Bản án 05/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo Bản án sơ thẩm, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

1. Theo trình bày của bà Trần Thị Tr: Diện tích 2.737,3m2 đất (Phần ký hiệu A) nằm trong diện tích đất 9.480m2 thuộc thửa đất số 53, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại ấp NP (nay là ấp CV), xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh có nguồn gốc được cha mẹ là cụ Trần Văn N1 (chết năm 2014) và cụ Hồng Thị S (chết năm 2019) cho vào năm 1991. Cụ N1 và cụ S có 09 người con chung gồm ông, bà: Trần Văn N, Trần Thị Tr, Trần Thị K, Trần Văn C, Trần Thị M, Trần Thị Nh, Trần Thị Đ, Trần Thị H, Trần Văn T. Khi còn sống, hai cụ tạo lập được khối tài sản là quyền sử dụng khoảng 40 công đất ruộng và 11 công đất giồng, nằm trong 03 dãy đất: Dãy đất thứ nhất khoảng 11 công (thửa đất số 53, 55; dãy đất thứ 2 khoảng 11 công (thửa đất số 56, 54); dãy thứ ba khoảng 18 công nằm ở vị trí khác; vị trí đất tại ấp CV, xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh. Cụ N1 và cụ S phân chia đất cho các con như sau:

Đối với diện tích đất thuộc dãy đất thứ nhất: Cha mẹ bà chia theo thứ tự tính từ hướng Đông sang hướng Tây cụ thể là: Chia cho ông Trần Văn C 06 công; tiếp đó chia cho bà Tr 2,5 công; phần còn lại 2,5 công thì chia cho bà Trần Thị K 02 công; đối với 0,5 công có hình thù tam giác nên ông Trần Văn C chuyển nhượng cho bà Trần Thị K. Phần diện tích đất chia cho ông C và bà Tr hiện nay thuộc thửa đất số 53 do ông C đứng tên quyền sử dụng đất. Đối với phần diện tích đất chia cho bà K và phần ông C chuyển nhượng cho bà K hiện nay là thửa đất số 55 do bà K đứng tên quyền sử dụng đất; thửa đất số 55 này bà K đã bán lại cho bà Tr nhưng chưa làm thủ tục sang tên.

Đối với diện tích đất thuộc dãy thứ 2: Cha mẹ bà chia theo thứ tự tính từ hướng Đông sang hướng Tây như sau: Chia cho ông Trần Văn N 7,5 công, kế đến chia cho ông Trần Văn C 1,5 công, kế đến chia cho bà Trần Thị Nh 02 công. Phần 7,5 công chia cho ông N sau này ông N đã chuyển nhượng lại cho bà (chuyển nhượng 03 lần); phần đất 1,5 công chia cho ông C, ông C chuyển nhượng lại cho bà Trần Thị K, bà K chuyển nhượng lại cho bà; phần đất chia cho bà Nh 02 công, bà Nh đã chuyển nhượng lại cho bà. Các phần đất này hiện nay do bà đứng tên quyền sử dụng đất tại 02 thửa: Thửa đất số 56 và thửa đất số 54. Đối với thửa đất số 56, bà đã cho con bà là Hồng Thị Mới đứng tên; còn thửa đất số 54 tách ra thành 02 thửa: thửa đất số 439 và thửa đất số 440, hai thửa này bà đã cho con bà là Hồng Thị Thảo đứng tên.

Đối với diện tích đất thuộc dãy thứ 3: Cha mẹ bà chia cho cho bà Trần Thị M 03 công, cho bà Trần Thị Đ 02 công, cho bà Trần Thị H 02 công, ông Trần Văn T 11 công.

Đối với 11 công đất giồng: Cụ N1 đã chia cho ông Trần Văn C 05 công, còn lại khoảng 06 công hiện nay do ông Trần Văn T, ông Trần Văn N, bà Trần Thị Đ đang quản lý.

Bà Trần Thị Tr khởi kiện ông Trần Văn C đề nghị Tòa án công nhận quyền sử dụng 2.737,3m2 thuộc thửa đất số 53 (diện tích 9.480m2) tờ bản đồ số 01 tại ấp NP (ấp CV), xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh, đồng thời yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ ông Trần Văn C.

2. Theo trình bày của ông Trần Văn C: Ông C thống nhất về mối quan hệ huyết thống và di sản do cha mẹ là cụ N1, cụ S để lại như bà Tr trình bày nhưng cho rằng phần diện tích đất thực đo 2.737,3m2 (ký hiệu A) hiện nay do bà Trần Thị Tr đang sử dụng là một phần của thửa đất số 53 có diện tích 9.480m2 có nguồn gốc được cha mẹ cho, sau đó cho bà Tr mượn sử dụng từ năm 1998. Vì vậy, ông C không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà Tr và có đơn phản tố yêu cầu bà Tr trả lại cho ông C diện tích đất này.

