Bản án 05/2023/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Nguyên đơn bà A (A1) trình bày: Nguồn gốc phần đất đang tranh chấp với ông B và bà C là của vợ chồng bà A và ông L (đã chết ngày 20/10/2014), do bà A đại diện hộ gia đình đứng tên quyền sử dụng đất được Ủy ban nhân dân huyện O cấp ngày 10/8/2001 tại thửa 893 tờ bản đồ số 07, diện tích 6.461m2 loại đất trồng lúa (hiện nay là đất nuôi trồng thủy sản), tọa lạc ấp M, xã N, huyện O, tỉnh Bạc Liêu.

Trước đây, vợ chồng bà A có nợ của ông B, bà C 14.000.000 đồng tiền mua thức ăn nuôi tôm, gạo…Đến năm 2004, vợ chồng bà A cầm cố cho ông B, bà C diện tích 02 công tầm cấy đất nuôi trồng thủy sản, khi nào vợ chồng bà A có đủ 14.000.000 đồng sẽ chuộc lại đất; Hai bên chỉ thỏa thuận bằng lời nói, không có làm giấy tờ. Đến khi bà A đã có đủ số tiền 14.000.000 đồng xin chuộc lại đất thì ông B, bà C không đồng ý vì cho rằng khi còn sống ông L đã chuyển nhượng phần đất này cho ông B, bà C và yêu cầu bà A chuộc lại theo giá thị trường mỗi công bằng 50.000.000 đồng, bà A không đồng ý nên hai bên phát sinh tranh chấp.

Nay bà A yêu cầu Tòa án giải quyết hủy hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất năm 2004 giữa vợ chồng bà A với ông B, bà C. Yêu cầu ông B, bà C và ông D trả lại diện tích đất nuôi trồng thủy sản theo đo đạc thực tế là 2.592m2 tại thửa 1917 (tách từ thửa 893) tờ bản đồ số 07 tọa lạc ấp M, xã N, huyện O, tỉnh Bạc Liêu. Bà A đồng ý trả lại cho ông B, bà C 14.000.000 đồng tiền cố đất. Ngoài ra, bà A không còn yêu cầu gì khác.

- Bị đơn ông B trình bày: Bà A và ông L có diện tích 05 công tầm cấy đất trồng lúa, khoảng năm 1998 – 1999 bà A, ông L chuyển nhượng cho ông B, bà C 01 công tầm cấy với giá 7.000.000 đồng, chỉ thỏa thuận bằng lời nói, không có làm giấy tờ, còn lại 04 công tầm cấy cho vợ chồng ông B thuê canh tác với giá 10 giạ lúa thường/1 công/năm; Khoảng năm 2000, ông L và bà A tiếp tục chuyển nhượng thêm cho ông D (con ông B) 01 công tầm cấy với giá 7.000.000 đồng, không làm giấy tờ. Đến ngày 01/12/2004, các bên mới làm giấy tay với tiêu đề “Giấy chuyển nhượng quyền sử dụng đất ruộng” được Trưởng ấp M là ông Y xác nhận ngày 04/5/2014. Tại thời điểm trên, ông B nhờ ông V (tên thường gọi V1) viết dùm nội dung giấy chuyển nhượng đất nêu trên. Sau đó, ông L tự tay ký tên vào mục người thừa kế và ký tên thay bà A chữ “Tuyền” vào mục người làm giấy, vì bà A đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Do các bên là chỗ quen biết nên ông B không yêu cầu gia đình bà A sang tên quyền sử dụng đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bà A thế chấp cho Ngân hàng nên không sang tên được.

