lại toàn bộ nhà đất của 02 cụ cho bà H và ông T quản lý, sử dụng. Tháng 7 năm 2020, anh chị em trong gia đình có họp bàn sang tên toàn bộ nhà đất của bố mẹ cho bà H và ông T nhưng bà T không đồng ý. Các bà và ông T mong muốn các anh chị em trong gia đình tôn trọng di nguyện, di chúc của bố mẹ để lại nên nhất trí với ý kiến của bà H. Nếu không được, đề nghị giải quyết theo quy định của pháp luật, kỷ phần các bà được hưởng sẽ nH cho bà H và không yêu cầu bà H T toán giá trị, đối với đất ruộng chia thừa kế các bà cũng nhất trí để bà H sử dụng. Ông T cũng nhất trí để lại toàn bộ phần tài sản được hưởng thừa kế cho bà H để bà H được cơ quan nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Tại các lời khai của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Vũ Thế D trình bày: Về quan hệ huyết thống và di sản của cụ Vũ Văn Đ và Phạm Thị N để lại như bà Vũ Thị H trình bày là đúng. Mẹ ông không để lại di chúc gì, bố ông có để lại di chúc trước khi chết vào ngày 20/4/2017 là “Văn bản hội đồng gia tộc cụ Vũ Văn Đ”, văn bản này được lập thành 03 bản như nhau, bà H, ông T và ông mỗi người giữ 01 bản. Nội dung văn bản này là bố ông để lại toàn bộ nhà và đất của bố mẹ cho bà H và ông T với điều kiện 2 người này phải có trách nhiệm xây mộ cho bố ông và thực hiện việc thờ cúng tổ tiên. Khi Tòa án giải quyết tranh chấp ông mới biết giấy viết tay lời căn dặn và nguyện vọng để lại tài sản sau khi chết của bố ông cho bà H và ông T, ông khẳng định chữ ký, chữ viết trong văn bản này là của bố ông. Ông là anh cả, có nguyện vọng các em trong gia đình phải thực hiện đúng những gì mà bố ông đã di nguyện thể hiện trong “Văn bản hội đồng gia tộc cụ Vũ Văn Đ” lập ngày 20/4/2017. Trong trường H các em ông không thống nhất được, đề nghị Tòa án công nhận một phần di chúc của bố ông là ½ khối di sản chung bố mẹ ông để lại giao cho bà H và ông T sử dụng (phần bố ông được hưởng), còn lại ½ là của mẹ ông, đề nghị chia theo quy định của pháp luật. Ông nhận hiện vật, không nhận giá trị. Đối với kỷ phần ông được nhận từ việc chia đất hai lúa của cụ Đ được nhà nước giao, ông để lại cho bà H sử dụng mà không yêu cầu bà H phải T toán giá trị.

Tại các lời khai của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Vũ Thị H trình bày: Nhất trí với lời trình bày của bà H về quan hệ huyết thống và di sản của cụ Vũ Văn Đ và Phạm Thị N để lại. Mẹ bà chết không để lại di chúc gì. Trước khi chết bố bà có gọi tất cả các con, mời cán bộ tư pháp xã XN, trưởng thôn đến để chứng kiến việc cụ lập văn bản Hội đồng gia tộc với nội dung: Giao lại nhà và đất của bố mẹ bà cho ông T và bà H. Văn bản này có chữ ký của 7 người con nhưng không có chữ ký của bà T vì ở xa, chưa kịp về. Văn bản được lập thành 03 bản như nhau, bà H, ông T và ông D mỗi người giữ 01 bản. Nay bà nhất trí với di nguyện của bố bà trong văn bản Hội đồng gia tộc lập ngày 20/4/2017. Bà mong muốn anh chị em đoàn kết, giải quyết nội bộ với nhau và thực hiện đúng những gì mà bố bà đã thể hiện trong “Văn bản hội đồng gia tộc cụ Vũ Văn Đ”. Nếu anh chị em không thống nhất được thì bà đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật, bà nhận kỷ phần bằng hiện vật, không nhận giá trị T toán; kỷ phần đất hai lúa bà để lại cho bà H sử dụng mà không yêu cầu T toán giá trị.

Người bảo vệ quyền và lợi ích H pháp của bà Vũ Thị H và ông Vũ T T là bà Phạm Thị Ninh trình bày: Nhất trí với ý kiến của bà H và ông T, đề nghị Tòa án công nhận bà H, ông T là người được hưởng phần di sản của cụ Vũ Văn Đ để lại theo di chúc. Phần di sản của cụ Phạm Thị N để lại và diện tích đất hai lúa của cụ Đ đề nghị Hội đồng xét xử giải quyết theo quy định của pháp luật. Đề nghị Hội đồng xét xử xử cho bà H được sử dụng nhà và đất của bố mẹ để lại vì hiện nay bà H không có chồng con, ngoài nhà đất này bà H không còn chỗ ở nào khác.

Kết quả đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản:

- Thửa đất số 106, tờ bản đồ số 9 tại thôn BC, xã XN, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định đứng tên hộ ông Vũ Văn Đ có diện tích đo đạc thực tế là 112m2 (đất ở). Tài sản trên đất gồm: Nhà và các công trình xây Dng xây năm 1950, xây hết đất.

