Bản án 04/2019/KDTM-PT — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

[1] Về thủ tục tố tụng: Nguyên đơn Ngân hàng A khởi kiện yêu cầu bị đơn Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B trả tổng cộng tiền vay gốc và lãi là 38.624.403.291 đồng theo các Hợp đồng tín dụng và khế ước nhận nợ đã ký kết. Tòa sơ thẩm căn cứ khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 471 Bộ luật dân sự 2015; Án lệ số 08/2016/AL xác định quan hệ tranh chấp “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” là giải quyết đúng thẩm quyền và xác định đúng quan hệ tranh chấp. [2] Xét yêu cầu kháng cáo của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B: Tại Tòa án sơ thẩm và phúc thẩm đại diện theo ủy quyền của Ngân hàng A, bà H giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B đều trình bày thống nhất do cần tiền bổ sung vốn kinh doanh nên Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B có ký kết các hợp đồng tín dụng để vay một khoản tiền, cụ thể: Theo hợp đồng tín dụng số 28779/HĐTD/NH/PN-TCBHCM ngày 08/4/2008 và theo khế ước nhận nợ và cam kết trả nợ số 28779 ngày 13 tháng 4 năm 2009 vay 8.500.000.000 đồng, thời hạn vay 9 tháng. Theo Hợp đồng cung cấp hạn mức tín dụng số 30/08K/HĐHM/TCB-HCM ngày 20/3/2008, số tiền vay 15.000.000.000 đồng mục đích vay bổ sung vốn lưu động thu mua điều khô và theo khế ước nhận nợ và cam kết trả nợ số 29940 ngày 19.6.2009 vay 8.000.000.000 đồng, thời hạn vay 09 tháng. Ngày 22 tháng 6 năm 2008 vay 7.000.000.000 đồng, thời hạn vay 9 tháng, theo khế ước nhận nợ và cam kết trả nợ số 29972 ngày 22 tháng 6 năm 2008. Để bảo đảm khoản vay, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Bđã thế chấp công trình xây dựng được ghi nhận tại giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng số 606002320913401 do Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận cấp ngày 23 tháng 6 năm 2009, theo hợp đồng thế chấp tài sản số HCM - 2017/HĐTC ngày 08 tháng 3 năm 2017 và được đăng ký giao dịch bảo đảm tại Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Bình Thuận ngày 08 tháng 3 năm 2017. Ngân hàng A xác định tính đến ngày xét xử sơ thẩm (ngày 19 tháng 11 năm 2018) Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B còn nợ và phải trả cho Ngân hàng A theo ba khế ước nhận nợ là 38.624.403.291 đồng trong đó nợ gốc 15.027.507.193 đồng và lãi là 23.596. 896.098 đồng. Trong quá trình tham gia tố tụng bà H là giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B cho rằng đối với 03 khoản vay trên do hoạt động kinh doanh thua lỗ nên công ty không thực hiện đúng cam kết, trong quá trình trả nợ năm 2011 giữa công ty và Ngân hàng A thỏa thuận công ty trả 1.000.000.000 đồng và được trừ vào nợ gốc nhưng Ngân hàng A không trừ vào nợ gốc. Năm 2017 đến nay hai bên thống nhất không tính lãi đối với số tiền công ty còn nợ nhưng Ngân hàng vẫn tính lãi. Tài liệu chứng từ Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B không thể cung cấp cho Tòa được vì đã thất lạc. - Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 05/7/2019 Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B cung cấp giấy nộp tiền 8.000.000.000 đồng ngày 19/6/2009 vào tài khỏan 10220335788.01.8 của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B mở tại Ngân hàng A. Theo trình bày của Ngân hàng A và các tài liệu có tại hồ sơ thì từ khi vay đến nay Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B không thực hiện đúng cam kết chỉ trả cho Ngân hàng A tiền gốc và lãi cụ thể: + Đối với khoản vay 8.500.000.000 đồng tại khế ước LD 1134928779 ngày 13/4/2009 quy định ngày đáo hạn 13 tháng 01 năm 2010, lãi suất vay cố định 10,5%/năm (tương đương 0,875%/ tháng), lãi suất quá hạn bằng 1,5 lần lãi vay trong hạn là 15,75%/năm, lãi phạt bằng 1,5 lần lãi trong hạn (0,875%/tháng x 1,5 = 1,3125 %/ tháng x lãi chậm thanh toán x số ngày chậm thanh toán (quy định tại 1.4 hợp đồng). Tài sản thế chấp 1.250 tấn điều khô trị giá 13.750.000.000 đồng (Điều 3 Hợp đồng 28779). Số điều trên Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B đã bán không thông qua ngân hàng. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B đã trả gốc 7.273.422.640 đồng, gốc còn phải trả 1.226.577.360 đồng; Lãi trong hạn: 604.916.667 đồng đã thanh toán xong; lãi quá hạn tính đến ngày 19 tháng 11 năm 2018 (ngày xét xử sơ thẩm) là 2.027.576.069 đồng đã trả 498.460.797 đồng, còn phải trả 1.529 115.272 đồng; Lãi phạt đã thanh toán xong, Tổng nợ còn phải thanh toán của khoản vay này là 2.755.692.632 đồng. + Đối với khoản vay 8.000.000.000 đồng nội dung thỏa thuận tại khế ước LD 1134929940 ngày 19 tháng 6 năm 2009. Theo đó hợp đồng quy định ngày giải ngân 19 tháng 6 năm 2009, ngày đáo hạn 19 tháng 3 năm 2010, lãi vay linh hoạt 10,5%/ năm ( 0,875%/ tháng); Lãi quá hạn 1,5 lần lãi suất vay trong hạn; Lãi phạt bằng 1,5 lần lãi vay trong hạn. Từ ngày 20 tháng 7 năm 2009 đến 23 tháng 10 năm 2009 lãi suất vay trong hạn bằng 11%/năm (0,9166%/tháng, lãi quá hạn 15,75%/năm đến 16%/năm. Đối với khoản vay này Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B chưa trả gốc, lãi trong hạn chưa trả 155.304.446 đồng (600.660.668 đồng445.362.222 đồng), lãi quá hạn chưa trả 12.015.004.506 đồng; Lãi phạt đã trả xong. Tổng nợ của khoản vay này Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B còn phải thanh toán là: 20.170.308.952 đồng. + Đối với khoản vay 7.000.000.000 đồng: Tại khế ước LD 1134929972 ngày 22 tháng 6 năm 2009, nội dung hợp đồng quy định ngày giải ngân 22 tháng 6 năm 2009, ngày đáo hạn 22 tháng 3 năm 2010, lãi vay cố định 10,5%/ năm, lãi quá hạn bằng 1,5 lần lãi trong hạn (1,3125 %/tháng), lãi phạt bằng 1,5 lần lãi vay trong hạn. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B đã trả số tiền gốc 1.199.070.167 đồng, số tiền gốc còn phải trả 5.800.929.833 đồng. Lãi trong hạn đã trả xong, lãi quá hạn còn phải trả 9.897.399.874 đồng (9.903.515.704 đồng – 163.600.300 đồng). Lãi phạt đã thanh toán, tổng nợ còn phải thanh toán cho khỏan vay trên 15.698.329.707 đồng. Đối với hai khoản vay 8.000.000.000 đồng theo khế ước LD 113 492 9940 và khoản vay 7.000.000.000 đồng theo khế ước LD 1134929972 thì tài sản bảo đảm: + Thế chấp 11.995,2 m2 đất và tài sản gắn liền với đất tại ĐC, ĐL (Hợp đồng thế chấp 8368/ ngày 20 tháng 3 năm 2008). + 4.697 m2 đất và 3.480 m2 đất (hợp đồng thế chấp 8369/ngày 20 tháng 3 năm 2008) + Cầm cố LC xuất, tỷ lệ tài trợ 70% trị giá LC xuất + Cầm cố điều khô, điều nhân tại kho bên vay. Tuy nhiên đến thời điểm thế chấp Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B chỉ còn tranh chấp 11 tài sản trên đất theo giấy chứng nhận công trình xây dựng được Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận cấp số 606002320913401, các tài sản khác đã được giải chấp. Đối với hai Giấy chứng nhận T 352427 của Doanh nghiệp TH 1 và giấy chứng nhận quyền sử dụng V 705521 của hộ bà H, tài sản thế chấp của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B là quyền sử dụng 4.697 m đất tọa lạc tại ấp Phú Long,Thạnh Phú, Bình Long, Bình Phước và quyền sử dụng 3.480 m2 đất tại xã Tân Khai, Bình Long, Bình Phước. Hai bên đã thỏa thuận Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B đăng ký bổ sung trả nợ cho Ngân hàng A nhưng Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B không đăng ký giao dịch đảm bảo, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B không thực