Bản án 02/2026/HNGĐ-ST — Vụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 5, TỈNH ĐIỆN BIÊN

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Vàng Thị Dua.

Các Hội thẩm nhân dân: Ông Khoàng Văn Sơn và ông Chảo Phù Hiển.

- Thư ký phiên tòa: Ông Lò Văn Hương - Thư ký Tòa án nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên tham gia phiên tòa: Ông Trần Hồng Dương - Kiểm sát viên.

Ngày 09 tháng 02 năm 2026, tại trụ sở Toà án nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên xét xử sơ thẩm C khai vụ án thụ lý số 19/2025/TLST-HNGĐ ngày 24 tháng 11 năm 2025; về việc ly hôn, tranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số: 02/2026/QĐXXST-HNGĐ ngày 08 tháng 01 năm 2026 và Quyết định hoãn phiên tòa số 01/QĐST- HNGĐ ngày 23/01/2026, giữa:

- Nguyên đơn: Sùng Thị P, sinh ngày 12/02/1995.

Số CÁCCD: xxxxxxxxxxxx; Ngày cấp: 17/8/2021.

Nơi cấp: Cục cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ C an.

Địa chỉ: Bản v, xã M, tỉnh Điện Biên.

- Bị đơn: Giàng A L, sinh ngày 16/8/1990.

Số CÁCCD: xxxxxxxxxxxx; Ngày cấp: 10/5/2021.

Nơi cấp: Cục cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ C an.

Địa chỉ: Bản V, xã M, tỉnh Điện Biên.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ngân hàng chính sách xã hội.

Người đại diện theo pháp luật: Ông Dương Quyết T – chức vụ Tổng giám đốc.

Địa chỉ trụ sở chính: Số 169, phố L, phường H, thành phố Hà Nội.

Người được ủy quyền: Ông Dương Thành N – Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng chính sách xã hội M, tỉnh Điện Biên.

Người được ủy quyền tham gia tố tụng: Ông Mào Văn t – Phó Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng chính sách xã hội M, tỉnh Điện Biên.

Địa chỉ: Tổ dân cư số 01, xã M, tỉnh Điện Biên, có mặt.

- Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn: Bà Giàng Thị Nhung, Trợ giúp viên pháp lý -Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Điện Biên, có mặt.

- Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn: Bà Nguyễn Thị Lan, Trợ giúp viên pháp lý -Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Điện Biên, có mặt.

- Người phiên dịch cho nguyên đơn: Bà Vàng Thị Dính, sinh năm 1988;

Địa chỉ: Bản Nà Hỳ 3, xã Nà Hỳ, tỉnh Điện Biên, có mặt.

Tại phiên tòa có mặt Các đương sự.

NỘI D VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện ngày 24/11/2025 và lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa nguyên đơn chị Sùng Thị P khai như sau:

- Về quan hệ hôn nhân: Chị Sùng Thị P và anh Giàng A L về chung sống với nhau năm 2012 do tự nguyện, không đăng ký kết hôn. Thời gian đầu về chung sống với anh L cuộc sống bình thường anh L chịu khó làm ăn, vợ chồng không xảy ra mâu thuẫn gì lớn. Đến đầu năm 2023 thì phát sinh mâu thuẫn do anh L thường hay uống rượu say về chửi mắng, đánh đập chị P, hai bên nội, ngoại có tham gia khuyên bảo để anh L thay đổi tính nóng nảy nhưng anh L không nghe nên giữa hai bên thường xảy ra cãi vã, lục đục. Đến tháng 9/2025 chị P đã bỏ về nhà mẹ đẻ, hiện ở tại bản H, xã Q, tỉnh Điện Biên. Nay chị P không còn tin tưởng vào anh L nữa, về tình cảm vợ chồng với anh L không còn gì, chị P đề nghị Tòa án nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên xem xét giải quyết cho chị được ly hôn với anh Giàng A L.