Đến năm 2014, do ông B tuổi đã cao nên cho lại ông D diện tích đất trên nên ông D làm lại giấy chuyển nhượng quyền sử dụng đất (lúa tôm) đề ngày 01/12/2004 được Trưởng ấp M xác nhận ngày 04/5/2014. Nay bà A yêu cầu chuộc lại 02 công tầm cấy đất nêu trên với giá 14.000.000 đồng thì ông B không đồng ý, vì ông L, bà A đã chuyển nhượng đất cho gia đình ông B. Trường hợp bà A muốn chuộc lại đất để canh tác, ông B đồng ý cho bà A chuộc lại đất theo giá đất mà Tòa án đã định giá ngày 19/01/2021.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông D trình bày: Ông D thống nhất với lời trình bày của ông B. Ngày 04/5/2014, ông B cho ông D đứng tên giấy tay chuyển nhượng đất của ông L, bà A nên ông D mới nhờ người khác viết lại giống nội dung tờ giấy tay chuyển nhượng quyền sử dụng đất ruộng ngày 01/12/2004 rồi mang đến nhờ Trưởng ấp M xác nhận cùng ngày 04/5/2014. Phần đất trên ông D hiện cho ông E thuê canh tác để nuôi tôm, thời hạn thuê là 09 năm, kể từ năm 2014 đến nay. Khi hết thời hạn thuê hoặc có quyết định của Tòa án tuyên trả lại đất cho bà A thì ông D sẽ chấm dứt hợp đồng thuê với ông E và giao đất cho bà A theo Bản án có Tòa án. Ông D không có ý kiến gì khác.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị K (K1) trình bày: Thống nhất với ý kiến của bà A yêu cầu hủy hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất với gia đình ông B và yêu cầu ông D trả lại diện tích 02 công tầm cấy đất nuôi tôm và gia đình chị Tuyến đồng ý trả lại cho gia đình ông B 14.000.000 đồng. Ngoài ra, chị Tuyến không có ý kiến gì khác.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông E trình bày tại đơn yêu cầu giải quyết vắng mặt ngày 24 tháng 02 năm 2022: Ông E chỉ là người thuê đất của ông D để canh tác. Ông E chấp nhận theo phán quyết của Tòa án và không có ý kiến gì khác.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông F, bà G, chị I: Tòa án đã nhiều lần triệu tập đều vắng mặt nên không ghi nhận được ý kiến.

Từ những nội dung trên, tại bản án dân sự sơ thẩm số 58/2022/DS-ST ngày 11 tháng 7 năm 2022 của Tòa án nhân dân huyện O, tỉnh Bạc Liêu quyết định:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà A (A1) về việc hủy hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất năm 2004 với ông B, bà C.

2. Buộc bà A có nghĩa vụ trả lại cho ông B, bà C số tiền 14.000.000 đồng tiền cố đất.

3. Buộc ông E có nghĩa vụ thu hoạch tôm và các loại thủy sản khác trong thời hạn 04 (bốn) tháng, kể từ ngày tuyên án (ngày 27/5/2022) để giao trả lại diện tích đất 2.592m2 cho ông B, bà C và ông D; buộc ông B, bà C và ông D giao trả lại cho bà A diện tích đất theo đo đạc thực tế là 2.592m2 tại thửa 1917 (tách từ thửa 893) tờ bản đồ số 07 tọa lạc ấp M, xã N, huyện O, tỉnh Bạc Liêu, có vị trí như sau: Hướng Đông giáp đất ông X có số đo 36m; hướng Tây giáp đất ông T có số đo 36m; hướng Nam giáp đất ông D và ông U có số đo 72m; hướng Bắc giáp đất ông Z có số đo 72m.

(Mãnh trích đo địa chính số 02 – 2021 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện O, tỉnh Bạc Liêu là một bộ phận không thể tách rời của Bản án).

Ngoài ra, án sơ thẩm còn tuyên về quyền yêu cầu thi hành án, chi phí tố tụng, án phí và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

- Ngày 25 tháng 7 năm 2022, đồng bị đơn ông B và bà C kháng cáo, yêu cầu cấp phúc thẩm xác định giao dịch giữa ông B, bà C với ông L, bà A là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng đất; Nếu xác định phải trả đất thì buộc bà A phải trả cho ông B, bà C tổng số tiền 107.000.000 đồng (bao gồm tiền mua đất 14.000.000 đồng, tiền gìn giữ, cải tạo, bồi đắp là 50.000.000 đồng, ½ số tiền đất tăng giá trị là 43.000.000 đồng).

Tại phiên tòa phúc thẩm, ông B giữ nguyên kháng cáo của đồng bị đơn.

Quan điểm Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu tại phiên tòa:

- Về việc chấp hành pháp luật tố tụng: Từ khi thụ lý đến khi xét xử phúc thẩm, Thẩm phán và Hội đồng xét xử phúc thẩm đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, các đương sự cũng đã chấp hành đúng các quy định.

