Bản án 05/2025/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Xác định quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền của Tòa án: Nguyên đơn bà Bùi Thị T khởi kiện bị đơn ông Đỗ Xuân H về tranh chấp hợp đồng vay tiền. Do các bên đương sự đều không có đăng ký kinh doanh nên xác định quan hệ tranh chấp là tranh chấp về hợp đồng dân sự, cụ thể là tranh chấp hợp đồng vay tiền theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự; căn cứ khoản 3 Điều 466 Bộ luật Dân sự thì nơi thực hiện hợp đồng được xác định là nơi cư trú của nguyên đơn (bên cho vay) nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thành phố Hà Giang theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35, điểm g khoản 1 Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Việc xét xử vắng mặt nguyên đơn và bị đơn: Quá trình giải quyết vụ án từ khi thụ lý, Tòa án nhân dân thành phố Hà Giang đã tiến hành tống đạt, niêm yết Thông báo về việc thụ lý vụ án và các văn bản tố tụng cho các đương sự. Tuy nhiên, bị đơn ông Đỗ Xuân H không tham gia tố tụng, không gửi cho Tòa án ý kiến đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; không thực hiện quyền, nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ và chứng minh. Tòa án nhân dân thành phố Hà Giang đã triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng ông Đỗ Xuân H vẫn vắng mặt tại phiên tòa không có lý do. Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn là bà Viên Thị V đã có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt. Do đó, căn cứ khoản 2 Điều 227, các điều 228 và 238 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt nguyên đơn và bị đơn.

[3] Về thời hiệu khởi kiện: Theo quy định tại Điều 429 Bộ luật Dân sự về thời hiệu khởi kiện về hợp đồng thì: “Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.” Hợp đồng vay tiền giữa bà Bùi Thị T và ông Đỗ Xuân H được ký kết ngày 27/6/2024, thời hạn vay tiền là 01 tháng kể từ ngày 27/6/2024. Do đó, xác định thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay tiền trong vụ án này vẫn còn.

[4] Về nội dung tranh chấp: Bà Bùi Thị T khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân thành phố Hà Giang giải quyết: Buộc ông Đỗ Xuân H phải trả cho bà T số tiền gốc là 610.000.000 đồng (Sáu trăm mười triệu đồng), tiền lãi trong hạn chưa trả tính theo mức 0.82%/tháng là 5.002.000 đồng (Năm triệu không trăm linh hai nghìn đồng), tiền lãi quá hạn tính đến thời điểm xét xử ngày 22/4/2025 theo mức lãi suất 9%/năm là 40.460.548 đồng (Bốn mươi triệu bốn trăm sáu mươi nghìn năm trăm bốn mươi tám đồng), tổng cộng cả gốc và lãi là 655.462.548 đồng (Sáu trăm năm mươi lăm triệu bốn trăm sáu mươi hai nghìn năm trăm bốn mươi tám đồng).

[5] Nguyên đơn bà Bùi Thị T cung cấp 01 Hợp đồng vay tiền số 1547 ngày 27/6/2024 được công chứng tại Văn phòng công chứng H tỉnh Hà Giang, thể hiện nội dung: Ông Đỗ Xuân H vay của bà Bùi Thị T số tiền mặt 610.000.000 đồng (Sáu trăm mười triệu đồng); kỳ hạn vay là 01 (Một) tháng, kể từ thời điểm hợp đồng vay được công chứng viên ký và đóng dấu của Văn phòng công chứng H tỉnh Hà Giang; lãi suất vay là 0.82%/ 01 tháng, mục đích vay để tiêu dùng; địa điểm và phương thức giao tài sản vay do hai bên tự thỏa thuận thực hiện, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật; khi giao nhận tiền vay hai bên phải lập thành văn bản có chữ ký của các bên tham gia; địa điểm và phương thức trả nợ do hai bên tự lựa chọn thực hiện, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật. Ngoài ra, hợp đồng còn quy định về quyền sở hữu đối với tài sản vay, việc nộp lệ phí công chứng, nghĩa vụ và quyền của các bên. Đồng thời, nguyên đơn cung cấp 01 Giấy nhận nợ ngày 26/6/2024 (bản photocopy, Tòa án đã tiến hành đối chiếu với bản chính) thể hiện nội dung: Ông Đỗ Xuân H nhận nợ của bà Bùi Thị T và bà Bùi Thị S với tổng số tiền là 610.000.000 đồng (Sáu trăm mười triệu đồng), lãi suất hàng tháng theo ngân hàng là 9,50%/năm, thời hạn là 30 ngày từ ngày 26/6 đến ngày 26/7/2024 thanh toán cả gốc và lãi theo thỏa thuận.