- Về con chung: Có 5 con chung chưa thành niên là Giàng A C, sinh ngày 30/8/2013; Giàng Thị D, sinh ngày 23/9/2015, Giàng Thị M, sinh ngày 29/6/2017; Giàng A C, sinh ngày 10/6/2019, và Giàng Thị S, sinh ngày 26/02/2021.

Khi ly hôn chị P đồng ý để anh Giàng A L trực tiếp nuôi dưỡng cả 05 con chung chưa thành niên đến khi đủ 18 tuổi và có khả năng lao động. Do hiện tại chị P không chưa có nơi ở ổn định.

- Về tài sản chung, nợ chung:

- Tài sản chung: 01 nhà thưng tôn do nhà nước hỗ trợ, 02 mảnh nương trồng lúa, 01 thửa ruộng mới khai hoang (đất nương và ruộng chưa được nhà nước cấp giấy), 01 con trâu đực hơn 03 tuổi, 02 con lợn nái, trong đó 01 con giống địa phương khoảng 30 kg, 01 con giống lai khoảng 50 kg và 01 điện thoại cũ. Số thóc tẻ vụ mùa năm 2025, do chị P đi về nhà mẹ đẻ ở nên một mình anh L thu, chị P nghe anh L nói sau khi thu mang về nhà, anh L có bán đi mấy bao để chi tiêu, giờ còn khoảng 10 bao thóc. Tại biên bản hòa giải ngày 25/12/2025 và tại phiên tòa nguyên đơn chị P xin rút lại yêu cầu chia tài sản.

- Nợ chung: Vay ngân hàng chính sách xã hội 50.000.000đồng. Về số tài sản chung và nợ chung trên, nếu anh L đồng ý chia 01 con trâu đực hơn 03 tuổi, 01 con lợn nái giống nhỏ, số thóc tẻ 4-5 bao để ăn, 01 chiếc điện thoại cũ thì chị P đồng ý trả nợ ngân hàng cùng với anh L theo hợp đồng vay vốn của ngân hàng.

Tại biên bản lấy lời khai ngày 25 tháng 12 năm 2025 tại nhà của bị đơn Giàng A L tại bản V, xã M, tỉnh Điện Biên bị đơn Giàng A L đã khai:

- Về quan hệ hôn nhân: Anh L và chị P về chung sống với nhau năm 2012 do tự nguyện, không đăng ký kết hôn. Quá trình chung sống hòa thuận, hạnh phúc hơn 12 năm, có với nhau 05 con chung. Đến tháng 8 năm 2025 giữa anh chị có xảy ra cãi vã, xô sát do anh L có nghi ngờ chị P có quen người đàn ông khác trên mạng xã hội nên anh L không cho chị P sử dụng điện thoại nữa. Chị P đã tự bỏ đi về nhà mẹ đẻ tại bản H, xã Q, tỉnh Điện Biên từ tháng 10/2025 đến nay. Nay chị P xin ly hôn với anh L tại Tòa án nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên, anh L không đồng ý ly hôn.

- Về con chung: Anh L và chị P có 5 con chung chưa thành niên là Giàng A C, sinh ngày 30/8/2013; Giàng Thị D, sinh ngày 23/9/2015, Giàng Thị M, sinh ngày 29/6/2017; Giàng A C, sinh ngày 10/6/2019 và Giàng Thị S, sinh ngày 26/02/2021. Về con chung, anh Giàng A L xin được trực tiếp nuôi dưỡng cả 05 con chung đến 18 tuổi và có khả năng lao động và không yêu cầu chị Sùng Thị P cấp dưỡng nuôi con chung. Vì lý do hiện Các cháu đang đi học ổn định tại trường mẫu giáo, tiểu học thuộc xã Mường Nhé, tỉnh Điện Biên. Còn chị P đang phải đi ở nhờ nhà mẹ đẻ không đảm bảo việc chăm sóc, giáo dục đối với con chưa thành niên.

