Bản án 03/2025/DS-ST — Tranh chấp về chia tài sản chung

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa nguyên đơn, người kế thừa quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn và người đại diện hợp pháp thống nhất trình bày:

Cha mẹ của bà Huỳnh Thị S (mẹ của bà Huỳnh Cẩm T) là cụ Huỳnh Văn X2 sinh năm 1911, chết năm 1975; mẹ ông Đ là cụ Nguyễn Thị T9, sinh năm 1910, chết năm 1992. Ông X2, bà T9 gồm có 07 người con, gồm:

1.Bà Huỳnh Thị H7 sinh năm 1930, chết năm 2002,

2.Ông Huỳnh Văn M2 sinh năm 1930, chết năm 2009,

3.Bà Huỳnh Thị N5, sinh năm 1934, chết năm 2014,

4.Bà Huỳnh Thị S, sinh năm 1936, chết năm 2023,

5.Huỳnh Văn Đ, sinh năm 1936, chết năm 2024;

6.Bà Huỳnh Thị R, sinh năm 1940, chết năm 2024

7.Bà Huỳnh Thị C1, sinh năm 1942.

Ông X2, bà T9 không có con nuôi, con riêng con ngoài giá thú.

Khi còn sống ông X2, bà T9 có 03 thửa đất tổng diện tích 15.109 m2 như sau; thửa số 14 bản đồ 18 diện tích 9.833 m2, thửa số 485 tờ bản đồ số 12 diện tích 1.870 m2, thửa số 295 tờ bản đồ số 13 diện tích 3.406 m2 tọa lạc tại phường T, thành phố T, tỉnh Bình Dương. Năm 1999, bà S, ông Đ và các người con còn lại của ông X2, bà T9 thỏa thuận không chia thừa kế mà làm tài sản chung (chỉ thỏa thuận miệng không lập văn bản), cùng đồng ý để cho ông Huỳnh Văn Đ làm giấy đăng ký kê khai đứng tên toàn bộ 03 thửa đất nêu trên. Ông Huỳnh Văn Đ đã được UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00790/QSDĐ/TU ngày 27/01/1999. Năm 1999, bà S về cất nhà, sinh sống trên thửa đất số 295 tờ bản đồ số 13, năm 2008 bà S đã nhiều lần yêu cầu ông Huỳnh Văn Đ làm thủ tục tách thửa sang tên 2000 m2 đất (trong đó có 300 m2 đất thổ cư ) cho bà S nhưng ông Đ không đồng ý.

Ngày 07/3/2008 bà S gửi đơn tranh chấp quyền sử dụng đất với ông Huỳnh Văn Đ, yêu cầu ông Đ làm thủ tục tách diện tích 300 m2 thổ cư cho bà S tại thửa 295 tờ bản đồ số 13 mà bà S đang sinh sống, theo biên bản hòa giải thành ngày 07/3/2008 ông Đ đồng ý tách cho bà S 300 m2 đất thổ cư và được Ủy ban lập biên bản hòa giải thành. Tuy nhiên, ngày 10/6/2008 UBND xã (nay là phường) Tân Vĩnh Hiệp mời bà S và ông Huỳnh Văn Đ đến để tiến hành thực hiện theo biên bản hòa giải thành ngày 07/3/2008 thì ông Đ đổi ý không đồng ý tách sổ cho bà S nên Ủy ban lập biên bản hòa giải không thành.

Năm 2022, bà S tiếp tục tranh chấp yêu cầu ông Đ chia tài sản nêu trên nhưng tại biên bản hòa giải không thành ngày 09/11/2022 của UBND phường T thì ông Nguyễn Huỳnh G (đại diện ông Huỳnh Văn Đ) chỉ đồng ý tách thửa tặng cho bà Huỳnh Thị S 300 m2 đất thổ cư tại thửa 14 tờ bản đồ 18 riêng thửa đất số 295.