[6] Hội đồng xét xử xét thấy: Hợp đồng vay tiền số 1547 ngày 27/6/2024 phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, đáp ứng các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Dân sự nên theo quy định tại Điều 401 Bộ luật Dân sự, hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết; từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực, các bên phải thực hiện quyền và nghĩa vụ đối với nhau theo cam kết.

[7] Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã tiến hành lấy lời khai của người làm chứng bà Bùi Thị S là em gái của bà Bùi Thị T. Bà S xác nhận việc ông H vay tiền của bà T và bà S tổng số tiền là 610.000.000 đồng (Sáu trăm mười triệu đồng) với mức lãi suất 9,50%/năm như Giấy nhận nợ ngày 26/6/2024 mà bà T đã cung cấp cho Tòa án. Bà S xác nhận việc bà S đã chuyển giao toàn bộ quyền yêu cầu ông Đỗ Xuân H trả số nợ gốc 610.000.000 đồng và lãi theo Giấy nhận nợ ngày 26/6/2024 cho bà T, chính vì thế bà T và ông H mới ký kết Hợp đồng vay tiền công chứng ngày 27/6/2024 tại Văn phòng công chứng H. Hiện nay, bà S không còn liên quan gì đến số nợ theo Giấy nhận nợ ngày 26/6/2024, đề nghị Tòa án không đưa bà vào tham gia tố tụng và giải quyết vắng mặt bà. Bà S không có ý kiến, yêu cầu gì đối với bà Bùi Thị T và ông Đỗ Xuân H. Lời khai này của bà S phù hợp với lời khai của bà T, việc chuyển giao quyền yêu cầu giữa bà S và bà T phù hợp với quy định tại Điều 365 Bộ luật Dân sự nên có căn cứ để xác định ông Đỗ Xuân H đã nhận đủ số tiền 610.000.000 đồng (Sáu trăm mười triệu đồng).

[8] Quá trình thực hiện hợp đồng, ông Đỗ Xuân H đã vi phạm nghĩa vụ trả nợ, chưa trả tiền gốc và lãi theo thỏa thuận tại hợp đồng vay tiền đã ký kết. Căn cứ vào các chứng cứ là Hợp đồng vay tiền số 1547 ngày 27/6/2024 được công chứng tại Văn phòng công chứng H, Giấy nhận nợ ngày 26/6/2024 và quy định tại Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, xét thấy cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Bùi Thị T về việc buộc bị đơn ông Đỗ Xuân H phải trả cho bà T số tiền gốc là 610.000.000 đồng (Sáu trăm mười triệu đồng).

