Bản án 03/2019/DS-PT — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA N NH N D N TỈNH HÒA BÌNH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: B Nguyễn Thị Dụ

Các thẩm phán: Ông Lương Văn Can

Ông Nguyễn Mạnh Hùng

- Thư ký phiên tòa: B Nguyễn Ho i Thương - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh.

- Đ i di n Vi n ki m sát nhân dân t nh Hòa Bình: Ông Bùi Đức Hạnh - Kiểm sát viên.

Ngày 26 tháng 03 năm 2019 tại trụ s T a án nh n tỉnh H a B nh t

phúc th m c ng khai vụ án thụ lý số: 01/2019/TLPT- DS ngày 04 tháng 01 năm 2019 về tranh chấp các quyền khác.

Do ản án d n sự sơ th m số 02/2018/DS-ST ngày 08-11-2018 của T a án nh n d n huyện K ị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra t số: 06/2019/QĐPT- DS ngày 08 tháng 03 năm 2019 giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà Nguyễn Thị H sinh năm 1958; trú tại: Th n chợ Bến ã Cao Thắng huyện L tỉnh H a B nh; có mặt.

- Bị đơn: Anh Bùi Chí H sinh năm: 1983; trú tại: Khu T, thị trấn B, huyện K tỉnh H a B nh; anh H uỷ quyền cho chị Bùi Thuý A (chị gái ruột) sinh năm 1982 tham gia tố tụng (Văn ản ủy quyền ng y 11-12-2017); có mặt.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn: Luật sư Nguyễn Thị L văn ph ng Luật sư Hải Thiên thuộc Đo n Luật sư tỉnh Ho B nh; có mặt.

- Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

Bà Nguyễn Thúy M sinh năm 1959; trú tại: khu T thị trấn B huyện K tỉnh H a B nh; có mặt.

Chị Bùi Thúy A, sinh năm 1982; trú tại: khu T thị trấn B huyện K tỉnh Hòa Bình; có mặt.

Chị Bùi Hiền Tr sinh năm 1991; trú tại: khu T thị trấn B huyện K tỉnh Hòa Bình; chị Tr ủy quyền cho chị Bùi Thuý A (chị gái ruột) sinh năm 1982 tham gia tố tụng (văn ản ủy quyền ng y 11-12-2017); có mặt.

Bà Bùi Thị H sinh năm 1967; trú tại: Th n chợ B ã C huyện L tỉnh Hòa Bình; vắng mặt.

Bảo hiểm xã hội huyện L, tỉnh Hòa Bình; địa chỉ: Xóm M thị trấn L huyện L tỉnh H a B nh.

Đại diện theo pháp luật: B Trần Thị H, chức vụ Giám đốc; có mặt.

Bảo hiểm xã hội tỉnh Hòa Bình; địa chỉ: số 393 đường T phường P thành phố H tỉnh H a B nh.

Đại diện theo pháp luật: Ông Nguyễn Minh H chức vụ Giám đốc.

Đại diện theo ủy quyền: Ông Nguyễn Văn H chức vụ Trư ng ph ng chế độ Bảo hiểm ã hội tỉnh H a B nh (văn ản ủy quyền số 350/GUQ-BHXH, ngày 21-03-2019); có mặt.

- Người kháng cáo: Bị đơn anh Bùi Chí H.

NỘI D NG V N:

Gia đ nh nguyên đơn bà Nguyễn Thị H v gia đ nh ng Nguyễn Huy L là chỗ th n thiết kết nghĩa anh em từ khi c n học cấp III. Ông L và bà C có hai con chung (Bùi Thúy A sinh năm 1982, Bùi Chí H sinh năm 1983). Sau khi bà C chết ng L kết h n với Nguyễn Thúy M (em gái C) có một con chung (Bùi Huyền Tr sinh năm 1991); ông L không có con nuôi.