- Về tài sản chung và nợ chung:

+ Tài sản chung: Hiện có 01 ngôi nhà thưng tôn do nhà nước hỗ trợ, còn 01 thửa ruộng và 02 mảnh nương trồng lúa là của bố mẹ đẻ chỉ cho mượn canh tác, có 01 con trâu đực hơn 03 tuổi là trâu nhà nước hỗ trợ đang nuôi chung với một hộ khác, còn lợn gà bị dịch chết hết không còn gì. Nếu ly hôn anh L không đồng ý chia tài sản gì cho chị P, số ruộng nương, chiếc điện thoại và con trâu anh L để lại cho Các con sử dụng.

+ Nợ chung: Anh Giàng A L có đứng tên vay vốn ngân hàng chính sách xã hội M 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng) từ năm 2022, đến nay chưa trả được đồng nào. Mục đích vay mua trâu, mua máy cày, máy bừa và chi dùng trong gia đình. Khi ly hôn anh L yêu cầu chị P có trách nhiệm cùng anh L, mỗi người trả số nợ là 25.000.000 đồng (hai mươi lăm triệu đồng) cho Ngân hàng CSXH M.

Đại diện Phòng giao dịch Ngân hàng chính sách xã hội M, tỉnh Điện Biên là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có ý kiến tại C văn số 390/CV-NHCS ngày 15/12/2025, như sau:

Căn cứ vào Sổ vay vốn, mã khách hàng: 7080492783 lập ngày 10/02/2022 của hộ ông Giàng A L và bà Sùng Thị P, địa chỉ bản V, xã N, huyện M, tỉnh Điện Biên (Nay là bản V, xã M, tỉnh Điện Biên). Số tiền cho vay 50.000.000đồng (năm mươi triệu đồng), giải ngân ngày 16/04/2022, mục đích mua trâu, lãi suất 6,6%/năm. Nay do ông Giàng A L và bà Sùng Thị P ly hôn tại Tòa án nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên. Phòng giao dịch Ngân hàng chính sách xã hội M, tỉnh Điện Biên đề nghị Tòa án xem xét để ông Giàng A L và bà Sùng Thị P có trách nhiệm trả nợ theo nội D thỏa thuận tại Sổ vay vốn mã khách hàng: 7080492783 lập ngày 10/02/2022.

Quá trình giải quyết vụ án Tòa án đã tiến hành lấy lời khai của bị đơn theo yêu cầu của chị P, do Tòa án triệu tập nhiều lần anh L không đến Tòa án để cung cấp tài liệu chứng cứ. Ngày 25/12/2025 Tòa án tiến hành tiếp cận C khai chứng cứ và hòa giải về giao con chung, tài sản chung và nợ chung tại nhà của bị đơn Giàng A L, có sự chứng kiến của chính quyền địa phương và đại diện Ngân hàng CSXH M, tỉnh Điện Biên.

Tại biên bản hòa giải ngày 25/12/2025 Các đương sự đã thống nhất thỏa thuận như sau:

Về con chung: Có 05 con chung chưa thành niên là Giàng A C, Giàng Thị D, Giàng Thị M, Giàng A C và Giàng Thị S. Chị P đồng ý cho anh Giàng A L trực tiếp nuôi dưỡng cả 05 con chung chưa thành niên đến khi đủ 18 tuổi và có khả năng lao động. Anh Giàng A L không yêu cầu chị P cấp dưỡng nuôi con chung.

Về tài sản chung: Chị P đồng ý để ngôi nhà, xe máy, 01 con trâu cho Các con và không yêu cầu Tòa án giải quyết về tài sản chung.

Về nợ chung: Chị P và anh L còn nợ Ngân hàng CSXH M số tiền 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng) từ năm 2022, chị P đề nghị anh L phải có trách nhiệm trả toàn bộ số nợ trên, do hiện chị rất khó khăn, không có nhà ở phải đi ở nhờ nhà mẹ đẻ. Bị đơn anh L không đồng ý và yêu cầu chị P phải cùng trả nợ, mỗi người trả 25.000.000 đồng (hai mươi lăm triệu đồng).

