Bản án 05/2023/DS-ST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa nguyên đơn, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn trình bày:

Sinh thời cha mẹ các bà là cụ ông Trần Ngọc H, cụ bà Phạm Thị M sinh hạ được 07 (bảy) người con gồm các ông, bà: Trần Thị T, Trần Thị Thu H, Trần Ngọc L, Trần Ngọc T, Trần Thị Thu C, Trần Thị Thu N, Trần Ngọc K. Cha mẹ các bà không có con riêng và con nuôi.

Quá trình chung sống cha mẹ các bà đã tạo lập được một căn nhà 02 tầng, tường xây, mái đúc và nhà cấp 4 mái ngói, sàn đúc trên lô đất có diện tích 200m2 đất ở và 14,5m2 đất khuôn viên tại địa chỉ K338/57 đường H, tổ 8, phường B, quận C, thành phố Đà Nẵng đã được Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 3401100353 ngày 27/6/2000.

Năm 2005 cha các bà chết không để lại di chúc. Năm 2009 mẹ các bà đã tặng phần di sản của là ½ nhà đất trong khối tài sản chung với cha nói trên cho ông Trần Ngọc L và ông Trần Ngọc T. Năm 2020 mẹ các bà chết.

Sau khi được tặng cho ½ nhà đất của cha mẹ, do nhà cấp 4 bị hư hỏng, ông T có xây dựng lại khối nhà phía sau như hiện nay. Đối với phần nhà phía trước, ông L có xây dựng thêm phòng phía trước lợp tôn để kinh doanh ga, phần nhà 02 tầng của cha mẹ để lại vẫn giữ nguyên. Căn nhà hiện nay do ông Trần Ngọc L và ông Trần Ngọc T đang quản lý và sử dụng.

Nay các bà yêu cầu Tòa án chia thừa kế theo pháp luật đối với ½ nhà đất của cha mẹ các bà là cụ Trần Ngọc H, cụ Phạm Thị M nói trên. Các bà đề nghị được nhận kỷ phần thừa kế bằng tiền. Các bà đồng ý trích trả lại phần xây dựng thêm của ông L, ông T nếu có căn cứ chứng minh.

Các bà đồng ý với kết quả thẩm định giá tài sản của Công ty Cổ phần định giá và Tư vấn Đà Nẵng, tổng trị giá nhà đất của cha mẹ các bà để lại là 13.568.409.000 đồng. Đồng ý với kết quả đo đạc tổng diện tích đất thực tế hiện nay là 214,4m2. Không tranh chấp đối với ½ nhà đất mẹ các bà đã tặng cho ông Trần Ngọc T, ông Trần Ngọc L theo Hợp đồng tặng cho quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số: 4475 quyển số ?TP/CC – SCC/HĐGD ngày 21 tháng 10 năm 2009 tại Văn Phòng Công chứng B, được Văn phòng đăng ký đất đai quận H chỉnh lý biến động trên giấy chứng nhận ngày 02/11/2009 (không xác định ranh giới).

Về việc ông L yêu cầu trích trả công sức quản lý, bảo quản, tôn tạo di sản 500.000.000 đồng các bà không đồng ý vì khi cha mất, mẹ là người tiếp tục hương khói. Mỗi khi gia đình có đám giỗ chạp, lễ tết trong năm đều có sự đóng góp của các con. Mẹ các bà mới mất năm 2020 nên việc hương khói của ông L không đáng kể. Riêng việc chăm sóc cha mẹ lúc ốm đau kể cả khi cha mẹ mất và những lần cúng giỗ các anh chị em trong nhà đều chung tay góp sức từ chi tiết nhỏ nhất không riêng ông L. Khi mẹ các bà nằm xuống tiền phúng điếu hương đèn do vợ chồng ông L và con ông L nhận không công khai.

Về việc trùng tu và sửa chữa mộ phần cho cha mẹ của ông L không có sự thống nhất của các anh chị em, ông L đưa ra mức 120.000.000 đồng là không hợp lý, các bà chỉ chấp nhận số tiền 90.000.000 đồng, các bà tự nguyện trả 12.857.142 đồng cho ông Trần Ngọc L.