Để phục vụ cho nhu cầu của gia đ nh, tháng 8 năm 2014 ông L viết giấy vay tiền nội dung: Ông L nhờ H vay tiền v ng giúp cho gia đ nh ng. Bà H đã vay của Bùi Thị H (cùng óm với H) số tiền 35.000.000đ ( a mươi lăm triệu đồng). Từ khi vay số tiền 35.000.000đ ng L chưa trả được nợ phải viết giấy khất nợ 03 lần (ngày 14-6-2015, 15-7-2015 và ngày 18-8-2015). Ngày 18-8-2015 khi viết giấy khất nợ lần a, ông L vay thêm 4 5 chỉ v ng nõn. Sau đó ng L ị ệnh ung thư dạ d y giai đoạn muộn phải điều trị hơn một năm. Khi nhờ H vay tiền, vàng; ông L giao cho bà H giấy chứng nhận quyền s dụng đất mang tên Nguyễn Thúy M (vợ ng L).

Ngày 23-9-2015 ng L ly h n với M. Tháng 03 năm 2016 ông L cắt kh u từ thị trấn B huyện K và nhập hộ kh u cùng Nguyễn Thị H địa chỉ xã C, huyện L tỉnh H a B nh.

Ngày 27-3-2017 ông L và bà Nguyễn Thị H đăng ký kết h n, hai người không có con chung. Ngày 25-4-2017 ng L chết do ị ệnh. Khi chết ng L để lại số nợ 35.000.000đ v 4 5 chỉ v ng nõn.

Trước khi nhập kh u về với H, ông L ị ệnh ung thư dạ d y giai đoạn muộn phải truyền hóa chất 10 lần ( ệnh viện tỉnh H a B nh 07 lần và ệnh viện Trung ương 03 lần), trong thời gian ng L điều trị ệnh, bà H đã chi phí trên 200.000.000đ, chưa tính c ng chăm sóc của .

B H kh i kiện yêu cầu chia di sản thừa kế l quyền s dụng đất (nhà cấp 4 trên đất) Giấy chứng nhận quyền s dụng đất mang tên Nguyễn Thúy M trả nợ cho tiền, vàng mà bà đã vay giúp cho gia đ nh ông L từ năm 2014 2015.

Ngày 16-4-2018 H có đơn rút một phần yêu cầu kh i kiện: Rút yêu cầu chia thừa kế quyền s dụng đất trên đất có nhà xây cấp 4 (Giấy chứng nhận quyền s dụng đất mang tên Nguyễn Thúy M); giữ nguyên yêu cầu kh i kiện chia thừa kế tiền Tuất một lần của ng L; trả nợ tiền v ng cho ông L lúc còn sống nhờ vay giúp (35.000.000đ 4 5 chỉ v ng có giá trị 16.000.000đ; cộng 51.000.000đ); bổ sung yêu cầu được thanh toán chi phí chữa ệnh cho ông L, số tiền 86.000.000đ (Tám mươi sáu triệu đồng); tổng cộng 137.000.000đ (BL 64).

Nguồn tiền thanh toán là khoản tiền chế độ t tuất một lần 204.747.000đ của ng L đang được quản lý tại Bảo hiểm ã hội huyện L, Bảo hiểm ã hội tỉnh Hòa Bình.

Bị đơn anh Bùi Chí H, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan (Bùi Thúy A và chị Bùi Hiền Tr) đứng về phía anh H trình bày

Ông Bùi Huy L là cha đẻ của anh (Bùi Chí H) chị Bùi Thúy A v chị Bùi Hiền Tr. Anh H chị A v chị Tr là anh chị em cùng cha khác mẹ, ông L không có con nuôi.

Quyền s dụng đất 119 25m² v ng i nh y cấp 4 trên đất, có địa chỉ Khu T thị trấn B huyện K tỉnh H a B nh (giấy chứng nhận quyền s dụng đất quyền s hữu nh v t i sản khác gắn liền với đất mang tên Nguyễn Thúy M) l t i sản riêng của bà M (mẹ kế của các anh chị) kh ng liên quan đến ố anh (ông L). Việc bà H yêu cầu chia thừa kế t i sản l nh đất đứng tên bà Nguyễn Thúy M (mẹ kế của anh) anh kh ng nhất trí. Nay H rút yêu cầu này, anh kh ng có ý kiến g .