3. Theo trình bày của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ông Trần Văn N, bà Trần Thị K, bà Trần Thị M, bà Trần Thị Nh, bà Trần Thị Đ, bà Trần Thị H, ông Trần Văn T thống nhất với lời khai của bà Tr và xác nhận diện tích 2.737,3m2 bà Tr đang sử dụng nhưng có tranh chấp với ông C thuộc một phần thửa đất số 53 đã được cụ S và cụ N1 cho vào năm 1991. Còn bà Ngô Thị Đ1 thì thống nhất với trình bày của ông Trần Văn C.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 26/2024/DS-ST ngày 20 tháng 6 năm 2024, Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh quyết định (tóm tắt):

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Tr.

Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 09/5/1996 do Ủy ban nhân dân huyện CN cấp cho hộ ông Trần Văn C đối với diện tích 9.480m2đất thuộc thửa đất số 53, tờ bản đồ số 01, tọa lạc ấp NP (nay là Ấp CV), xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh.

Công nhận cho bà Trần Thị Tr được quyền quản lý, sử dụng diện tích đất 2.737,3m2 (phần ký hiệu A), loại đất trồng lúa, thuộc một phần của thửa đất số 53 (diện tích 9.480m2) tờ bản đồ số 01 tại ấp NP (ấp CV), xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh. Đất có vị trí, tứ cận như sau:

Hướng Đông giáp phần còn lại của thửa đất số 53 (phần ký hiệu B) có chiều dài 45,91m; hướng Tây giáp thửa đất số 55 có chiều dài 54,23m; hướng Nam giáp thửa đất số 56 có chiều dài 80,49m; hướng Bắc giáp thửa đất số 46 có chiều dài 43,64m; theo Sơ đồ khu đất kèm theo Công văn số: 445/VPĐKĐĐ-KTĐC ngày 06/5/2024.

Bà Trần Thị Tr được quyền liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền làm thủ tục kê khai, đăng ký để được cấp quyền sử dụng đất đối với diện tích đất được công nhận trên theo quyết định của Bản án này.

2. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của ông Trần Văn C buộc bà Trần Thị Tr trả lại 2.737,3m2 (phần ký hiệu A) nằm trong diện tích 9.480m2 thuộc thửa đất số 53, tờ bản đồ số 01, tại ấp NP (ấp CV), xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh.

Ông Trần Văn C có nghĩa vụ liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện việc đăng ký biến động đối với phần diện tích đất còn lại của thửa đất số 53 sau khi trừ phần diện tích 2.737,3m2 đã được công nhận cho bà Trần Thị Tr.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí dân sự sơ thẩm và quyền kháng cáo theo quy định pháp luật.

Ngày 01 tháng 7 năm 2024, ông Trần Văn C kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án dân sự sơ thẩm nêu trên theo hướng không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Tr, chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, buộc bà Tr phải trả lại diện tích 2.737,3m2 đất thuộc một phần thửa đất số 53 với lý do phần đất này do ông C cho bà Tr mượn sử dụng chứ không phải thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà Tr.

Tại phiên tòa phúc thẩm, ông Trần Văn C giữ nguyên yêu cầu kháng cáo đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo và sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, đồng thời chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, buộc bị đơn phải trả diện tích 2.737,3m2 đất thuộc một phần thửa đất số 53 có diện tích 9.480m2 đất tại ấp NP, xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh với những căn cứ sau đây:

Theo tư liệu năm 1983, cha của ông C là cụ N1 nhận khoán diện tích 20 công đất (dãy thứ 2) chứ không phải diện tích 13.200m2 đất (dãy thứ nhất), còn ông N chỉ nhận khoán 09 công; theo tư liệu năm 1995, ông C sử dụng phần diện tích 9.480m2 đất thuộc tờ bản đồ số 01, thửa đất số 53 liên tục từ năm 1983 đến năm 1996 thì được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do cơ quan có thẩm quyền quyết định, ông không làm đơn xin cấp. Việc bà Tr cho rằng các anh chị em lập giấy viết tay thừa nhận hiện đang đứng tên hộ cho bà Tr một phần đất là không đúng sự thật bởi vì trong khoảng thời gian dài bà Tr không đòi lại đất; bà Tr chỉ được cho đất một lần vào năm 1982 là diện tích 2.000m2 thuộc thửa đất số 56 nên không có cơ sở cho rằng diện tích đất tranh chấp đã được cha mẹ cho bà Tr.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Trần Thị Tr trình bày:

Hồ sơ vụ án thể hiện đất tranh chấp đã được cụ S và cụ N1 cho bà Tr vào năm 1991, bà Tr sử dụng đất liên tục cho đến nay. Điều này được các anh chị em của bà Tr, ông C và cụ S khi còn sống thừa nhận. Việc ông C được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với thửa đất số 53 trong khi bà Tr đang sử dụng một phần diện tích đất là không đúng quy định pháp luật và cũng đã được Ủy ban nhân dân huyện CN xác nhận; đồng thời, tại Tờ sang nhượng “Đất gia đình” không đề ngày tháng năm (đã được giám định là có thật), ông C thừa nhận có đứng dư qua phần đất của bà Tr 04 công. Do đó, có cơ sở xác định đất tranh chấp đã được cha mẹ cho bà Tr nên việc Tòa án cấp sơ thẩm xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Tr là có căn cứ. Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông C, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Bà Trần Thị Tr, bà Trần Thị K, ông Trần Văn T, bà Trần Thị Đ thống nhất với quan điểm của Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Tr, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông C và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm:

