Bản án 05/2025/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa – nguyên đơn chị Mai Thị H trình bày:

Ba mẹ của chị là ông Mai Đán, sinh năm 1939 và bà Nguyễn Thị L, sinh năm 1938, kết hôn và sinh được 03 người con gồm: anh Mai Xuân H, sinh năm 1964; chị Mai Thị H, sinh năm 1966; và chị là Mai Thị H, sinh năm 1972; ông bà không có con nuôi, con riêng. Ông bà có tài sản chung là thửa đất số 02, tờ bản đồ số 17, diện tích 1264,7 m2; địa chỉ Thôn 5, xã Xuân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình; được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AE 242464 mang tên hộ ông Mai Đán và Nguyễn Thị L cấp ngày 17/5/2006. Ngoài ra trên đất hiện có một số cây lâu năm và 02 ngôi nhà cấp 4 do mẹ và chị xây dựng lên, chị không yêu cầu tòa án giải quyết. Bố chị mất ngày 02/6/2006, khi chết không để lại di chúc. Nay chị đề nghị giải quyết chia di sản thừa kế của bố chị gồm ½ thửa đất trên cho mẹ chị và các anh chị em chị theo quy định của pháp luật.

Quá trình giải quyết và tại phiên tòa, bị đơn bà Nguyễn Thị L trình bày:

Thống nhất như lời trình bày của nguyên đơn là đúng sự thật, bà và ông Mai Đán là vợ chồng, ông Mai Đán chết không để lại di chúc. Tài sản chung của vợ chồng chỉ có thửa đất trên. Còn 02 ngôi nhà cấp 4 và cây cối trên đất là do bà và con gái Mai Thị H xây dựng lên. Nay con gái bà là Mai Thị H làm đơn khởi kiện chia di sản thừa kế bà có ý kiến: Đối với phần thừa kế của bà trong vụ án này bà xin nhượng cho lại toàn bộ cho con gái của bà là Mai Thị H vì hiện nay bà đang sinh sống cùng con Mai Thị H. Riêng ½ thửa đất là tài sản riêng của bà trong tài sản chung với ông Đán bà cũng xin nhượng lại cho con Mai Thị H, mà không cần điều kiện gì. Còn tài sản trên đất bà không yêu cầu Tòa án giải quyết.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Mai Thị H trình bày:

Thống nhất như lời trình bày của nguyên đơn và bị đơn, nay em chị khởi kiện đề nghị giải quyết chia di sản thừa kế của bố chị gồm ½ thửa đất trên thì chị cũng đồng ý với yêu cầu khởi kiện của em chị, chị đề nghị Tòa án chia thành 04 phần theo quy định của pháp luật. Riêng phần tài sản trên đất là của mẹ chị và em chị nên chị không có ý kiến gì.

Đối với người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – ông Mai Xuân H:

Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã tống đạt hợp lệ Thông báo thụ lý vụ án cũng như nhiều lần triệu tập hợp lệ ông Hoán đến Tòa án làm việc nhưng ông Hoán không đến. Tòa án đến nhà ông làm việc thì được ông cho biết: Thửa đất đang tranh chấp này là do bố mẹ ông tạo lập, nên việc mẹ ông và các em của ông sử dụng và làm gì ông không liên quan. Đối với tài sản trên đất là nhà ở và cây cối là của mẹ ông nên ông không yêu cầu xem xét giải quyết. Đối với phần thừa kế mà ông được hưởng từ bố ông thì ông không đồng ý tặng cho ai mà đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Qua Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 03/01/2025:

Tại thửa đất số 02, tờ bản đồ số 17, diện tích 1264,7 m2 (diện tích thực tế sử dụng 1.203,8 m2); địa chỉ Thôn 5, xã Xuân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình; được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AE 242464 mang tên hộ ông Mai Đán và bà Nguyễn Thị L cấp ngày 17/5/2006, tài sản trên đất gồm có 02 ngôi nhà cấp 4, mái lợp ngói, trong đó 01 ngôi nhà do bà Nguyễn Thị L tạo lập, hiện hư hỏng nhiều và 01 ngôi nhà do chị Mai Thị H tạo lập cùng một số cây cối do bà Nguyễn Thị L và chị Mai Thị H đã trồng từ lâu, các đương sự thống nhất đề nghị Tòa án không xem xét giải quyết về tài sản trên đất, khi chia đất tài sản này thuộc về đất của ai thì chị Hương và bà Liên có trách nhiệm tháo dở, phá bỏ, di dời hoặc cho người đó sử dụng. Qua kết quả đo đạc diện tích thực tế ít hơn diện tích trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên các đương sự đề nghị Tòa án chia theo diện tích thực tế. Mặt khác, thửa đất trên có mặt tiền giáp với đường liên thôn nên các đương sự đề nghị Tòa chia các phần có mặt tiền bằng nhau, còn diện tích có chênh lệch thì về phần ai người đó được sử dụng vì mặt sau của thửa đất có phần xẹo nên khi chia mặt tiền bằng nhau thì có diện tích chênh lệch nhau. Còn về vị trí đất được chia phía bà Liên, chị Hương, chị Hường đề nghị do trên thửa đất tranh chấp có 02 căn nhà cấp 4 do bà Liên, chị Hương tạo lập nên khi chia thì chia phần đất mà bà Liên, chị Hương đã cất nhà ở cho bà Liên, chị Hương.

Trợ giúp viên pháp lý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Nguyễn Thị L trình bày: Nhất trí như trình bày, ý kiến của bà Nguyễn Thị L, đề nghị tòa án chia thừa kế theo quy định pháp luật, chia đất theo mặt tiền, vị trí như đề nghị của các đương sự và ghi nhận sự tự nguyện của bà Liên tặng cho phần tài sản của mình cho chị Hương.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Bố Trạch phát biểu quan điểm:

- Về thủ tục tố tụng: Từ khi thụ lý giải quyết vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử vào nghị án, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và các đương sự đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn thì việc xác định mối quan hệ tranh chấp là đúng quy định của pháp luật và thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Bố Trạch.

- Về nội dung: Đại diện Viện kiểm sát phân tích và đánh giá toàn bộ chứng cứ đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng Điều 611, Điều 612, Điều 613, Điều 623, Điều 649, điểm a khoản 1 Điều 650; Điều 651, Điều 660 Bộ luật dân sự. Điều 167; Điều 188 Luật đất đai 2013; Nghị quyết số 326/2016/ UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án, tuyên xử.

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Mai Thị H;

- Chia cho bà Nguyễn Thị L được hưởng ½ thửa đất, có diện tích 571,7m2, (trong đó có 200m2 đất ở), có trị giá 15.034.000 đồng và bà Nguyễn Thị L được hưởng phần di sản mà ông Mai Đán để lại có diện tích 152,5m2 (trong đó có 50m2 đất ở), có giá trị 3.950.000 đồng tại thửa đất trên.

- Chia cho chị Mai Thị H được quyền quản lý, sử dụng phần diện tích đất là 156,3m2 (trong đó có 50m2 đất ở) , có giá trị 4.026.000 đồng tại thửa đất trên;

- Chia cho chị Mai Thị H được quyền quản lý, sử dụng phần diện tích đất là 159,8m2 (trong đó có 50m2 đất ở), có giá trị 4.096.000 đồng tại thửa đất trên;

- Chia cho anh Mai Xuân H được quyền quản lý, sử dụng phần diện tích đất là 163,5m2 (trong đó có 50m2 đất ở) , có trị giá 4.170.000 đồng tại thửa đất trên;

2. Ghi nhận sự tự nguyện của bà Nguyễn Thị L tặng cho chị Mai Thị H được quyền quản lý, sử dụng ½ thửa đất, có diện tích 571,7m2 và 152,5m2 (trong đó có 50m2 đất ở) tại thửa đất trên;

3. Về chi phí tố tụng: Ghi nhận sự tự nguyện nộp của chị Mai Thị H.

4. Về án phí và quyền kháng cáo: đề nghị tuyên theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, căn cứ kết quả được thẩm tra công khai tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

- Tòa án đã triệu tập hợp lệ người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Mai Xuân H tham gia phiên tòa đến lần thứ hai nhưng ông Hoán vẫn vắng mặt. Vì vậy căn cứ khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt ông Mai Xuân H.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ vào khoản 5 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228, Điều 147, Điều 157, Điều 165 Bộ luật tố dụng dân sự, Điều 611, Điều 612, Điều 613, Điều 623, Điều 649, điểm a khoản 1 Điều 650; Điều 651, Điều 660 của Bộ luật Dân sự; các Điều 26, 98, 167 và Điều 188 Luật đất đai năm 2013; các Điều 17, 26, 135 và Điều 260 Luật đất đai năm 2024; Điều 66 Luật hôn nhân và gia đình; điểm đ khoản 1 Điều 12; khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Mai Thị H về việc yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật di sản của ông Mai Đán đối với bà Nguyễn Thị L.