Anh H, chị A, chị Tr iết việc ng L nhờ H vay tiền v v ng giúp khi bà H g i giấy vay nợ đến Ủy an nh n d n thị trấn B huyện K, tỉnh H a B nh nhưng bà H đã nhận lương hưu của ng L để trừ dần số nợ trên đề nghị Tòa xem xét.

Thời điểm ông L đi chữa ệnh H l người thường uyên chăm sóc ông L, nhưng chị A, anh H và chị Tr có thăm chăm sóc v g i tiền cho bà H để lo chi phí chữa ệnh cho ông L. Khi ông L chết anh H l người lo mai táng. Ông L chết để lại di chúc giao cho anh H lĩnh chế độ của ng L sau khi ng chết. Toàn ộ tiền Tuất một lần của ng L được định đoạt theo di chúc của ng L nên kh ng thể chia v trả nợ cho H.Việc bà H yêu cầu được thanh toán các khoản chi phí chữa ệnh cho ông L l kh ng có căn cứ.

Anh H có yêu cầu độc lập được thanh toán khoản tiền mai táng phí cho ông L dự kiến di chuyển mộ của mẹ anh (bà C) từ huyện K về huyện Y, tổng cộng số tiền 100.165.000đ. Nguồn tiền thanh toán là khoản tiền chế độ t tuất một lần 204.747.000đ của ng L đang được quản lý tại Bảo hiểm ã hội huyện L, Bảo hiểm ã hội tỉnh H a B nh.

- Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

Bà Nguyễn Thúy M trình bày:

Xác nhận bà và ông L đã ly hôn ngày 23-9-2015. Nh đất khu T, thị trấn B, huyện K, tỉnh Hòa Bình, Giấy chứng nhận quyền s dụng đất quyền s hữu nhà và tài sản khác gắn liền với đất mang tên bà (Nguyễn Thúy M) là tài sản riêng của bà, mua năm 1997 của c ng ty lương thực huyện K. Nay bà H rút yêu cầu chia thừa kế l nh đất mang tên bà, bà không có ý kiến. Việc ông L tự ý mang giấy chứng nhận quyền s dụng đất của bà để vay tiền là trái pháp luật, bà yêu cầu bà Hảo phải trả lại giấy chứng nhân quyền s dụng đất cho bà.

Bùi Thị Hảo trình bày:

Năm 2014 bà H đưa ông L đến gặp bà, ông L hỏi vay tiền của bà. Ngày 05-8-2014 bà đồng ý cho ông L vay số tiền 35.000.000đ. Khi ông L vay tiền của bà, bà H hứa sẽ có trách nhiệm trả tiền thay ông L nên bà đồng ý. Ông L để lại giấy chứng nhận quyền s dụng đất mang tên bà Nguyễn Thúy M để làm tin, hẹn tháng 10 năm 2014 sẽ trả đủ. Tháng 8 năm 2015 ng L vay thêm 4,5 chỉ vàng. Trong giấy vay nợ không ghi lãi suất nhưng yêu cầu ông L, bà H phải trả tiền lãi cho bà theo quy định của pháp luật.

Bảo hi m xã hội t nh Hòa Bình trình bày (Văn bản số 687 ngày 29/6/2018):

Ông Bùi Huy L sinh ngày 03-10-1956, sổ bảo hiểm xã hội số: 2497011672, hư ng lương hưu kể từ ngày 01-11-2016 mức lương 4.234.000đ/tháng đã chết ngày 24-5-2017. Th n nh n kh ng có ai đủ điều kiện hư ng trợ cấp Tuất hàng tháng, nên được hư ng trợ cấp Tuất một lần là 204.747.000đ (hai trăm linh bốn triệu, bảy trăm bốn bảy nghìn) Trong đó: Tiền trợ cấp mai táng phí l : 12.100.000đ; tiền trợ cấp Tuất một lần l : 192.647.000đ. Do các thân nhân của ông L không thống nhất được việc c người đại diện để kê khai và nhận tiền Bảo hiểm xã hội nên chưa giải quyết chế độ chi trả cho ông L theo quy định.