hiện, 02 giấy chứng nhận trên Ngân hàng A vẫn đang giữ của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B. Do 2 bên không đăng ký giao dịch bảo đảm Ngân hàng A không đề nghị nên Tòa án sơ thẩm không giải quyết trong vụ án này là đúng quy định của pháp luật. Việc bà H thừa nhận có vay của Ngân hàng A theo 03 khế ước trên nhưng cho rằng giữa Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B và Ngân hàng A có thỏa thuận trừ 1.000.000.000 đồng Công ty trách nhiệm hữu hạn B đã trả vào nợ gốc, có thỏa thuận từ năm 2017 trở đi không tính lãi nhưng Ngân hàng A Việt Nam không thừa nhận. Xét thấy, theo trình bày và các tài liệu Ngân hàng A cung cấp cũng như thừa nhận của bà H, đại diện theo pháp luật của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B thì giữa Ngân hàng A và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B đã xác lập các hợp đồng tín dụng trên phù hợp với quy định của pháp luật nên được công nhận. Ngân hàng thương mại cổ phần A đã cung ứng qua 3 lần giải ngân với số tiền 23.500.000.000 đồng, khi giải ngân hai bên đều ký khế ước nhận nợ, ký giải ngân và cam kết trả nợ, theo sổ phụ khách hàng và bảng tính lãi quá hạn từ ngày 13/5/2009 đến 01/01/2012 do Ngân hàng A cung cấp. Tính đến ngày xét xử sơ thẩm số dư nợ của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B là 15.027.507.193 đồng và lãi phát sinh là 23.596.896.098 đồng, Tổng nợ 38.624.403.290 đồng. Tại Tòa sơ thẩm, bà H đại diện Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B công nhận có vay số tiền trên, có nợ như Ngân hàng A trình bày nhưng cho rằng đã trả 1.000.000.000 đồng, được hai bên thỏa thuận trừ vào nợ gốc nhưng Ngân hàng A trừ vào lãi, bà không chấp nhận. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B trả nợ vay, lãi cho Ngân hàng A bằng hình thức chuyển tiền qua tài khoản của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên A có tại Ngân hàng A. Tuy nhiên, căn cứ quy định tại điểm 7.2.3 của Hợp đồng cung cấp hạn mức tín dụng số 30/08K/HĐHM/TCB-HCM ngày 20/3/2008 và điểm 8.2.3 của Hợp đồng tín dụng số 28779/HĐTD/NH/PNTCBHCM ngày 08/4/2008 xác định thứ tự ưu tiên thanh toán lần lượt được trừ và số tiền phí, tiền lãi, sau cùng đến tiền gốc. Bà H và người đại diện theo ủy quyền của bà H không đưa ra được chứng cứ chứng minh giữa hai bên đã có thỏa thuận lại. Do vậy Ngân hàng A đã trừ 1.000.000.000 đồng vào nợ lãi là đúng thỏa thuận tại các hợp đồng nêu trên. Bà H và người đại diện theo ủy quyền của bà H cho rằng Ngân hàng A tính lãi và gốc của số tiền vay không chính xác nhưng không cung cấp được tài liệu chứng minh. Ngân hàng A chứng minh số tiền Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B đã trả gốc và lãi qua sổ phụ khách hàng ID 20335788 số tài khoản 102.203.35788.01.8 tiền gửi thanh toán Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B và bảng tính lãi quá hạn của 3 khế ước. Căn cứ vào các chứng cứ trên, Tòa sơ thẩm đã buộc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B phải trả cho Ngân hàng A số tiền vay và lãi là 38.624.403.291đồng trong đó nợ gốc 15.027.507.193 đồng và lãi phát sinh đến ngày 19 tháng 11 năm 2018 là 23.596.896.098 đồng và buộc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B còn phải trả lãi của số tiền này đến khi Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B thanh toán xong và nếu Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B chưa thanh toán xong thì Ngân hàng A có quyền yêu cầu Cơ quan thi hành án xử lý tài sản thế chấp là 11 công trình xây dựng được ghi nhận tại Giấy chứng nhận sử dụng công trình số 60600232091 3401 do Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận cấp ngày 23 tháng 6 năm 2009 để thu hồi