Bị đơn ông Trần Ngọc Ltrình bày: Ông đồng ý di sản thừa kế của cha ông là ông Trần Ngọc H để lại là ½ nhà đất tại thửa đất số 391, tờ bản đồ số 9, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở theo hồ sơ gốc số 9361 cấp ngày 27/6/2000 do UBND thành phố Đà Nẵng cấp cho cụ ông Trần Ngọc H, cụ bà Phạm Thị M tại địa chỉ: K338/57 đường H, tổ 8, phường B, quận C, thành phố Đà Nẵng, đã được chỉnh lý biến động sang tên ½ giá trị nhà đất cho ông và ông Trần Ngọc T. Ông xác định hàng thừa kế của ba ông là má ông bà Phạm Thị Mvà 07 người con chung như nguyên đơn nêu. Ba má ông không có con riêng, con nuôi. Ông đồng ý với kết quả thẩm định giá tài sản của Công ty Cổ phần định giá và Tư vấn Đà Nẵng trị giá nhà đất đối với tài sản nêu trên là 13.568.409.000 đồng. Đồng ý với kết quả đo đạc tổng diện tích đất thực tế hiện nay là 214,4m2 đồng. Hiện nay ông và ông T đang cùng đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở đối với ½ nhà đất mẹ ông tặng cho không xác định ranh giới. Ông đang ở tại khối nhà phía trước trên diện tích đất trên, ông đề nghị nhận hiện vật là nhà gắn liền với đất hiện ông đang ở, ông có nghĩa vụ thối trả lại bằng tiền cho các đồng thừa kế.

Ông có xây dựng thêm 01 phòng lợp tôn phía trước còn gọi là nhà cấp IV để kinh doanh ga, còn nhà 02 tầng của cha mẹ để lại vẫn giữ nguyên. Quá trình sử dụng ông có tu sửa quét sơn, vôi lại để ở. Ông xác nhận vợ chồng ông T có cải tạo xây dựng căn nhà phía sau 01 tầng + tầng lửng trên nền nhà cấp 4 của cha mẹ trước đây do nhà cấp 4 của cha mẹ để lại bị hư hỏng, phần tài sản này không phải là di sản thừa kế để lại của cha ông.

Về công sức quản lý di sản: Ông sống cùng cha me từ nhỏ, là người trực tiếp nộp thuế, chăm sóc cha mẹ những lúc đau ốm, trước khi tòa đưa vụ án ra xét xử ông đề nghị được tính công sức là 500.000.000 đồng, nay tại phiên tòa ông không yêu cầu số tiền cụ thể mà đề nghị Hội đồng xét xử giải quyết theo quy định.

Về tiền xây dựng mồ mả: Ông và bà N đã bỏ ra số tiền 120.000.000 đồng để xây mới mộ cha là cụ ông Trần Ngọc H và trùng tu, xây bao quanh toàn bộ khu mộ của gia đình. Tại phiên tòa hôm nay ông không yêu cầu Hội đồng xét xử giải quyết mà tùy vào sự tự nguyện của các anh chị em trong gia đình.

Về việc ông cho cha mẹ ông vay 10 cây vàng 96 được thể hiện tại Đơn xin xác nhận chữ ký năm 2005, hiện tại ông không cung cấp được chữ ký của cha ông để giám định, ông thừa nhận nội dung trong đơn cha mẹ có viết trong thời gian chưa trả kịp mà cha, mẹ ông có mệnh hệ gì thì ông được trọn quyền sử dụng ngôi nhà hiện tại đang ở phần trên, nay ông yêu cầu nhận kỷ phần là nhà đất phía trên, do đó ông không yêu cầu Hội đồng xét xử tiếp tục giải quyết.

