Bản án 04/2020/HNGĐ-ST — Tranh chấp về chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân

[1] Về thủ tục tố tụng: Chị Lê Thị T khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung sau ly hôn đối với bị đơn anh Phan Văn T1. Bị đơn, bất động sản đều thuộc địa bàn phường N, thành phố H, tỉnh Hà Tĩnh. Tòa án nhân dân thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh thụ lý, giải quyết theo thủ tục sơ thẩm là đúng thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 28, khoản 1 Điều 35 và điểm a, c khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Bị đơn anh Phan Văn T1 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không rõ lý do, theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng Dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vụ án vắng mặt bị đơn.

[2] Về nội dung tranh chấp:

[3] Thửa đất số 288, tờ bản đồ số 1 tại tổ dân phố 2, phường N, thành phố H, tỉnh Hà Tĩnh: Anh Phan Văn T1 khai thửa đất này do bố mẹ anh là ông Phan Văn T2 và bà Trần Thị H cho cháu là các con của anh T1 và chị T nhưng không có tài liệu chứng cứ chứng minh nên không có căn cứ chấp nhận. Theo lời khai của chị Lê Thị T, bà Trần Thị H (mẹ anh T1) và tại hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sau đây viết tắt là GCNQSDĐ) do Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thành phố Hà Tĩnh cung cấp thể hiện: Bà Trần Thị H làm thủ tục tặng cho vợ chồng anh T1 và chị T thửa đất này vào năm 2014, có biên bản họp gia đình thống nhất của các đồng thừa kế của ông Phan Văn T1 và đã được cấp GCNQSDĐ mang tên anh T1 và chị T. Theo quy định tại Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình, thửa đất số 288, tờ bản đồ số 1 là tài sản chung vợ chồng, chị T yêu cầu phân chia là có căn cứ, được chấp nhận. Sau khi được tặng cho, anh T1 và chị T đã tách thửa, chuyển nhượng một phần diện tích đất. Hiện nay, thửa đất còn lại 370,2m2 (bao gồm đất ở 323,6m2, đất trồng cây lâu năm 46,6m2), được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Tĩnh cấp GCNQSDĐ số CO 074234 ngày 16/8/2018 mang tên chủ sử dụng: anh Phan Văn T1 và chị Lê Thị T. Theo kết quả định giá tài sản ngày 12/5/2020, thửa đất có trị giá 1.734.500.000 đồng. Xét thửa đất do bố mẹ anh T1 tặng cho nên tính công sức đóng góp của anh T1 vào việc tạo lập tài sản nhiều hơn. Hội đồng xét xử xét thấy cần phân chia thửa đất theo tỷ lệ anh T1 được hưởng 60% giá trị tài sản, tương ứng 1.040.700.000 đồng, chị T được hưởng 40% giá trị tài sản, tương ứng 693.800.000 đồng.

[4] Thửa đất số 860, tờ bản đồ số 1 tại tổ dân phố 2, phường N, thành phố H, tỉnh Hà Tĩnh: Nguồn gốc thửa đất theo anh T1 và bà H khai do ông Phan Văn T1 và bà Trần Thị H cho con của anh T1 và chị T, còn theo chị T khai do anh T1 và chị T được thừa kế của ông Phan Văn T2 nhưng không ai có tài liệu chứng cứ chứng minh. Qua xem xét hồ sơ cấp GCNQSDĐ do Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thành phố H cung cấp, xác định được: Tại Biên bản họp gia đình có chứng thực ngày 17/8/2015, các đồng thừa kế của ông Phan Văn T2 đã thống nhất giao cho anh Phan Văn T1 được quyền thừa kế quyền sử dụng thửa đất này. Như vậy, đây là tài sản riêng của anh T1 nhưng năm 2016, khi làm hồ sơ xin cấp GCNQSDĐ, anh Phan Văn T1 đã có đơn đề nghị cấp GCNQSDĐ cho anh Phan Văn T1 và chị Lê Thị T, tức là anh T1 đã tự nguyện nhập vào tài sản chung vợ chồng. Thửa đất đã được Ủy ban nhân dân thành phố H cấp GCNQSDĐ số CĐ 947606 ngày 08/11/2016 mang tên chủ sử dụng: anh Phan Văn T1 và chị Lê Thị T. Theo quy định tại Điều 33, Điều 46 Luật hôn nhân và gia đình, thửa đất số 860, tờ bản đồ số 1 là tài sản chung vợ chồng, chị T yêu cầu phân chia là có căn cứ, được chấp nhận. Ngày 06/6/2019, Ủy ban nhân dân thành phố H đã ra Quyết định số 2712/QĐ-UBND thu hồi 4m2 nên thửa đất còn lại 165,5m2. Theo kết quả định giá tài sản ngày 12/5/2020, thửa đất có trị giá 1.241.250.000 đồng. Xét thửa đất là tài sản riêng của anh T1 tự nguyện nhập vào tài sản chung vợ chồng nên công sức đóng góp của anh T1 vào việc tạo lập tài sản nhiều hơn. Hội đồng xét xử xét thấy cần phân chia thửa đất theo tỷ lệ anh T1 được hưởng 60% giá trị tài sản, tương ứng 744.750.000 đồng, chị T được hưởng 40% giá trị tài sản, tương ứng 496.500.000 đồng.

