Bản án 05/2024/DS-ST — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện đề ngày 31/7/2023 của nguyên đơn ông Hứa Văn S (đã chết), trong những lời trình bày có trong hồ sơ vụ án và tại phiên tòa người thừa kế quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn là bà Lương Thị X trình bày:

Năm 1995, gia đình ông Hứa Văn S (đã chết) và bà Lương Thị X được Uỷ ban nhân dân huyện L giao đất, giao rừng để trồng cây thông theo dự án 327, có địa danh, địa điểm: PK, Thôn T, xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn. Từ năm 1995, gia đình bà Lương Thị X đã trồng cây thông theo dự án. Đồng thời, gia đình bà cũng sử dụng khu ruộng ngay dưới chân đồi nhưng sau đó đã chuyển nhượng toàn bộ khu ruộng cho gia đình bị đơn Vi Văn S.

Năm 2011, gia đình bà Lương Thị X được Uỷ ban nhân dân huyện L cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ký hiệu BD 594162, số vào sổ cấp GCN: CH00678 ngày 10/8/2011 cho hộ ông Hứa Văn S (chết năm 2023) và bà Lương Thị X. Thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2011 thì hộ ông Hứa Văn S (chết năm 2023) và bà Lương Thị X gồm có các thành viên là: Ông Hứa Văn S (chết năm 2023), bà Lương Thị X, chị Hứa Thị Mai H, anh Hứa Văn H.

Ông Hứa Văn S chết năm 2023, những người thừa kế của ông Hứa Văn S là bà Vi Thị N (mẹ đẻ), bà Lương Thị X (vợ), chị Hứa Thị Mai H (con đẻ), anh Hứa Văn H (con đẻ). Bố đẻ của ông Hứa Văn S là ông Hứa Văn Đeng chết năm 2016. Ngoài ra, ông Hứa Văn S không có bố mẹ nuôi, không có con đẻ, con nuôi nào khác.

Năm 2014, gia đình ông Hứa Văn S (đã chết) và bà Lương Thị X khai thác cây thông trồng theo dự án tại PK, Thôn T, xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn để mang bán rồi tiếp tục phát dọn, trồng cây bạch đàn trên đất. Do đất rừng PK nêu trên tiếp giáp với khu ruộng của ông Vi Văn S nên gia đình bà Lương Thị X không trồng bạch đàn hết đất mà cách một khoảng đất trống để không ảnh hưởng tới việc canh tác đất ruộng của ông Vi Văn S. Sau đó, khoảng giữa năm 2022 gia đình bà Lương Thị X tiếp tục trồng các cây bạch đàn. Vào tháng 8 năm 2022, ông Vi Văn S nhổ khoảng 200 cây bạch đàn mới trồng của gia đình bà Lương Thị X và tự ý trồng khoảng 250 cây bạch đàn trên đất rừng của gia đình bà Lương Thị X. Tranh chấp giữa gia đình bà Lương Thị X đã được Uỷ ban nhân dân xã Đông Quan hoà giải nhưng không thành. Do đó, ông Hứa Văn S (đã chết) khởi kiện ra Toà án. Quá trình giải quyết vụ án thì ông Hứa Văn S chết vào cuối năm 2023. Nay, bà Lương Thị X cùng anh Hứa Văn H, chị Hứa Thị Mai H và bà Vi Thị N là những người thừa kế quyền, nghĩa vụ của ông Hứa Văn S, đề nghị Toà án giải quyết tranh chấp theo đơn khởi kiện của ông Hứa Văn S.

Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên toà, bà Lương Thị X nhất trí với kết quả đo đạc, chồng ghép bản đồ, kết quả xem xét thẩm định, định giá tài sản ngày 23, 26 và 27 tháng 02 năm 2024. Bà Lương Thị X xác định tổng diện tích đất tranh chấp với ông Vi Văn S là 2.719m2, gồm các diện tích sau: Diện tích 1.369m2 , diện tích 181m2, diện tích 84m2 thuộc một phần thửa đất số 1096, diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 cùng tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn, là đất rừng sản xuất có giá là 9.000 đồng/m2; tài sản trên đất là 215 cây bạch đàn có đường kính gốc từ trên 5cm-10cm, có giá là 32.000 đồng/1 cây, 40 cây bạch đàn mới trồng có giá là 11.000 đồng/1 cây; địa chỉ: PK, Thôn T, xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn.