- Đ i di n Bảo hi m xã hội huy n L (Bà Trần Thị H) trình bày:

Bà Nguyễn Thị H yêu cầu cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện L thanh toán tiền Tuất một lần của ông L. Anh Bùi Chí H cung cấp di chúc của ông L yêu cầu thanh toán tiền Tuất một lần của ông L. Cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện L đã hướng dẫn các bên c đại diện để làm thủ tục nhận tiền trợ cấp Tuất một lần của ông Bùi Huy L nhưng gia đ nh kh ng thỏa thuận được nên Bảo hiểm xã hội chưa chi trả khoản tiền Tuất một lần cho ông L. Sau khi có quyết định của bản án cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện L sẽ thực hiện việc chi trả tiền Tuất một lần của ông L theo quy định.

Tại ản án d n sự sơ th m số 02/2018/DS-ST, ngày 08/11/2018 của T a án nh n d n huyện K đã quyết định:

Căn cứ vào khoản 5 điều 26, khoản 1 điều 35 điểm a, khoản 1 điều 39, khoản 4 điều 70 điều 147, khoản 4 điều 207 điểm c khoản 1 điều 217 điều 271 v điều 273 bộ luật tố tụng dân sự; Căn cứ v o các điều 612, 615, 624, 627,630 bộ luật Dân sự năm 2015;Căn cứ v o điều 26 Nghị quyết 236/2016/UBTVQH14 ng y 30/12/2016 quy định về thu, miễn, giảm,nộp án phí lệ phí Tòa án.

Xử:

1. Đ nh chỉ yêu cầu yêu cầu thực hiện nghĩa vụ của người chết để lại và chia thừa kế tài sản là quyền s dụng đất; nh trên đất mang tên bà Nguyễn Thúy Mcủa bà Nguyễn Thị H.

2. Chấp nhận một phần yêu cầu kh i kiện của bà Nguyễn Thị H về việc buộc thực hiện nghĩa vụ của ông L để lại.

3. Chấp nhận một phần yêu cầu kh i kiện của anh Nguyễn Chí H về việc buộc thực hiện nghĩa vụ của ông L để lại.

Xác nhận khoản tiền bảo hiểm Tuất một lần của ông Bùi Huy L là 204.747.000đ. Hiện đang do Bảo hiểm xã hội huyện L và Bảo hiểm tỉnh Hòa Bình quản lý và chi trả theo bản án.

Trong đó:

Tiền trợ cấp mai táng phí l : 12.100.000đ được chi trả cho anh Nguyễn Chí H l người trực tiếp mai táng ông L.

Xác định Di sản để thực hiện nghĩa vụ trả nợ của ông L cho bà H và anh H l 192.647.000đ.

Bà Nguyễn Thị H được chi trả số tiền là 133.273 200đ.

Anh Nguyễn Chí H được chi trả số tiền 55.647.000đ. Tổng cộng anh H được nhận hai khoản l 67.747.000đ.

4. Về án phí: Bà nguyễn Thị H được trả lại 4.530.000đ tiền dự phí án phí Dân sự sơ th m, anh Bùi Chí H được trả lại 2.500.000đ tiền dự phí án phí Dân sự sơ th m.

Ngoài ra, bản án còn tuyên về quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 21-11-2018, anh Bùi Chí H có đơn kháng cáo to n ộ bản án sơ th m.

Tại phiên tòa phúc th m bà Nguyễn Thị H giữ nguyên yêu cầu kh i kiện v cam đoan sau khi nhận được số tiền theo quyết định của bản án thì sẽ trả Giấy chứng nhận quyền s dụng đất số BB490026 mang tên bà Nguyễn Thúy Mdo Ủy ban nhân dân huyện K cấp ngày 01-04-2010 cho gia đ nh Nguyễn Thúy M.

Người được anh Bùi Chí H ủy quyền (chị Bùi Thúy A) giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Giữa các đương sự không thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn anh Bùi Chí H trình bày:

Thân nhân của ông Bùi Huy L (Bà H, chị A, anh H và chị Tr) được hư ng tiền Tuất một lần của ông Bùi Huy L theo khoản 4 Điều 69 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014. Tòa án cấp sơ th m thụ lý giải quyết vụ án tranh chấp thừa kế tài sản l sai quy định của pháp luật.