Ý kiến của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Bà Nguyễn Thị Kim K, anh Trần Ngọc M, anh Trần Ngọc Q:

Tại phiên tòa bà Nguyễn Thị Kim K xác nhận trước đây bà là vợ ông Trần Ngọc T nhưng đã ly hôn. Hiện tại bà và các con Trần Ngọc M, Trần Ngọc Q đang sinh sống tại căn nhà 01 tầng + tầng lửng phía sau. Phần tài sản này là do bà cùng ông T xây dựng. Khi ly hôn chưa giải quyết về phần tài sản. Đây không phải là di sản thừa kế của ông H và bà M, tuy nhiên bà không yêu cầu Tòa án giải quyết. Bà không có ý kiến gì về việc khởi kiện của nguyên đơn. Bà xác nhận trong thời kỳ còn chung sống với mẹ chồng là cụ Phạm Thị M, sau khi cha chồng bà mất, bà C cùng mẹ chồng bà là cụ M và ông L, ông T cùng sinh sống tại nhà đất trên. Sau khi ông T được cụ M tặng cho ½ nhà đất, ông T là người đóng thuế nhà đất. Bà biết việc này là vì mỗi lần đến kỳ đóng thuế, mẹ chồng bà xuống yêu cầu bà và ông T đưa tiền. Việc ông L nói ông L là người quản lý nhà đất và đóng toàn bộ thuế là không đúng.

Ý kiến trình bày của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Ngọc T:

Tại phiên tòa ông Trần Ngọc T vắng mặt nhưng có văn bản trình bày gửi Tòa án, ông T thống nhất về nguồn gốc di sản và đồng ý phân chia thừa kế. Ông T không đồng ý tiền trùng tu sữa chữa 500.000.000 đồng và chi phí mồ mả 120.000.000 đồng mà ông L yêu cầu. Ông T xác nhận từ khi cha mẹ ông qua đời không xây dựng thêm bất kỳ khu vực nào trong căn nhà, chỉ duy nhất phần mái tôn phía trước ông L lợp để kinh doanh ga. Về phần mồ mả ông L tự ý tu sửa nên không đồng ý. Việc ông L yêu cầu ông phải có trách nhiệm trả lại cho các đồng thừa kế ông không phản đối vì ông và ông L đang hưởng quyền thừa kế ngang nhau. Ông không có điều kiện để chi trả nên trường hợp ông L nhận hết quyền sử dụng nhà đất thì ông nhận giá trị tài sản, về mặt tài chính ông L có khả năng thì ông L thối trả cho các anh chị em, nếu không thì giao cả hai anh em để cùng bán ngôi nhà trên để xử lý cho các anh, chị em trong gia đình.

Ý kiến trình bày của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần NgọcK, bà Trần Thị Thu N:

Tại phiên tòa ngày 25/10/2022, ông K, bà N cùng thống nhất với yêu cầu chia thừa kế của nguyên đơn, thống nhất về nguồn gốc tài sản, hàng thừa kế và phần tài sản tăng thêm của ông L, ông T cũng như kết quả thẩm định giá. Ông bà xác nhận cha mẹ ông bà là cụ ông Trần Ngọc H, cụ bà Phạm Thị M không có con riêng, con nuôi nào khác. Ông, bà không tranh chấp với phần nhà đất ông L, ông T được mẹ bà tặng cho. Công nhận Hợp đồng tặng cho quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số: 4475 quyển số ?TP/CC – SCC/HĐGD ngày 21 tháng 10 năm 2009 tại Văn Phòng Công chứng B, được Văn phòng đăng ký đất đai quận Hải Châu chỉnh lý biến động trên giấy chứng nhận ngày 02/11/2009 không xác định ranh giới là hợp pháp. Hiện tại ông, bà không sinh sống tại nhà đất trên nên đề nghị được nhận kỷ phần thừa kế bằng tiền. Đồng ý trích trả lại phần giá trị tài sản tăng thêm của ông L, ông T. Không đồng ý về khoản tiền công sức đóng góp, tôn tạo di sản, chăm sóc cha mẹ của ông L

Riêng tiền xây mộ thực tế bà N cùng góp với ông L để xây mộ, đề nghị các anh chị em trong gia đình xem xét, bà N không có yêu cầu gì với Tòa.