[9] Về tiền lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả, Hội đồng xét xử xét thấy: Tuy Giấy nhận nợ ngày 26/6/2024 và Hợp đồng vay tiền số 1547 ngày 27/6/2024 có thỏa thuận mức lãi suất trong hạn khác nhau nhưng Hợp đồng vay tiền số 1547 ngày 27/6/2024 được ký kết sau. Căn cứ Điều 421 Bộ luật Dân sự, các bên có thể thỏa thuận sửa đổi hợp đồng. Theo quy định này thì Hợp đồng vay tiền số 1547 ngày 27/6/2024 được coi là hợp đồng sửa đổi, bổ sung của Giấy nhận nợ ngày 26/6/2024. Căn cứ vào các điều 466 và 468 Bộ luật Dân sự, mức lãi suất 0.82%/tháng thỏa thuận trong Hợp đồng vay tiền số 1547 ngày 27/6/2024 là phù hợp với quy định của pháp luật, xét thấy cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Bùi Thị T, buộc ông Đỗ Xuân H phải trả cho bà T số tiền lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả tính theo mức lãi suất 0.82%/tháng là: 610.000.000 đồng x 0.82%/tháng = 5.002.000 đồng (Năm triệu không trăm linh hai nghìn đồng).

[10] Về tiền lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả, tại Hợp đồng vay tiền số 1547 ngày 27/6/2024, các bên thỏa thuận mức lãi suất quá hạn theo lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời hạn trả chậm tại thời điểm trả nợ. Theo Quyết định số 2868/QĐ-NHNN ngày 29/11/2010 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (hiện đang có hiệu lực) thì mức lãi suất cơ bản bằng đồng Việt Nam là 9,0%/năm. Mức lãi suất quá hạn mà các bên thỏa thuận phù hợp với quy định của pháp luật nên cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn ông Đỗ Xuân H phải trả số tiền lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả theo mức lãi suất 9%/năm, tương ứng với thời gian chậm trả tính kể từ ngày 28/7/2024 đến thời điểm xét xử sơ thẩm là ngày 22/4/2025, tổng cộng là 269 ngày, số tiền là: 610.000.000 đồng x 9%/năm/365 ngày x 269 ngày = 40.460.548 đồng (Bốn mươi triệu bốn trăm sáu mươi nghìn năm trăm bốn mươi tám đồng).

[11] Về tiền lãi chậm trả đối với khoản lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả, do nguyên đơn bà Bùi Thị T không yêu cầu nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[12] Như vậy, tổng số tiền mà bị đơn ông Đỗ Xuân H phải trả cho bà Bùi Thị T là: 655.462.548 đồng (Sáu trăm năm mươi lăm triệu bốn trăm sáu mươi hai nghìn năm trăm bốn mươi tám đồng), trong đó tiền gốc là 610.000.000 đồng (Sáu trăm mười triệu đồng), tiền lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả là 5.002.000 đồng (Năm triệu không trăm linh hai nghìn đồng), tiền lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả tính đến ngày 22/4/2025 là 40.460.548 đồng (Bốn mươi triệu bốn trăm sáu mươi nghìn năm trăm bốn mươi tám đồng).

[13] Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 13 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm thì kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất các bên thỏa thuận nhưng phải phù hợp với quy định của pháp luật.

[14] Quá trình giải quyết vụ án, bị đơn mặc dù đã được Tòa án niêm yết hợp lệ các văn bản tố tụng nhưng vắng mặt, không có văn bản phản đối yêu cầu của nguyên đơn, không cung cấp, giao nộp cho Tòa án các tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho sự phản đối của mình nên phải chịu hậu quả pháp lý theo quy định tại khoản 4 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[15] Về án phí: Căn cứ các điều 144 và 147 Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án: Do toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn được Tòa án chấp nhận nên bị đơn ông Đỗ Xuân H phải chịu án phí sơ thẩm số tiền 30.218.502 đồng (Ba mươi triệu hai trăm mười tám nghìn năm trăm linh hai đồng). Hoàn trả cho nguyên đơn bà Bùi Thị T số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 14.473.680 đồng (Mười bốn triệu bốn trăm bảy mươi ba nghìn sáu trăm tám mươi đồng), theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0000519 ngày 01/11/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang.

[16] Về quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền kháng cáo theo quy định tại các điều 271 và 273 Bộ luật Tố tụng dân sự.