- Về tố tụng: Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng theo quy định pháp luật; những người tham gia tố tụng chấp hành đúng quyền, nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

- Về nội dung: Thửa đất số 53 có nguồn gốc của cụ Trần Văn N1 và cụ Hồng Thị S để lại. Đất tranh chấp có diện tích thực đo là 2.737,3m2 thuộc một phần của thửa đất số 53 đã được cụ S và cụ N1 cho bà Tr vào năm 1991; bà Tr trực tiếp quản lý, sử dụng cho tới nay. Theo Tờ sang nhượng “Đất gia đình” không đề ngày tháng năm, ông C thừa nhận có đứng dư qua phần đất của bà Tr 04 công, đồng thời các anh chị em của ông C, bà Tr cũng xác nhận nhận sự việc cụ S và cụ N1 cho bà Tr đất vào năm 1991. Tại Công văn số 3190/UBND-NC ngày 10/8/2022, Ủy ban nhân dân huyện CN xác nhận khi cấp quyền sử dụng thửa đất số 53 cho hộ ông C thì đã cấp cả phần diện tích đất mà bà Tr đang sử dụng do không đo đạc thực tế. Do đó, có cơ sở xác định đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà Tr nên yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị đơn và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, Tòa án nhận định:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ: Khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự.

Không chấp nhận kháng cáo của ông Trần Văn C và giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 26/2024/DS-ST ngày 20 tháng 6 năm 2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh.

- Áp dụng: Luật Đất đai năm 1993, năm 2003, năm 2013 và Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

- Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là bà Trần Thị Tr.

Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do Ủy ban nhân dân huyện CN, tỉnh Trà Vinh cấp cho hộ ông Trần Văn C vào ngày 09 tháng 5 năm 1996 đối với thửa đất số 53, diện tích 9.480m2, thuộc tờ bản đồ số 01 tại ấp NP (nay là ấp CV), xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh.

Công nhận cho bà Trần Thị Tr được quyền sử dụng diện tích 2.737,3m2 đất (phần ký hiệu A), loại đất trồng lúa, thuộc thửa đất số 53, diện tích 9.480m2, tờ bản đồ số 01, tọa lạc ấp NP (nay là ấp CV), xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh. Đất có vị trí, tứ cận như sau: Hướng Đông giáp phần còn lại của thửa đất số 53 (phần ký hiệu B) có chiều dài 45,91m; hướng Tây giáp thửa đất số 55 có chiều dài 54,23m; hướng Nam giáp thửa đất số 56 có chiều dài 80,49m; hướng Bắc giáp thửa đất số 46 có chiều dài 43,64m (Có sơ đồ khu đất kèm theo Công văn số: 445/VPĐKĐĐ - KTĐC ngày 06/5/2024).

Bà Trần Thị Tr được quyền liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật đối với diện tích 2.737,3m2 đất (phần ký hiệu A), loại đất trồng lúa, thuộc thửa đất số 53, diện tích 9.480m2, tờ bản đồ số 01, tọa lạc ấp NP (nay là ấp CV), xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh.

2. Không chấp nhận yêu phản tố của ông Trần Văn C yêu cầu bà Trần Thị Tr trả lại diện tích đất 2.737,3m2 (phần ký hiệu A) nằm trong diện tích 9.480m2, thửa 53, tờ bản đồ số 01, tọa lạc ấp NP (nay là ấp CV), xã TT, huyện CN, tỉnh Trà Vinh.

Ông Trần Văn C có nghĩa vụ liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để đăng ký biến động, điều chỉnh lại diện tích đất theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất còn lại của thửa đất số 53 sau khi trừ diện tích 2.737,3m2 đất đã công nhận cho bà Trần Thị Tr.

3. Về lệ phí giám định chữ ký, chữ viết: Ông C phải chịu 4.432.000 đồng. Do bà Trần Thị Tr đã nộp tạm ứng 4.432.000 đồng nên buộc ông Trần Văn C phải nộp lại 4.432.000 đồng để hoàn trả lại cho bà Trần Thị Tr.

4. Về lệ phí thẩm định, định giá, cung cấp thông tin: Ông Trần Văn C phải chịu 8.322.740 đồng. Do bà Trần Thị Tr đã nộp tạm ứng trước 6.652.870 đồng và ông Trần Văn C đã nộp tạm ứng trước 1.669.870 đồng nên buộc ông Trần Văn C phải nộp lại 6.652.870 đồng để hoàn trả lại cho bà Trần Thị Tr.

5. Về án phí:

Án phí dân sự sơ thẩm: Bà Trần Thị Tr không phải chịu. Ông Trần Văn C được miễn. Hoàn trả cho ông Trần Văn C 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí theo Biên lai số 0004336 ngày 01 tháng 3 năm 2021 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện CN, tỉnh Trà Vinh.

Án phí dân sự phúc thẩm: Ông Trần Văn C được miễn.

- Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.