Ý kiến trình bày của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: bà Đinh Thị L, chị Trần Đình Phương T:

Bà L là vợ và cháu To là con của ông Trần Ngọc L, hiện đang sinh sống cùng ông L trong căn nhà phía trước, không có ý kiến gì về việc giải quyết vụ án, mọi quyết định là của ông L, đề nghị Tòa án giải quyết vắng mặt.

- Tại phiên tòa nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, bị đơn đề nghị được nhận bằng hiện vật là phần nhà đất phía trước, bị đơn đồng ý trích trả lại kỷ phần thừa kế cho các đồng thừa kế.

- Ý kiến của Viện kiểm sát nhân dân quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng:

Về tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án, kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa tuân thủ đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng đúng theo quy định tại Điều 70,71,73 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về quan điểm giải quyết vụ án: Căn cứ các điều 649, 650, 651, 660 Bộ luật dân sự, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Phân chia di sản thừa kế theo pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Tại phiên tòa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là các ông, bà Trần Ngọc T, Đinh Thị L, Trần Đình Phương T, Trần Ngọc M, Trần Ngọc Q, Trần Ngọc K, Trần Thị Thu C, anh Võ Như H, chị Huỳnh Thị Kim Ph vắng mặt lần thứ hai. Căn cứ khoản 2 Điều 227, Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt những người trên.

Năm 2009, cụ bà Phạm Thị M đã tự định đoạt tài sản của mình trong khối tài sản chung với cụ H, phần của cụ là ½ nhà đất cụ đã lập hợp đồng tặng cho 02 con là ông Trần Ngọc L, ông Trần Ngọc T theo Hợp đồng tặng cho quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số: 4475 quyển số ?TP/CC – SCC/HĐGD ngày 21 tháng 10 năm 2009 tại Văn Phòng Công chứng B, được Văn phòng Đăng ký đất đai quận Hải Châu chỉnh lý biến động ngày 02/11/2009 trên giấy chứng nhận (không xác định ranh giới). Các đương sự không tranh chấp ½ phần nhà đất đã tặng cho này. Hiện nay nhà cấp 4 mái ngói do 02 cụ Trần Ngọc H và Phạm Thị M tạo dựng không còn. Như vậy ½ nhà đất còn lại là di sản của cụ ông Trần Ngọc H chưa được chia.

Các bà Trần Thị T, Trần Thị Thu H, Trần Thị Thu C khởi kiện yêu cầu Tòa án chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản của cụ ông Trần Ngọc H để lại là ½ nhà, đất nói trên.

[ 6] Về trích trả kỷ phần:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Áp dụng các điều 26, 35, 39, 63, 147, 165, 235, 266 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 674; điểm a, khoản 1 Điều 675; Điều 676 Bộ luật dân sự 2005.

Áp dụng Điều 468, 609, 610, 611, 612, 613, 623, 649, 650, 651, 660 Bộ luật dân sự 2015; Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án.

Xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện về “Tranh chấp di sản thừa kế theo pháp luật” của bà Trần Thị T, Trần Thị Thu H, Trần Thị Thu C đối với ông Trần Ngọc L.

2. Công nhận phần tài sản là ½ nhà 02 tầng, tường xây, mái đúc; 107.2m2 đất tại thửa số 391, tờ bản đồ số 9, địa chỉ K338/57 H, phường B, quận C, thành phố Đà Nẵng trị giá 6.361.484.500 đồng là di sản của cụ ông Trần Ngọc H được chia làm 08 kỷ phần cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm cụ bà Phạm Thị M và 07 người con là các ông, bà: Trần Thị T, Trần Thị Thu H, Trần Thị Thu C, Trần Thị Thu N, Trần Ngọc K, Trần Ngọc T, Trần Ngọc L mỗi kỷ phần là 795.185.563 đồng.

Kỷ phần của cụ bà Phạm Thị M được hưởng từ di sản của cụ ông được thừa kế cho 07 người con là các ông, bà: Trần Thị T, Trần Thị Thu H, Trần Thị Thu C, Trần Thị Thu N, Trần Ngọc K, Trần Ngọc T, Trần Ngọc L, mỗi người được nhận 113.597.938 đồng.