Do việc ông Đ không đồng ý chia tài sản chung nêu trên nên bà S khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết các vấn đề sau:

Công nhận diện tích đất 15.109 m2 thuộc các thửa đất số 14 (nay là thửa 1158) tờ bản đồ số 18, thửa đất 485 tờ bản đồ số 12 và thửa đất 295 tờ bản đồ 13 tại phường T, thành phố T là tài sản của ông Huỳnh Văn X2 và bà Nguyễn Thị T9 chết để lại. Chia tài sản chung của ông Huỳnh Văn X2 và bà Nguyễn Thị T9 theo quy định, cho bà Huỳnh Thị S được nhận hiện vật là quyền sử dụng đất đối với các thửa đất số 14 (nay là thửa 1158) tờ bản đồ số 18, thửa đất 485 tờ bản đồ số 12 và thửa đất 295 tờ bản đồ 13 tại phường T, thành phố T.

Ngoài ra, trên các thửa đất 14 (nay là thửa 1158) tờ bản đồ số 18, thửa đất 485 tờ bản đồ số 12 và thửa đất 295 tờ bản đồ 13 tại phường T còn có nhà cửa, các công trình phụ, cây trồng trên đất, ai được chia thửa đất nào thì người đó tiếp tục quản lý, sử dụng nhà cửa cây trồng và công trình phụ trên đất, nguyên đơn không tranh chấp đối với các tài sản này.

Sau khi khởi kiện, ngày 14/5/2023 nguyên đơn bà Huỳnh Thị S chết, người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn bà Huỳnh Thị S là bà Huỳnh Cẩm T thống nhất với kết quả đo đạc, định giá, không yêu cầu đo đạc, định giá lại đề nghị Tòa án căn cứ vào kết quả đo đạc, mảnh trích lục địa chính đối với thửa đất 485, kết quả định giá để giải quyết vụ án. Bà Huỳnh Cẩm T giữ nguyên yêu cầu khởi kiện của bà Huỳnh Thị S, không yêu cầu thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các chủ sử dụng đất thuộc thửa 1076, 1077 tờ bản đồ số 13 (được tách ra từ thửa 295 tờ bản đồ số 13) tại phường T, không yêu cầu các chủ sử dụng đất nêu trên là ông Lê Quang D, ông Lê Quang V3 phải tháo dỡ tài sản trên đất.

Trong quá trình tố tụng và tại phiên tòa bị đơn, người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng và người đại diện hợp pháp thống nhất trình bày:

Ông G thống nhất với ý kiến trình bày của đại diện hợp pháp của bà Huỳnh Cẩm T về quan hệ huyết thống.

Nguồn gốc thửa đất 1158 (số thửa cũ là 14) tờ bản đồ số 18 một phần là do ông Đ được cha mẹ cho vào năm 1965, một phần là nhận chuyển nhượng của người khác mới có được diện tích như hiện nay (mua thêm 60 m2) từ ông Nguyễn Khắc T10, chủ thửa đất 1108. Đối với thửa đất 485 tờ bản đồ 12, thửa đất 295, tờ bản đồ số 13 là do ông Đ khai khẩn theo chính sách của địa phương để trồng đậu, khoai, bắp sau năm 1990 thì ông Đ trồng cây cao su như hiện trạng hiện nay. Khi nhà nước có chính sách cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì ông Đ đi đăng ký và được cấp đất theo quy định của pháp luật vào năm 1999. Khi ông Đ được cấp đất thì trong các anh em gồm bà H7, ông M2, bà N5, bà R, bà S, bà C1 không có ai có ý kiến gì. Bà S, bà C1 không sinh sống, canh tác trên phần đất tranh chấp, mà sinh sống tại thị trấn (nay là phường ). Sau đó năm 1999 phần đất của bà S, bà C1 bị giải tỏa, đền bù để xây dựng UBND T thì bà C1, bà S mới quay về xin ông Đ cho cất nhà sinh sống trên một phần thửa đất 295 tờ bản đồ số 13. Đến năm 2008, do giữa bà C1 và bà S có xảy ra mâu thuẫn nên bà C1 xin ông Đ 01 phần đất thuộc thửa đất 1158 để xây nhà, sinh sống. Đến năm 2011 thì ông Đ đã ký hợp đồng tặng cho bà C1 phần diện tích đất 300 m2 và bà C1 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất này hiện nay là thửa 1389 tờ bản đồ số 18.