Bà Lương Thị X yêu cầu Toà án giải quyết như sau:

(1) Hộ bà Lương Thị X gồm các thành viên là bà Lương Thị X, bà Vi Thị N, anh Hứa Văn H và chị Hứa Thị Mai H được quản lý, sử dụng diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 cùng tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn. (2) Yêu cầu hộ bà Lương Thị X được sở hữu các cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm-10cm trên diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn. Bà Lương Thị X tự nguyện thanh toán 30% giá trị 89 cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm-10cm trên diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn cho ông Vi Văn S theo kết quả định giá là 2.848.000 đồng (hai triệu tám trăm bốn mươi tám nghìn đồng). (3) Bà Lương Thị X yêu cầu ông Vi Văn S bồi thường thiệt hại 40 cây bạch đàn mới trồng là 440.000 đồng (bốn trăm bốn mươi nghìn đồng) cho hộ bà Lương Thị X, do ông Vi Văn S chỉ thừa nhận nhổ 40 cây bạch đàn. (4) Bà Lương Thị X rút yêu cầu giải quyết đối với quyền quản lý, sử dụng diện tích 1.369m2, diện tích 181m2, diện tích 84m2 thuộc một phần thửa đất số 1096 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn và tài sản trên phần đất này là 126 cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm-10cm. (5) Bà Lương Thị X yêu cầu giải quyết về chi phí tố tụng theo quy định. (6) Buộc ông Vi Văn S chấm dứt hành vi cản trở hoạt động sử dụng đất của gia đình bà Lương Thị X. (7) Đề nghị miễn án phí vì là người dân tộc thiểu số, sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Hứa Văn H cùng ý kiến, yêu cầu với bà Lương Thị X.

Tại biên bản lấy lời khai ngày 23/02/2024, bị đơn ông Vi Văn S trình bày gia đình bị đơn có khu đất ruộng giáp với khe đồi PK, Thôn T, xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn. Cuối năm 2022 thì bị đơn ông Vi Văn S có được nhổ 40 cây bạch đàn mới trồng của gia đình ông Hứa Văn S, bà Lương Thị X. Cuối năm 2022 thì ông Vi Văn S trồng các cây bạch đàn trên phần đất đồi giáp với khu ruộng của ông Vi Văn S. Do các hộ gia đình có đất đồi ngăn cản nên phát sinh tranh chấp. Nay, ông Vi Văn S mong muốn được tiếp tục chăm sóc các cây bạch đàn đã trồng vào năm 2022 đến năm 2028 thì khai thác cây và trả lại đất cho nguyên đơn. Trường hợp nguyên đơn không nhất trí với ý kiến của ông Vi Văn S thì đề nghị Toà án giải quyết theo quy định của pháp luật và miễn án phí cho ông Vi Văn S theo quy định vì là người dân tộc thiểu số, sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.

Tại những lời khai trong hồ sơ, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về phía nguyên đơn đồng thời là người thừa kế quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn gồm bà Vi Thị N, chị Hứa Thị Mai H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Hứa Văn T, bà Vi Thị M và anh Hứa Văn K cùng ý kiến, yêu cầu với bà Lương Thị X.

Tại các văn bản trả lời, Uỷ ban nhân dân huyện L cung cấp thông tin: Năm 2011, Uỷ ban nhân dân huyện L cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ký hiệu BD 594162, số vào sổ cấp GCN: CH00678 ngày 10/8/2011 cho hộ ông Hứa Văn S (chết năm 2023) và bà Lương Thị X; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ký hiệu BD 594166, số vào sổ cấp GCN: CH00819 ngày 10/8/2011 cho hộ ông Hứa Văn T và bà Vi Thị M (tên trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là Vi Thị Mụ nhưng thực tế là Vi Thị M) đối với thửa đất số 1096 tờ bản đồ địa chính số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn; địa chỉ: PK, Thôn T, xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn. Việc cấp các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là đúng trình tự, thủ tục và đối tượng theo quy định.

Tại phiên tòa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn phát biểu ý kiến:

Trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ thể hiện từ năm 1995 đến tháng 8/2022, gia đình ông Hứa Văn S (đã chết) và bà Lương Thị X đã quản lý đất tranh chấp diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 cùng tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn, địa chỉ: PK, Thôn T, xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn. Việc quản lý đất của gia đình ông Hứa Văn S (đã chết) và bà Lương Thị X được thể hiện qua việc không cho ai được sử dụng đất và được các hộ dân có đất giáp ranh thừa nhận và không có tranh chấp. Trong quá trình quản lý, sử dụng đất gia đình ông Hứa Văn S (đã chết) và bà Lương Thị X đã được Uỷ ban nhân dân huyện L cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ký hiệu BD 594162, số vào sổ cấp GCN: CH00678 ngày 10/8/2011 đối với thửa đất số 1098 cùng tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn. Căn cứ quy định của Luật Đất đai năm 1993, Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013 và Bộ luật Dân sự năm 2015, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của những người thừa kế quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn ông Hứa Văn S (đã chết) là bà Lương Thị X, anh Hứa Văn H, chị Hứa Thị Mai H và bà Vi Thị N như sau:

Hộ bà Lương Thị X được quản lý, sử dụng diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 cùng tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn và được sở hữu các cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm-10cm trên diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn. Ghi nhận sự tự nguyện của bà Lương Thị X về nghĩa vụ thanh toán 30% giá trị 89 cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm-10cm trên diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn cho ông Vi Văn S theo kết quả định giá là 2.848.000 đồng (hai triệu tám trăm bốn mươi tám nghìn đồng). Buộc ông Vi Văn S bồi thường thiệt hại 40 cây bạch đàn mới trồng là 440.000 đồng (bốn trăm bốn mươi nghìn đồng) cho hộ bà Lương Thị X. Đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu quyền quản lý, sử dụng diện tích 1.369m2, diện tích 181m2, diện tích 84m2 thuộc một phần thửa đất số 1096 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn và tài sản trên phần đất này là 126 cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm-10cm do những người thừa kế quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn rút yêu cầu. Buộc ông Vi Văn S chấm dứt hành vi cản trở hoạt động sử dụng đất của gia đình bà Lương Thị X. Đề nghị giải quyết chi phí tố tụng theo quy định và miễn án phí cho bà Lương Thị X vì là người dân tộc thiểu số, thường xuyên sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.

Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn: Việc chấp hành pháp luật tố tụng:

Từ khi thụ lý vụ án và trong quá trình giải quyết vụ án, tại phiên tòa sơ thẩm, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án thực hiện đúng các quy định pháp luật tố tụng dân sự. Nguyên đơn, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thực hiện đúng quy định tại các Điều 70, Điều 71, Điều 73 Bộ luật Tố tụng dân sự. Những người tham gia tố tụng khác đã thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Bị đơn đã thực hiện quyền nhưng không thực hiện nghĩa vụ của đương sự theo quy định tại Điều 70, Điều 72 của Bộ luật Tố tụng dân sự, không tham gia tố tụng theo sự triệu tập. Tại phiên tòa, tất cả những người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng nội quy phiên tòa quy định tại Điều 234 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về nội dung vụ án: Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện. Hộ bà Lương Thị X được quản lý, sử dụng diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 cùng tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn và được sở hữu các cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm-10cm trên diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn. Ghi nhận sự tự nguyện của bà Lương Thị X về nghĩa vụ thanh toán 30% giá trị 89 cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm-10cm trên diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn cho ông Vi Văn S theo kết quả định giá là 2.848.000 đồng (hai triệu tám trăm bốn mươi tám nghìn đồng). Buộc ông Vi Văn S bồi thường thiệt hại 40 cây bạch đàn mới trồng là 440.000 đồng (bốn trăm bốn mươi nghìn đồng) cho hộ bà Lương Thị X. Đình chỉ xét xử đối với yêu cầu quyền quản lý, sử dụng diện tích 1.369m2, diện tích 181m2, diện tích 84m2 thuộc một phần thửa đất số 1096 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn và tài sản trên phần đất này là 126 cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm-10cm do những người thừa kế quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn rút yêu cầu. Buộc ông Vi Văn S chấm dứt hành vi cản trở hoạt động sử dụng đất của gia đình bà Lương Thị X. Đề nghị giải quyết chi phí tố tụng theo quy định và miễn án phí cho bà Lương Thị X, ông Vi Văn S vì là người dân tộc thiểu số, thường xuyên sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 2 Luật Đất đai năm 1993; khoản 4 Điều 50 Luật Đất đai năm 2003;

Căn cứ vào khoản 16 Điều 3, khoản 1, 2 Điều 26, Điều 100, Điều 166, Điều 170, Điều 203 Luật Đất đai năm 2013.

Căn cứ vào các Điều 160, Điều 161, Điều 163, Điều 164, Điều 166, Điều 189, Điều 221, Điều 584, Điều 585, Điều 586 và Điều 589 Bộ luật Dân sự năm 2015;

Căn cứ vào khoản 2, khoản 6 và khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39, Điều 147, khoản 1, 4 Điều 157, khoản 1, 4 Điều 165, khoản 2 Điều 227, Điều 228, Điều 271, Điều 273, Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 14 và Điều 15 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khoá 14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án.

1. Về quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản trên đất

1.1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Hộ bà Lương Thị X gồm các thành viên bà Lương Thị X, bà Vi Thị N, anh Hứa Văn H và chị Hứa Thị Mai H được quyền quản lý, sử dụng diện tích 1.085m2 thuộc một phần thửa đất số 1098 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn; mục đích sử dụng: Đất rừng sản xuất (RST); địa chỉ: PK, Thôn T, xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn; được Uỷ ban nhân dân huyện L cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ký hiệu BD 594162, số vào sổ cấp GCN: CH00678 ngày 10/8/2011 cho hộ ông Hứa Văn S (chết năm 2023) và bà Lương Thị X; diện tích đất được xác định bởi các đỉnh thửa nối các điểm A1-A2-A9-A10 thể hiện tại Trích đo số 04A-2024 do Công ty cổ phần trắc địa bản đồ và môi trường sông Tô chi nhánh Lạng Sơn cung cấp.