3. Chấp nhận sự tự nguyện của các bà: Trần Thị T, Trần Thị Thu H, Trần Thị Thu C trả tiền xây mộ mỗi người 12.857.142 đồng cho ông Trần Ngọc L.

4. Giao ½ nhà 02 tầng, tường xây, mái đúc; 107.2m2 đất tại thửa số 391, tờ bản đồ số 9, địa chỉ K338/57 H, phường B, quận C, thành phố Đà Nẵng được UBND thành phố Đà Nẵng cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 3401100353 ngày 27/6/2000 cho ông Trần Ngọc H, bà Phạm Thị M cho ông Trần Ngọc L, ông Trần Ngọc T được quyền sở hữu, sử dụng (Có trích sơ đồ hiện trạng thửa đất kèm theo).

Ông Trần Ngọc T, ông Trần Ngọc Lcó nghĩa vụ liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để đăng ký, kê khai sự thay đổi, biến động đối với nhà và đất theo quy định pháp luật.

5. Ông Trần Ngọc T có nghĩa vụ trích chia kỷ phần thừa kế cho bà Trần Thị T, bà Trần Thị Thu H, bà Trần Thị Thu C, bà Trần Thị Thu N, ông Trần Ngọc L mỗi người 454.391.750 đồng.

6. Ông Trần Ngọc L có nghĩa vụ trích chia kỷ phần thừa kế cho bà Trần Thị T bà Trần Thị Thu H, bà Trần Thị Thu C, bà Trần Thị Thu N, ông Trần Ngọc K mỗi người 454.391.750 đồng.

7. Về chi phí tố tụng:

Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản, đo đạc các ông, bà: Trần Thị T, Trần Thị Thu H, Trần Thị Thu C, Trần Thị Thu N, Trần Ngọc K, Trần Ngọc T, Trần Ngọc L mỗi người phải chịu 4.719.429 đồng.

Xác nhận các bà: Trần Thị T, Trần Thị Thu H, Trần Thị Thu C mỗi người đã nộp 11.012.000 đồng. Ông Trần Ngọc L, bà Trần Thị Thu N, ông Trần Ngọc K, ông Trần Ngọc T phải hoàn lại cho các bà Trần Thị T, Trần Thị Thu H, Trần Thị Thu C mỗi người 1.573.142 đồng.

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi Hành án của người được thi Hành án đối với khoản tiền được trả cho người được thi Hành án cho đến khi thi Hành án xong, tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi Hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi Hành án theo mức lãi suất quy định khoản 2 Điều 468 của Bộ luật dân sự tương ứng với thời gian chưa thi Hành án.

8. Về án phí:

Bà Trần Thị T được miễn án phí dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

Ông Trần Ngọc T, bà Trần Thị Thu N, ông Trần Ngọc K, ông Trần Ngọc L, bà Trần Thị Thu H, bà Trần Thị Thu C phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần giá trị tài sản mà mình được nhận 39.263.505 đồng.

Xác nhận bà Trần Thị Thu H đã nộp 7.000.000 đồng tiền tạm ứng án phí sơ thẩm theo biên lai thu số 0000782 ngày 30/3/2022; bà Trần Thị Thu C đã nộp 7.000.000 đồng tiền tạm ứng án phí sơ thẩm theo biên lai thu số 0000784 ngày 31/3/2022 tại Chi cục thi hành án dân sự quận Hải Châu. Bà Trần Thị Thu H, bà Trần Thị Thu C mỗi người còn phải nộp 32.263.505 đồng tiền án phí dân sự sơ thẩm.

9. Quyền kháng cáo:

Các đương sự có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Các đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được hoặc niêm yết bản án.

Trường hợp bản án được thi Hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi Hành án dân sự thì người được thi Hành án dân sự, người phải thi Hành án dân sự có quyền thoả thuận thi Hành án, quyền yêu cầu thi Hành án, tự nguyện thi Hành án hoặc bị cường chế thi Hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7 và Điều 9 Luật Thi Hành án dân sự; thời hiệu thi Hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi Hành án dân sự.