nợ là đúng quy định của pháp luật. Bà H đại diện theo pháp luật của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B kháng cáo yêu cầu tính lại số nợ gốc và lãi. Tại phiên tòa phúc thẩm Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B cung cấp một giấy nộp tiền thể hiện Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B nộp 8.000.000.000 đồng vào Ngân hàng A ngày 19 tháng 6 năm 2009. Về vấn đề này tại công văn số 1198/2019/CVMN-TCB ngày 26/8/2019 và tại phiên tòa phúc thẩm người đại diện theo ủy quyền của Ngân hàng A xác định số tiền 8.000.000.000 đồng Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B nộp vào tài khoản của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B có tại Ngân A đã được Ngân hàng A thu nợ lãi và gốc tại các khế ước LD 24558, LD 24508, LD 28779 trong đó có 77.055.909 đồng thu nợ lãi từ khế ước 8779 số tiền còn lại thu nợ gốc và lãi của khế ước LD 24558 và LD 24508, các khế ước này Ngân hàng A đã tất toán từ ngày 19/6/2009. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B cho rằng có trả một khỏan tiền 8.000.000.000 đồng nhưng không đưa ra được chứng cứ nào để chứng minh số tiền 8.000.000.000 đồng này bà H đã trả cho khế ước nào nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không có cơ sở để chấp nhận. Về lãi suất được 2 bên thỏa thuận tại 02 hợp đồng tín dụng (Hợp đồng tín dụng số 28779/HĐTD/NH/PN-TCBHCM ngày 08/4/2008; Hợp đồng cung cấp hạn mức tín dụng số 30/08K/HĐHM/TCB-HCM ngày 20/3/2008) và 03 khế ước nhận nợ và cam kết trả nợ (Khế ước nhận nợ và cam kết trả nợ số 28779 ngày 13 tháng 4 năm 2009, Khế ước nhận nợ và cam kết trả nợ số 29940 ngày 19.6.2009, khế ước nhận nợ và cam kết trả nợ số 29972 ngày 22 tháng 6 năm 2008) không trái quy định pháp luật. Lãi suất được áp dụng theo Luật các tổ chức tín dụng, theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11 tháng 01 năm 2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao và Mục 3 Phần 3 Giải đáp số 01/2017/GĐ-TANDTC ngày 07.4.2017 của Tòa án nhân dân Tối cao. Khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11 tháng 01 năm 2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao quy định “Khi giải quyết tranh chấp Hợp đồng tín dụng, Tòa án áp dụng các quy định của Luật các tổ chức tín dụng, Văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết, hướng dẫn áp dụng Luật các tổ chức tín dụng để giải quyết mà không áp dụng quy định giới hạn về lãi suất của Bộ luật dân sự năm 2005, Bộ luật dân sự năm 2015 để xác định lãi, lãi suất” Mục 3 Phần 3 Giải đáp số 01/2017/GĐ-TANDTC ngày 07.4.2017 của Tòa án nhân dân Tối cao hướng dẫn “…Theo quy định tại khoản 2 Điều 91 Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 thì “Tổ chức tín dụng và khách hàng có quyền thỏa thuận về lãi suất, phí cấp tín dụng trong hoạt động Ngân hàng của tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật. ..Đối với hợp đồng vay mà một bên là tranh chấp tín dụng thì lãi suất của hợp đồng vay được thực hiện theo thỏa thuận mà không theo quy định tại khoản 1 Điều 76 Bộ luật dân sự năm 2005” do đó yêu cầu xem xét lại lãi suất của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là không có cơ sở. Tuy nhiên bản án sơ thẩm chỉ áp dụng Án lệ số 08/2016/AL là chưa cụ thể nhưng vấn đề này không làm thay đổi nội dung vụ án, Hội đồng xét xử phúc thẩm rút kinh nghiệm chung. [3] Về án phí: Bản án sơ thẩm được giữ nguyên, theo qui định tại Khoản 1 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30.12.2016 của UBTVQH về án phí, lệ phí Tòa án, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên B do bà H đại diện theo pháp luật phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Vì các lẽ trên;