Đại diện Ngân hàng CSXH M, tỉnh Điện Biên đề nghị Tòa án xem xét để anh Giàng A L và chị Sùng Thị P phải cùng chịu trả số nợ đã vay từ năm 2022. Tính đến thời điểm xét xử còn dư nợ gốc 50.000.000đồng (năm mươi triệu đồng), cộng lãi: 1.357.944 đồng (trong đó nợ lãi tồn là 1.092.958đồng, nợ lãi kỳ đến 14/02/2026 là 264.986 đồng).

Tại phiên tòa chị P và anh L đã tự thỏa thuận trả nợ số tiền còn vay của NHCSXH Mường Nhé 50.000.000đồng (năm mươi triệu đồng), để mua trâu và mua máy cày, máy bừa và chi tiêu trong gia đình. Nay chị P và anh L thỏa thuận hai bên cùng có trách nhiệm trả nợ cho ngân hàng, mỗi người trả một nửa là 25.000.000đồng (hai mươi lăm triệu đồng) và tiền lãi tính đến ngày 14/02/2026 là 679.000 đồng (sáu trăm bảy chín đồng).

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn và bị đơn ý kiến: Tại biên bản hòa giải ngày 25/12/2025 và tại phiên tòa chị P và anh L tự thỏa thuận về giao cả 05 con chung cho anh L trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục; giải quyết về nợ chung mỗi người có trách nhiệm trả ½ số nợ chung vay NHCSXH Mường Nhé là hoàn toàn tự nguyện, không trái đạo đức, không trái pháp luật, phù hợp với nguyên tắc tự định đoạt trong tố tụng dân sự. Đề nghị Hội đồng xét xử HĐXX ghi nhận sự thoả thuận của Các đương sự để làm căn cứ cho việc thi hành án, đảm bảo quyền lợi của hai bên.

Kiểm sát viên trình bày tại phiên tòa:

Về tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, Thẩm phán, Thư ký và Hội đồng xét xử đã tiến hành đúng trình tự thủ tục theo quy định của pháp luật.

Về nội D vụ án: Căn cứ vào khoản 7 Điều 28, Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, khoản 4 Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; khoản 1 Điều 14, khoản 2 Điều 53, Các Điều 81, 82, 83, 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; Điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVHQ 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Khóa 14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án:

- Về hôn nhân: Đề nghị HĐXX tuyên không C nhận vợ chồng giữa chị Sùng Thị P và anh Giàng A L.

- Giao con chung, căn cứ vào yêu cầu của chị P, anh L tại biên bản hòa giải ngày 25/12/2025 và quyền lợi về mọi mặt của con chưa thành niên, việc học tập không bị gián đoạn; Bị đơn anh L có yêu cầu được trực tiếp nuôi dưỡng cả 05 con chung và được chị P đồng ý. Giao cả 05 con chung chưa thành niên là Giàng A C, sinh ngày 30/8/2013; Giàng Thị D, sinh ngày 23/9/2015, Giàng Thị M, sinh ngày 29/6/2017; Giàng A C, sinh ngày 10/6/2019, và Giàng Thị S, sinh ngày 26/02/2021 cho anh Giàng A L trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục đến khi trưởng thành và có khả năng lao động.

- Về tài sản chung và nợ chung: Căn cứ vào biên bản hòa giải ngày 25/12/2025 và việc tự thỏa thuận trả nợ chung tại phiên tòa, về phần tài sản chung chị P xin rút lại yêu cầu chia tài sản chung, không yêu cầu Tòa án giải quyết tài sản chung. Đề nghị HĐXX đình chỉ đối với yêu cầu chia tài sản chung của chị Sùng Thị P.

- Về án phí: Đề nghị miễn án phí Dân sự sơ thẩm cho nguyên đơn Sùng Thị P là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng kinh tế, xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của Chính phủ.