Tòa án cấp sơ thầm vi phạm thủ tục tố tụng: Giấy vay nợ của ông L do bà Nguyễn Thị H xuất tr nh đều là bản phô tô, giấy xác nhận của bà Lê Thị Duyên có nội dung đã nhận tiền từ bà H nhưng T a án cấp sơ th m kh ng đưa bà D tham gia tố tụng; xác định giá vàng theo lời khai của nguyên đơn bà H nhưng không có giấy báo giá vàng; các hóa đơn điều trị cho ông L tại các bệnh viện nhưng H không phô tô g i cho bị đơn l kh ng đúng. Bản án sơ th m có vi phạm về tố tụng và nội dung đề nghị Hội đồng xét x phúc th m giải quyết theo quy định của pháp luật.

Chị Bùi Thúy A được anh H ủy quyền trình bày: Bố, mẹ đẻ của ông L chết trước ông L. Chữ viết, chữ ký ghi tên ông Bùi Huy L trong Giấy vay tiền đề ngày 05-08-2014 (nội dung ông L nhờ bà H vay giúp số tiền 35.000.000đ), giấy khất nợ lần 01 đề ngày 14-06-2015, giấy khất nợ lần 02 đề ngày 15-07-2015; giấy khất nợ lần 03 đề ngày 18-08-2015 có nội dung ông L vay thêm 4,5 chỉ vàng; mục đích vay mua máy vi tính củng cố kinh tế gia đ nh; đúng l chữ viết, chữ ký của bố chị (ông Bùi Huy L). Chị A cho rằng bà H lĩnh lương của ông L trừ nợ. Việc bố chị (ông L) đi chữa bệnh thì chị, anh H, chị Tr có g i tiền cho bà H để bà H lo chữa bệnh cho ông L; khi giao tiền cho bà H, các chị và anh H không có giấy tờ chứng minh việc đã giao tiền cho bà H. Bà H không phô tô các hóa đơn thuốc viện phí điều trị bệnh cho ông L g i cho anh H và các chị nên các anh chị không biết đề nghị Tòa xem xét

Đ i di n Vi n Ki m sát nhân dân t nh Hòa Bình phát bi u ý kiến

Về tố tụng: Trong quá trình thụ lý giải quyết vụ án Th m phán v thư ký T a án cấp phúc th m đã chấp h nh đúng đầy đủ các quy định của Bộ luật tố tụng d n sự tu n thủ đúng quy định về thụ lý vụ án thời hạn chu n ị t . Người tham gia tố tụng đã thực hiện đầy đủ quyền v nghĩa vụ tố tụng của họ theo quy định của pháp luật.

Về nội dung: Luật sư ảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn (anh H) cho rằng Tòa án cấp sơ th m giải quyết vụ án l kh ng đúng th m quyền điều đó l kh ng đúng. Căn cứ Điều 612 Bộ luật dân sự thì khoản tiền Tuất 01 lần của ông L là di sản thừa kế. Trước khi chết ông L để lại di chúc di chúc được công chứng nên hợp pháp. Tuy nhiên, trước đó ông L có nhờ bà H vay nợ tiền, vàng phục vụ cho gia đ nh ông L (35.000.000đ v 4 5 chỉ vàng) hiện còn nợ chưa thanh toán; bà H bỏ tiền chi phí điều trị bệnh cho ông L nên những người được hư ng thừa kế của ông L phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ của cho ông L bằng tiền Tuất 01 lần của ông L theo Điều 615 Bộ luật dân sự. Tại phiên tòa chị A thừa nhận chữ viết trong giấy vay nợ, các giấy khất nợ là chữ viết, chữ ký cua ông L. Trước khi kết hôn với ông L, ông L điều trị bệnh tại các bệnh viện có hóa đơn chứng từ bà H đã thanh toán. Do đó kháng cáo của anh Bùi Chí H yêu cầu được hư ng to n ộ số tiền tuất 01 lần của ng L l kh ng có cơ s . Đề nghị bác kháng cáo của anh H giữ nguyên quyết định của ản án sơ th m. Tuy nhiên T a án cấp sơ th m tính toán số liệu chưa chính ác, cần tính toán lại cho đúng. Đề nghị Hội đồng t phúc th m s a án sơ th m.