- Chia cho bà Nguyễn Thị L được hưởng ½ thửa đất, có diện tích 571,7m2, (trong đó có 200m2 đất ở) trong phạm vi các mốc 1, 2, 3, 4, 13 về 1, có trị giá 15.034.000 đồng và bà Nguyễn Thị L được hưởng phần di sản mà ông Mai Đán để lại có diện tích 152,5m2 (trong đó có 50m2 đất ở) trong phạm vi các mốc là 4, 5, 12, 13 về 4, có giá trị 3.950.000 đồng. Như vậy, phần đất của bà Liên có tổng diện tích là 724,2 (trong đó có 250m2 đất ở) trong phạm vi mốc giới là 1, 2, 3, 4 ,5 ,12, 13 về 1, có tổng giá trị 18.984.000 đồng tại thửa đất số 02, tờ bản đồ số 17, diện tích đo đạc thực tế sử dụng là 1203,8 m2; địa chỉ Thôn 5, xã Xuân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AE 242464 mang tên hộ Mai Đán và Nguyễn Thị L cấp ngày 17/5/2006).

- Chia cho chị Mai Thị H được quyền quản lý, sử dụng phần diện tích đất là 156,3m2 (trong đó có 50m2 đất ở) trong phạm vi các mốc 5, 6, 11, 12 về 5, có giá trị 4.026.000 đồng tại thửa đất số 02, tờ bản đồ số 17, diện tích đo đạc thực tế sử dụng là 1203,8 m2; địa chỉ Thôn 5, xã Xuân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

- Chia cho chị Mai Thị H được quyền quản lý, sử dụng phần diện tích đất là 159,8m2 (trong đó có 50m2 đất ở) trong phạm vi các mốc 6, 7, 10, 11 về 6, có giá trị 4.096.000 đồng tại thửa đất số 02, tờ bản đồ số 17, diện tích đo đạc thực tế sử dụng là 1203,8 m2; địa chỉ Thôn 5, xã Xuân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

- Chia cho anh Mai Xuân H được quyền quản lý, sử dụng phần diện tích đất là 163,5m2 (trong đó có 50m2 đất ở) trong phạm vi các mốc 7, 8, 9, 10 về 7, có trị giá 4.170.000 đồng tại thửa đất số 02, tờ bản đồ số 17, diện tích đo đạc thực tế sử dụng là 1203,8 m2; địa chỉ Thôn 5, xã Xuân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

2. Ghi nhận sự tự nguyện của bà Nguyễn Thị L tặng cho chị Mai Thị H được quyền quản lý, sử dụng ½ thửa đất, có diện tích 571,7m2, (trong đó có 200m2 đất ở) trong phạm vi các mốc 1, 2, 3, 4, 13 về 1, có trị giá 15.034.000 đồng và 152,5m2 (trong đó có 50m2 đất ở) trong phạm vi các mốc là 4, 5, 12, 13 về 4, có giá trị 3.950.000 đồng tại thửa đất số 02, tờ bản đồ số 17, diện tích đo đạc thực tế sử dụng là 1203,8 m2; địa chỉ Thôn 5, xã Xuân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

Việc chia đất có sơ đồ kèm theo. Đối với tài sản và cây cối nằm trên đất được chia và được tặng cho chị Mai Thị H thì chị Mai Thị H được quyền sử dụng. Riêng số cây cối nằm trên phần đất của chị Hường và ông Hoán thì chị Hương và bà Liên có quyền và nghĩa vụ phá bỏ, di dời hoặc cho chị Hường, anh Hoán sử dụng.

3. Các đương sự có quyền và nghĩa vụ liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền làm thủ tục để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

4. Về chi phí tố tụng: Số tiền xem xét, thẩm định và định giá là 4.500.000 đồng chị Mai Thị H tự nguyện nộp. Số tiền này chị Mai Thị H đã nộp và chi xong.

5. Về án phí: Miễn án phí dân sự sơ thẩm cho chi Mai Thị H; buộc chị Mai Thị H và anh Mai Xuân H mỗi người phải nộp 300.000 đồng tiền án phí dân sự sơ thẩm để sung vào ngân sách Nhà nước.

6. Về kháng cáo: Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Mai Xuân H vắng mặt tại phiên toà có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.

7. Trường hợp Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án và người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 của Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật thi hành án dân sự.