[5] Tài sản gắn liền với thửa đất số 860, tờ bản đồ số 1 tại tổ dân phố 2, phường N, thành phố H, tỉnh Hà Tĩnh (có địa chỉ: đường H, thành phố H, tỉnh Hà Tĩnh) gồm có 01 nhà xây 02 tầng, 01 nhà bếp, 01 sân có mái che. Theo lời khai của các đương sự và xác minh tại địa phương, các tài sản này do vợ chồng tạo lập trong thời kỳ hôn nhân từ tiền địa phương hỗ trợ hộ nghèo xây nhà, tiền thu nhập của vợ chồng và tiền chuyển nhượng một phần diện tích đất thửa 288 nên đây là tài sản chung vợ chồng, chị T yêu cầu phân chia là có căn cứ, được chấp nhận. Theo kết quả định giá tài sản ngày 12/5/2020, toàn bộ tài sản trên đất nêu trên có trị giá 669.540.000 đồng. Xét nguồn tiền xây dựng nhà phần lớn từ tiền chuyển nhượng một phần diện tích thửa đất số 288, tờ bản đồ số 1 nói trên nên tính công sức đóng góp của anh T1 vào việc tạo lập tài sản có phần nhiều hơn. Tuy nhiên, trong thời kỳ hôn nhân anh T1 thường xuyên rượu chè, có đánh đập chị T bị Công an phường N xử phạt vi phạm hành chính về hành vi bạo lực gia đình; Sau khi ly hôn, anh T1 được trực tiếp quản lý sử dụng, sinh sống ổn định trong ngôi nhà do vợ chồng tạo lập, chị T ra khỏi nhà chưa có chỗ ở. Vì vậy, xét hoàn cảnh của chị T, xét lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng cần phân chia ngôi nhà theo tỷ lệ bằng nhau, anh T1 và chị T mỗi người được hưởng giá trị tài sản là 334.770.000 đồng.

[6] Đối với các đồ dùng trong nhà, ngày 25/5/2020 nguyên đơn đã tự nguyện xin rút yêu cầu phân chia nên miễn xét.

[7] Như vậy, tổng giá trị khối tài sản chung của chị Lê Thị T và anh Phan Văn T1 là 3.645.290.000 đồng. Phần giá trị tài sản nguyên đơn chị Lê Thị T được chia là: 693.800.000 đồng + 496.500.000 đồng + 334.770.000 đồng = 1.525.070.000 đồng. Phần giá trị tài sản bị đơn anh Phan Văn T1 được chia là: 1.040.700.000 đồng + 744.750.000 đồng + 334.770.000 đồng = 2.120.220.000 đồng.

[8] Phân chia bằng hiện vật: Xét nguyện vọng của nguyên đơn được chia quyền sử dụng thửa số 288, tờ bản đồ số 1 và xét bị đơn anh Phan Văn T1 cùng 02 con đang sinh sống ổn định trong ngôi nhà tại thửa đất số 860, tờ bản đồ số 1 nói trên nên giao cho anh T1 được quyền quản lý sử dụng thửa số 860, tờ bản đồ số 1, diện tích 165,5m2 và được quyền sở hữu toàn bộ tài sản gắn liền với đất tọa lạc tại đường H, phường N, thành phố H, tỉnh Hà Tĩnh; Giao cho nguyên đơn chị Lê Thị T được quyền quản lý sử dụng thửa đất số 288, tờ bản đồ số 1 tại tổ dân phố 2, phường N, thành phố H, tỉnh Hà Tĩnh. Tổng tài sản anh T1 được nhận bằng hiện vật có trị giá 1.910.790.000 đồng. Tổng tài sản chị T được nhận bằng hiện vật có trị giá 1.734.500.000 đồng. Do phần giá trị tài sản chị T được chia là 1.525.070.000 đồng, anh T1 được chia là 2.120.220.000 đồng nên chị T có nghĩa vụ thanh toán cho anh T1 tiền chênh lệch tài sản là 209.430.000 đồng.

[9] Xét ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Tĩnh tại phiên tòa là có căn cứ, phù hợp các quy định pháp luật. Xét đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn về việc giao cho chị T được quyền sử dụng thửa đất số 288, tờ bản đồ số 1, anh T1 được quyền sử dụng thửa đất số 860, tờ bản đồ số 1 và quyền sở hữu toàn bộ tài sản gắn liền với đất, hai bên không phải thanh toán tiền chênh lệch tài sản cho nhau như phân tích ở trên là chưa phù hợp.

[10] Về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản: Nguyên đơn chị Lê Thị T đã nộp đủ và không yêu cầu anh Phan Văn T1 phải trả lại nên miễn xét.

[11] Về án phí: Theo quy định tại khoản 2 Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự, điểm b khoản 5 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, điểm 1.3 khoản 1 mục II Danh mục án phí, lệ phí Tòa án ban hành kèm theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, các đương sự phải chịu án phí sơ thẩm tương ứng với phần giá trị họ được hưởng. Nguyên đơn được hưởng khối tài sản trị giá 1.525.070.000 đồng phải chịu 57.752.000 đồng án phí. Bị đơn được hưởng khối tài sản trị giá 2.120.220.000 đồng nên phải chịu 74.404.000 đồng án phí.