1.2. Hộ bà Lương Thị X gồm các thành viên bà Lương Thị X, bà Vi Thị N, anh Hứa Văn H và chị Hứa Thị Mai H được sở hữu 89 cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm đến 10cm trên đất nêu tại mục 1.1. Bà Lương Thị X có trách nhiệm thanh toán cho bị đơn ông Vi Văn S 30% giá trị của 89 cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm đến 10cm là 854.400 đồng (tám trăm năm mươi tư nghìn bốn trăm đồng).

1.3. Bị đơn ông Vi Văn S có nghĩa vụ bồi thường cho hộ bà Lương Thị X gồm các thành viên bà Lương Thị X, bà Vi Thị N, anh Hứa Văn H và chị Hứa Thị Mai H giá trị 40 cây bạch đàn mới trồng là 440.000 đồng (bốn trăm bốn mươi nghìn đồng).

1.4. Hộ bà Lương Thị X gồm các thành viên bà Lương Thị X, bà Vi Thị N, anh Hứa Văn H và chị Hứa Thị Mai H có quyền, nghĩa vụ đăng ký biến động đất đai theo quy định.

1.5. Buộc bị đơn ông Vi Văn S phải chấm dứt hành vi cản trở hoạt động sử dụng đất của hộ bà Lương Thị X gồm các thành viên bà Lương Thị X, bà Vi Thị N, anh Hứa Văn H và chị Hứa Thị Mai H đối với diện tích đất tranh chấp nêu tại mục 1.1.

2. Đình chỉ xét xử yêu cầu khởi kiện của những người thừa kế của nguyên đơn đối với yêu cầu giải quyết đối với quyền quản lý, sử dụng diện tích 1.369m2 (ký hiệu thửa tạm 196.1, được xác định bởi các đỉnh thửa nối các điểm A2-A3-A4-A11-A12-A7-A8-A9), diện tích 181m2 (ký hiệu thửa tạm 196.2, được xác định bởi các đỉnh thửa nối các điểm A4-A5-A12-A11), diện tích 84m2 (ký hiệu thửa tạm 196.3 được xác định bởi các đỉnh thửa nối các điểm A5-A6-A7-A12) cùng thuộc một phần thửa đất số 1096 tờ bản đồ số 01 xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn và tài sản trên phần đất này là 126 cây bạch đàn đường kính gốc từ trên 5cm đến 10cm; mục đích sử dụng: Đất rừng sản xuất (RST); địa chỉ: PK, Thôn T, xã Đ, huyện L, tỉnh Lạng Sơn; được Uỷ ban nhân dân huyện L cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ký hiệu BD 594166, số vào sổ cấp GCN: CH00819 ngày 10/8/2011 cho hộ ông Hứa Văn T và bà Vi Thị M (tên trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là Vi Thị Mụ nhưng thực tế là Vi Thị M); diện tích đất được thể hiện tại Trích đo số 04A-2024 do Công ty cổ phần trắc địa bản đồ và môi trường sông Tô chi nhánh Lạng Sơn cung cấp.

Đương sự có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết lại nội dung đình chỉ xét xử do người thừa kế quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn rút yêu cầu theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

3. Nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng:

Người thừa kế quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn là bà Lương Thị X phải chịu chi phí tố tụng là 7.345.488 đồng (bẩy triệu ba trăm bốn mươi năm nghìn bốn trăm tám mươi tám đồng). Xác nhận bà Lương Thị X đã thi hành xong.

Bị đơn ông Vi Văn S phải chịu chi phí tố tụng là 4.877.512 đồng (bốn triệu tám trăm bẩy mươi bẩy nghìn năm trăm mười hai đồng). Bị đơn ông Vi Văn S có trách nhiệm hoàn trả cho nguyên đơn số tiền chi phí tố tụng là 4.877.512 đồng (bốn triệu tám trăm bẩy mươi bẩy nghìn năm trăm mười hai đồng).

4. Nghĩa vụ chịu lãi suất chậm trả:

Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật và có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành theo mức lãi suất quy định tại Điều 357, Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

5. Về án phí:

Người thừa kế quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn bà Lương Thị X và bị đơn ông Vi Văn S được miễn nộp toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm.

6. Quyền kháng cáo:

Các đương sự có mặt có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.

Các đương sự vắng mặt có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7 và Điều 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu yêu cầu thi hành án dân sự được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.