Bản án 02/2024/DS-ST — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Theo đơn khởi kiện cũng như lời khai trong quá trình giải quyết vụ án; Nguyên đơn trình bày:

Bà và bà Ngô Thị L có quan hệ quen biết với nhau. Năm 2022, bà cho bà L vay nhiều lần với tổng số tiền bà L vay là 670.000.000đồng. Lần vay ngày 16/02/2023, bà L cam kết sau 1 tháng sẽ trả toàn bộ số tiền vay, tuy nhiên khi gần đến thời điểm trả nợ, bà L đột ngột qua đời, dẫn đến toàn bộ số tiền bà L vay chưa trả được cho bà. Sau khi bà L chết, bà mới biết bà L còn vay của nhiều người, khi họ đến gặp ông Trương Văn H1 (chồng bà L) để nói chuyện về khoản vay của bà L thì ông H1 không hợp tác. Qua tìm hiểu, bà được biết bà L hiện có nhiều tài sản đứng tên bà Ngô Thị L gồm: Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Sơn Hà HD, Cổ phần của bà L tại Công ty Y tế Bảo An Phát, quyền sử dụng đất mang tên riêng bà Ngô Thị L và Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất trong khối tài sản chung của vợ chồng bà L, ông H1. Ngoài ra, bà L sau khi chết còn được Công ty bảo hiểm Manulife, Công ty bảo hiểm Prudential chi trả tiền bảo hiểm cho các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ bà L đã tham gia. Tài sản của bà L, hiện ông Trương Văn H1 và con của ông H1, bà L đang quản lý sử dụng. Do vậy, bà H khởi kiện yêu cầu ông Trương Văn H1 và các con của ông H1, bà L phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho bà đối với số tiền bà L vay là 670.000.000đồng.

- Bị đơn ông Trương Văn H1 trình bày: Ông và bà Ngô Thị L kết hôn với nhau vào ngày 21/12/1997, vợ chồng ông sinh được 06 người con (03 người con chung đã chết), hiện nay 03 người con chung giữa ông và bà L gồm: Trương Thị Ngọc A, sinh năm 2002, Trương Ngô Chí H2, sinh năm 2010 và Trương Tấn S1, sinh năm 2012, cả 3 con chung hiện đang được ông chăm sóc, nuôi dưỡng. Ngoài các con chung ông đã trình bày, bà L không có con riêng hoặc con nuôi nào khác. Ông H1 thừa nhận chữ ký, chữ viết của người vay của 06 lần vay, tổng số tiền 670.000.000đồng là chữ ký, chữ viết của vợ ông là bà Ngô Thị L. Ông H1 có quan điểm, sau khi bà L chết kinh tế gia đình gặp khó khăn nên không có khả năng trả nợ, các tài sản của vợ chồng ông đều thế chấp tại ngân hàng.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cháu Trương Ngô Chí H2, cháu Trương Tấn S1: Ông H1 xác định cháu Trương Ngô Chí H2, cháu Trương Tấn S1 hiện còn nhỏ, khi tham gia tố tụng ông H1 sẽ là người đại diện theo pháp luật cho cháu Hiếu, cháu Sang.

Người quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Trương Thị Ngọc A đã được Tòa án triệu tập, tống đạt các văn bản tố tụng nhưng đều vắng mặt không có lý do.

Theo yêu cầu của nguyên đơn về Trưng cầu giám định chữ ký, chữ viết của bà Ngô Thị L tại giấy vay tiền và đề nghị Tòa án tiến hành xác minh thu thập chứng cứ, cụ thể:

Kết luận giám định số 270 ngày 22/11/2023 của Phòng kỹ thuật hình sự công an thành phố Hải Phòng, kết luận: Chữ ký, chữ viết mang tên “Ngô Thị L” tại dòng viết thứ 6, 7, 14, 15,19, 20 trên mẫu cần giám định ký hiệu A1 và chữ ký, chữ viết mang tên “Ngô T Lẽ” tại dòng chữ viết 5, 9, 10, 15, 16 trên mẫu cần giám định ký hiệu A2 so với chữ ký, chữ viết mang tên Ngô Thị L các mẫu so sánh ký hiệu M1, M2 do cùng một người ký và viết ra.