Đối với thửa đất 295 mà bà S sinh sống, năm 2009 ông Đ tách 100 m2 để tặng cho con là Huỳnh Chí N; đến năm 2014 ông Đ tách 2000 m2 để chuyển nhượng cho ông Lê Quang V3, Lê Quang D mỗi người 1000 m2, sau đó những người này xin tách thửa, kéo đường điện, làm đường, xây nhà như hiện trạng hiện nay.

Ngoài ông Đ là người quản lý, sử dụng phần đất thuộc các thửa 1158 (thửa cũ là 14) tờ bản đồ số 18, thửa 295 tờ bản đồ số 13, thửa 485 tờ bản đồ số 12, thì không có ai trong các anh em quản lý sử dụng phần đất nêu trên. Mẹ của ông Huỳnh Văn Đ sau năm 1975 cũng đã lớn tuổi, không tham gia lao động, việc chăm sóc nuôi dưỡng bà T9 là do ông Đ thực hiện.

Ông Đ không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà S. Giữa ông Đ, bà S, bà C1, bà R, bà N5, bà H7, ông M2 không có thỏa thuận hay có văn bản nào xác định các thửa 1158 (thửa cũ là 14) tờ bản đồ số 18, thửa 295 tờ bản đồ số 13, thửa 485 tờ bản đồ số 12 tại phường T, thành phố T là tài sản chung, giao cho ông Đ quản lý. Nguồn gốc đất này là chỉ duy nhất có ông Đ quản lý sử dụng từ năm 1965 cho đến nay. Trước đó bà S, bà C1 được cha mẹ là ông X2, bà T9 cho nhà ở T, vì bị giải tỏa, đền bù không có chỗ ở nên mới xin ông Đ cho ở nhờ trên đất. Sau đó, ông Đ có cho bà C1 300 m2 đất vì thấy hoàn cảnh của bà C1 khó khăn, đã ly hôn chồng, một mình nuôi con, phải mướn nhà trọ ở, không phải là đồng ý cho bà C1 vì cho rằng đấy là tài sản chung nên chia.

Thực tế năm 2008, bà S cũng đã tranh chấp vì xin ông Đ tách 300 m2 đất để làm thủ tục cho bà S được đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng ông Đ chỉ đồng ý cho bà S ở đến hết đời chứ không đồng ý tách sổ cho bà S. Vì đất là của ông Đ nên ông Đ có quyền định đoạt, tặng cho ai là quyền của ông Đ, chứ không phải là tài sản chung mà ông Đ có trách nhiệm phải chia cho bà S. Thực tế năm 2008, ông Đ chỉ đồng ý tách 300 m2 để bà S, bà C1 cùng sống chung nhưng sổ đỏ sẽ do bà C1 đứng tên nhưng sau đó bà S và bà C1 xảy ra mâu thuẫn không đồng ý cho bà C1 đứng tên, đánh đuổi bà C1 ra khỏi thửa đất 295 nên ông Đ thay đổi ý định, không đồng ý tách sổ mà chỉ cho mà S ở đến hết đời. Sau đó bà S cũng không có khiếu kiện gì về việc ông Đ không thực hiện việc hứa tặng cho được UBND Tân Vĩnh Hiệp hòa giải năm 2008. Ông M2, bà R, bà N5 cũng không có ý kiến gì về việc ông Đ không thực hiện việc cho đất cho bà S. Đến năm 2023 thì bà S mới thực hiện việc khởi kiện cho rằng quyền sử dụng đất của ông Đ là tài sản chung.

Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Huỳnh Thị R, người có quyền và nghĩa vụ liên quan bà Huỳnh Thị C1, bà Nguyễn Thị N3, bà Nguyễn Thị V, bà Nguyễn Thị B, ông Nguyễn Văn V1, bà Nguyễn Thị Y, ông Nguyễn Hoàng V2, ông Nguyễn Chí T6, bà Nguyễn Đông H4, bà Nguyễn Huỳnh Xuân H5, ông Đỗ Văn X, ông Đỗ Văn C2, bà Đỗ Thị T7, bà Đỗ Thị S1, bà Đỗ Thị Ú, bà Đỗ Thị H6, bà Đỗ Thị B1, bà Huỳnh Ngọc M, bà Huỳnh Thị N4, ông Huỳnh Văn A, ông Huỳnh Văn E, ông Huỳnh Văn T8, ông Huỳnh Hiệp P, ông Huỳnh Công M1: không rõ nguồn gốc các thửa đất tranh chấp, không có tranh chấp, không yêu cầu chia tài sản chung đối với các thửa đất số 14 tờ bản đồ số 18, thửa đất 485 tờ bản đồ số 12 và thửa đất 295 tờ bản đồ 13 tại phường T, thành phố T. Đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Tân Uyên giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật và xin vắng mặt trong quá trình tố tụng.

Ông Lê Quang D, ông Lê Quang V3 thống nhất trình bày: Do nhu cầu nhận chuyển nhượng đất nên thông qua người môi giới, ông V3, ông D thỏa thuận mỗi người nhận chuyển nhượng của ông Huỳnh Văn Đ diện tích đất 1000 m2. Ngày 17/7/2014, ông Huỳnh Văn Đ cùng vợ là bà Nguyễn Thị T1 ký hợp đồng chuyển nhượng cho ông V3, ông D diện tích đất 1000 m2 thuộc một phần thửa đất 295. Ngày 22/9/2014, ông V3, ông D được UBND thị xã (nay là thành phố) Tân Uyên cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ CH03861 với số thửa đất mới là 1077. Ông V3, ông D không đồng ý với việc xác định thửa đất 295 tờ bản đồ số 13 là tài sản chung như khởi kiện của nguyên đơn. Khi ông V3, ông D nhận chuyển nhượng thì ông Đ là người được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa 295 tờ bản đồ số 13. Việc chuyển nhượng cũng được công chứng theo quy định pháp luật và ông V3, ông D cũng được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông V3, ông D. Đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Tân Uyên giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật và xin vắng mặt trong quá trình tố tụng.

Ông Huỳnh Chí N: không có văn bản trình bày ý kiến và có đơn xin vắng mặt.

Đại diện Viện kiểm sát phát biểu quan điểm về vụ án:

Về thủ tục tố tụng: Về việc tuân theo pháp luật thì Thẩm phán, Hội đồng xét xử đã chấp hành đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Về thời hạn xét xử vụ án thì việc Tòa án đưa vụ án ra xét xử là quá thời hạn xét xử vụ án theo quy định. Đối với việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng các đương sự đã thực hiện đúng quy định. Theo đơn khởi kiện và tại phiên tòa, nguyên đơn và người đại diện hợp pháp của nguyên đơn xác định khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung đề nghị Hội đồng xét xử xác định quan hệ tranh chấp giữa nguyên đơn và bị đơn là “tranh chấp chia tài sản chung” và áp dụng pháp luật về chia tài sản chung để giải quyết tranh chấp.

Về nội dung: Nguyên đơn xác định quan hệ tranh chấp là tranh chấp tài sản chung là các thửa 1158 (thửa cũ là 14) tờ bản đồ số 18, thửa 295 tờ bản đồ số 13, thửa 485 tờ bản đồ số 12 tại phường T, T, không phải tranh chấp thừa kế của cụ X2 và cụ T9 để lại.

Nguyên đơn cho rằng các thửa đất tranh chấp có nguồn gốc do cụ X2 và cụ T9 để lại cho ông Đ, khi 02 cụ chết thì các anh chị em thống nhất cho ông Đ đại diện đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tuy nhiên nguyên đơn không có chứng cứ chứng minh cho lời trình bày của mình và bị đơn không thừa nhận. Mặt khác, theo hồ sơ cung cấp thông tin quyền sử dụng đất cấp cho ông Đ năm 1999, chỉ có thửa 14 ông Đ kê khai do cha mẹ cho năm 1965, tại Đơn xin cấp đổi sổ vào năm 2009 ông Đ ghi rõ nguồn gốc thửa đất 14 do cha mẹ cho năm 1965 và 01 phần do ông Đ nhận chuyển nhượng từ người khác. Ngoài ra, cụ X2 và cụ T9 khi còn sống không có một trong các loại giấy tờ nào đối với các thửa đất tranh chấp, trên đất cũng không tồn tại công trình nào của 02 cụ và theo sổ mục kê tại địa phương thì ông Đ là người đăng ký kê khai. Đồng thời, ông Đ đã quản lý, sử dụng đất từ năm 1965 cho đến nay và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các phần đất tranh chấp theo đúng trình tự, thủ tục quy định.