- Đất hai lúa tại thửa số 96 phụ 2, tờ bản đồ số 16 diện tích 1.085m2 tại cánh đồng Bản Điền, thôn BC, xã XN, huyện Xuân Trường.

- Giá trị tài sản: Quyền sử dụng đất ở: 8.000.000đ/m2; giá đất hai lúa: 50.000đ/m2; nhà ở và các công trình xây Dng giá trị còn lại: 0đ (không đồng).

Kết quả thu thập tài liệu chứng cứ tại Ủy ban nhân dân xã XN và hồ sơ địa chính do Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện Xuân Trường cung cấp:

Nguồn gốc thửa đất đang tranh chấp như sau:

+ Theo bản đồ địa chính lập năm 1987 của xã XN là thửa đất số 36, tờ bản đồ số 2, diện tích là 110m2 đất ở, đứng tên Vũ Văn Đ.

+ Theo bản đồ địa chính lập năm 1999 của xã XN là thửa đất số 106, tờ bản đồ số 15, diện tích là 115m2 đất ở, đứng tên Vũ Văn Đ.

+ Năm 2004, thửa đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên hộ ông Vũ Văn Đ là thửa số 106, tờ bản đồ số 9 diện tích là 115m2.

Năm 2017, cụ Đ có mời cán bộ tư pháp xã là bà Đỗ Hùng Hoài và trưởng thôn là ông Đỗ Văn Đông đến chứng kiến việc cụ lập văn bản Hội nghị gia tộc với nội dung để lại 2/3 diện tích đất (76m2) cho ông T, 1/3 diện tích đất (39m2) cho bà H. Khi lập biên bản này các con của cụ Đ đều có mặt và ký vào văn bản này trừ bà T. Năm 2020 ông T muốn làm thủ tục đứng tên quyền sử dụng phần đất cụ Đ cho nhưng bà T không nhất trí. Hộ cụ Đ được nhà nước chia đất ruộng cho 5 nhân khẩu để canh tác, gồm: Cụ Đ, bà H, ông T, bà Vũ Thị H và anh Vũ Thụy Tú (vợ và con ông T) với tổng diện tích là 1.723m2, gồm: Thửa số 96 phụ 2, tờ bản đồ số 16 diện tích 1.085m2 và thửa 99 phụ 3, tờ bản đồ số 16 diện tích 298m2 và thửa số 99 phụ 5 diện tích 340m2 (trước đây vợ ông T canh tác trước khi lấy ông T) đều có vị trí ở cánh đồng Bản Điền, thôn BC, xã XN. Chia theo nhân khẩu là 340m2/nhân khẩu. Hiện các thửa đất ruộng này không nằm trong quy hoạch.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Xuân Trường tại phiên tòa phát biểu quan điểm: Về việc tuân theo pháp luật tố tụng dân sự trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán và Hội đồng xét xử, các đương sự tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án đến trước khi Hội đồng xét xử nghị án đảm bảo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Các đương sự đã chấp hành đúng quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Về việc giải quyết vụ án, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ vào các Điều 623, 624, 625, 626, 628, 630, 643, 649, 650, 651, 659, 660 của Bộ luật Dân sự; khoản 2 Điều 59 của Luật Hôn nhân và gia đình; các Điều 106, 167, 168 Luật đất đai; Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự; đề nghị Hội đồng xét xử:

- Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Vũ Thị H đối với bà Vũ Thị T về việc chia thừa kế tài sản của cụ Vũ Văn Đ và cụ Phạm Thị N.

- Xác định di sản chung của vợ chồng cụ Vũ Văn Đ và cụ Phạm Thị N là thửa đất số 106, tờ bản đồ số 9, diện tích 112m2 tại thôn BC, xã XN, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định; di sản của cụ Vũ Văn Đ là 340m2 đất hai lúa; xác định cụ Vũ Văn Đ có để lại di chúc về tài sản cho bà Vũ Thị H và ông Vũ T T; xác định phần di sản của cụ Phạm Thị N chia làm 9 phần bằng nhau.

- Ghi nhận sự tự nguyện của bà Vũ Thị T, Vũ Thị H, Vũ Thị V và ông Vũ T T nH toàn bộ quyền hưởng di sản cho bà Vũ Thị H; ghi nhận sự tự nguyện của ông Vũ Thế D, bà Vũ Thị H, bà Vũ Thị T nH quyền hưởng di sản là đất hai lúa cho bà Vũ Thị H.

- Phân chia di sản: Mỗi người con của cụ Đ, cụ N được hưởng thừa kế theo pháp luật là 6,22m2 đất tại thửa số 106, tờ bản đồ số 9 tại thôn BC, xã XN.

Đề nghị Hội đồng xét xử tuyên: Bà Vũ Thị H được quyền sử dụng toàn bộ thửa đất số 106, tờ bản đồ số 9, diện tích 112m2 tại thôn BC, xã XN, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định cùng nhà, các công trình xây Dng trên đất và diện tích 340m2 đất hai lúa tại thửa số 96 phụ 2, tờ bản đồ số 16, tại cánh đồng Bản Điền, thôn BC, xã XN, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định và phải T toán cho: Ông Vũ Thế D, bà Vũ Thị H và bà Vũ Thị T, mỗi người số tiền là 49.760.000đ.