- Về quan điểm giải quyết vụ án: Căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự đề nghị Hội đồng xét xử bác đơn kháng cáo của đồng bị đơn, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 58/2022/DS-ST ngày 11 tháng 7 năm 2022 của Tòa án nhân dân huyện O, tỉnh Bạc Liêu.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

[2.2] Về thủ tục kháng cáo và sự có mặt của những người tham gia tố tụng tại tòa: Xét đơn kháng cáo của đồng bị đơn nộp trong hạn luật định và nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đúng theo quy định tại Điều 273 và Điều 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu thụ lý và giải quyết vụ án theo trình tự phúc thẩm là phù hợp. Tòa án đã tống đạt hợp lệ Quyết định đưa vụ án ra xét xử cho các đương sự trong vụ án. Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn bà A vắng mặt nhưng có người đại diện theo ủy quyền là anh J có mặt; Bị đơn ông B có mặt; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông E có đơn yêu cầu giải quyết vắng mặt; ông F, bà G, chị I và bị đơn bà C đã được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai để tham gia phiên tòa vẫn vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan. Do đó, theo quy định tại khoản 1, 2 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng nguyên đơn bà A và bị đơn bà C và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông E, ông F, bà G, chị I là phù hợp.

Hướng Đông giáp đất ông X, có số đo 36m

Hướng Tây giáp đất ông T, có số đo 36m

Hướng Nam giáp đất ông D và ông U, có số đo 72m

Hướng Bắc giáp đất ông T, có số đo 72m

Diện tích: 2.592m2.

Hiện trạng đất do ông D quản lý và ông D cho ông E thuê canh tác nuôi tôm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự: Không chấp nhận kháng cáo của ông B, bà C; Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 58/2022/DS-ST ngày 11 tháng 7 năm 2022 của Tòa án nhân dân huyện O, tỉnh Bạc Liêu.

Áp dụng khoản 3 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a, c khoản 1 Điều 39; Điều 91; khoản 2 Điều 92; khoản 1 Điều 147; khoản 1 Điều 157, Điều 161, khoản 1 Điều 165, khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015;

Áp dụng các Điều 131, 309, 500, 501, 502, 503 Bộ luật dân sự năm 2015;

Áp dụng Điều 203 Luật đất đai năm 2013;

Áp dụng điểm a khoản 1 Điều 24; khoản 2 Điều 26; khoản 1 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà A (A1) về việc hủy hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất năm 2004 với ông B, bà C.

2. Buộc bà A có nghĩa vụ trả lại cho ông B, bà C số tiền 14.000.000 đồng tiền cố đất.

3. Buộc ông E có nghĩa vụ thu hoạch tôm và các loại thủy sản khác trong thời hạn 04 (bốn) tháng, kể từ ngày tuyên án (ngày 06/01/2023) để giao trả lại diện tích đất 2.592m2 cho ông B, bà C và ông D; Buộc ông B, bà C và ông D giao trả lại cho bà A diện tích đất theo đo đạc thực tế là 2.592m2 tại thửa 1917 (tách từ thửa 893) tờ bản đồ số 07 tọa lạc ấp M, xã N, huyện O, tỉnh Bạc Liêu, có vị trí như sau:

- Hướng Đông giáp đất ông X có số đo 36m;

- Hướng Tây giáp đất ông T có số đo 36m;

- Hướng Nam giáp đất ông D và ông U có số đo 72m;

- Hướng Bắc giáp đất ông T có số đo 72m.

(Mãnh trích đo địa chính số 02 – 2021 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện O, tỉnh Bạc Liêu là một bộ phận không thể tách rời của Bản án).

4. Kể từ ngày Bản án có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự.

5. Về chi phí tố tụng: Ông B, bà C phải chịu chi phí tố tụng 2.906.480 đồng. Do bà A đã dự nộp 2.906.480 đồng, chi phí hết nên buộc ông B, bà C cùng có nghĩa vụ trả lại cho bà A số tiền 2.906.480 đồng.

6. Về án phí:

6.1. Án phí dân sự sơ thẩm: Ông B, bà C phải nộp 300.000 đồng, nộp tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện O, tỉnh Bạc Liêu; bà A không phải nộp tạm ứng án phí và án phí dân sự sơ thẩm.

6.2. Án phí dân sự phúc thẩm: Ông B, bà C phải chịu án phí phúc thẩm. Ông B, bà C đã nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm 600.000 đồng (Sáu trăm nghìn đồng) tại Biên lai thu số 0001121 ngày 25/7/2022 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện O, tỉnh Bạc Liêu được chuyển thu án phí toàn bộ 600.000 đồng (Sáu trăm nghìn đồng).

7. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành án theo quy định tại Điều 2 của Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 9 của Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.