Tại Nghị quyết 02/2004 ngày 10/8/2004 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định:“Trường hợp trong thời hạn mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về quyền thừa kế và có văn bản cùng xác nhận là đồng thừa kế hoặc sau khi kết thúc thời hạn mười năm mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa kế và đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia thì di sản đó chuyển thành tài sản chung của các thừa kế...”

Xét thấy giữa ông Đ, bà S, bà C1, bà R, bà N5, bà H7, ông M2 không có thỏa thuận hay có văn bản nào xác định các thửa 1158 (thửa cũ là 14), thửa 295, thửa 485 là tài sản chung và giao cho ông Đ quản lý kể từ thời điểm sau khi 02 cụ chết cho đến nay.

Nguyên đơn cho rằng vì đất là tài sản chung nên nguyên đơn mới được xây nhà sinh sống trên đất và theo Biên bản hòa giải ngày 07/3/2008 tại UBND xã T ông Đ đã đồng ý tách 300 m2 đất cho nguyên đơn. Xét thấy theo nội dung Biên bản hòa giải ngày 07/3/2008 ông Đ đồng ý tách 300 m2 đất cho bà S nhưng ông Đ cũng xác định việc bà S trình bày theo đơn tranh chấp rằng đất là tài sản chung của gia đình là không đúng. Vì đất thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông Đ nên ông Đoàn T11 cho ai là quyền tự quyết của ông Đ và không đồng nghĩa với việc các thửa đất tranh chấp là tài sản chung. Sau đó ông Đ không thực hiện và không đồng ý cho bà S đất nữa thì bà S cũng không có khiếu kiện gì về sự việc trên. Các anh chị em khác như ông M2, bà R, bà N5, bà C1 cũng không có ý kiến gì về việc ông Đ không thực hiện việc cho đất cho bà S và vợ, con của những người này đều xác định đất tranh chấp do ông Đ quản lý, sử dụng và không có tranh chấp hoặc yêu cầu gì trong vụ án.

Xét thấy nguyên đơn khởi kiện nhưng không cung cấp được chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của mình nên không có căn cứ chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Ông X2, bà T9 không có con nuôi, con riêng con ngoài giá thú.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào:

- Khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39; điểm c khoản 1 Điều 217; các điều 92, 147, 157, 165, 228, 229, 266, 271 và 273 Bộ luật Tố tụng dân sự;

- Các Điều 102, Điều 105, Điều 115, Điều 180, Điều 183, Điều 185, Điều 221 và Điều 236 của Bộ luật Dân sự năm 2015;

- Các Điều 50, Điều 105 Luật Đất đai năm 2003; các Điều 95, Điều 98, Điều 99, Điều 100, Điều 101, Điều 166 và Điều 170 của Luật Đất đai năm 2013;

- Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình;

- Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa 14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Huỳnh Thị S với bị đơn ông Huỳnh Văn Đ về việc “Tranh chấp chia tài sản chung” đối với thửa đất số 14 (nay là thửa 1158) tờ bản đồ số 18, thửa đất 485 tờ bản đồ số 12, thửa đất số 295 tờ bản đồ số 13 tại phường T, thành phố T, tỉnh Bình Dương.

2. Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ: Nguyên đơn bà Huỳnh Thị S, người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn là bà Huỳnh Cẩm T phải chịu 12.860.000 (mười hai triệu tám trăm sáu mươi nghìn) đồng (đã thực hiện xong).

3. Án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn được miễn nộp tiền án phí.

Các đương sự có mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án; đương sự vắng mặt được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết./.