- Xác minh tại UBND xã S2, thị xã M, tỉnh D:

Bà Ngô Thị L là con của cụ Ngô Đức L2, sinh năm 1943 và cụ Chu Thị L3, sinh năm 1947. Cụ L2 là liệt sỹ (mất năm 1980) và cụ Chu Thị L3 (mất ngày 27/12/2017). Cụ L3 và cụ L2 chỉ có 01 người con duy nhất là bà Ngô Thị L. Cụ Chu Thị L3 sinh sống và chết tại nhà ở C 2, S2.

Cụ Chu Thị L3 khi còn sống có tài sản là quyền sử dụng đất thuộc thửa số 76, tờ bản đồ số 02, diện tích 380m2, địa chỉ: thôn C 2, xã S2, thị xã M, tỉnh D, nay thuộc thửa số 47, tờ bản đồ số 32 (bản đồ đo đạc năm 2010) đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên cụ Chu Thị L3. Hồ sơ, sổ sách lưu trữ thể hiện diện tích đất này chưa được phân chia, từ sau khi cụ L3 mất.

Công ty cổ phần y tế Bảo An Phát, người đại diện theo pháp luật ông Ngô Văn B trình bày:

Công ty cổ phần y tế Bảo An Phát có vốn điều lệ là 20.000.000.000 đồng. Trước và sau ngày bà Ngô Thị L chết (ngày 13/3/2023) bà Ngô Thị L có 2% cổ phần tại Công ty cổ phần y tế Bảo An Phát. Kể từ ngày bà L chết, 2% cổ phần của bà L do ông Trương Văn H1 quản lý và là người trực tiếp nhận cổ tức đối với phần trăm cổ phần của bà L.

Tại biên bản lấy lời khai ông Nguyễn Hồng T1 trình bày: Năm 2021 vợ chồng ông H1, bà L xây nhà ở T, S, M, D. Ông được ông H1, bà L thuê thi công, lắp đặt nội thất của căn nhà. Tổng số tiền thi công, lắp đặt nội thất là 1.648.560.410 đồng. Do ông H1, bà L chưa thanh toán tiền thi công, lắp đặt nội thất cho ông nên sau khi bà L chết, ông H1 đã khất nợ và giao cho ông 01 giấy CNQSD đất thuộc thửa số 26, tờ bản đồ số 120, diện tích 200m2, địa chỉ: phường Phú Thứ, thị xã M, tỉnh D, Giấy CNQS dụng đất số DG 052216 do Sở tài nguyên và môi trường tỉnh D cấp ngày 13/9/2022 mang tên ông Trương Văn H1 và bà Ngô Thị L. Đến tháng 9/2023, ông H1 đã thanh toán xong tiền cho ông nên ông đã trả lại giấy CNQSD đất trên cho ông H1.

Kết quả thu thập tài liệu chứng tại Sở kế hoạch đầu tư tỉnh D về việc cung cấp thông tin doanh nghiệp: Tại Công văn số 3358/SKHĐT – ĐKKD ngày 09/11/2023 của Sở kế hoạch đầu tư tỉnh D cung cấp: Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Sơn Hà HD, mã số doanh nghiệp: 0801306423. Bản sao giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số xxxxxxxxxx đăng ký lần đầu ngày 16/12/2019, thay đổi lần thứ 1 ngày 09/7/2020, chủ sở hữu: Ngô Thị L (sau đó không có hồ sơ thay đổi).

Kết quả thu thập tài liệu, chứng cứ tại Văn phòng đăng ký đất đai - Sở tài nguyên môi trường tỉnh D về thông tin đăng ký biến động với thửa đất số 231, tờ bản đồ số 5, diện tích 535m2, địa chỉ: Phường L1, thị xã M, tỉnh D do sở tài nguyên và môi trường tỉnh D cấp ngày 05/7/2021 mang tên Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Sơn Hà HD:

Kể từ ngày 05/7/2021 đến nay, Văn phòng đăng ký đất đai - Sở tài nguyên và Môi trường chưa nhận được hồ sơ đề nghị đăng ký biến động đất đai khi thay đổi, chuyển nhượng cho tổ chức, cá nhân khác của Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Sơn Hà HD.

Kết quả thu thập tài liệu chứng cứ tại Công ty TNHH Manulife (Việt Nam) cung cấp: Bà Ngô Thị L tham gia Hợp đồng bảo hiểm tại Manulife theo Hợp đồng bảo hiểm số 2871402044, ngày 14/04/2023, chị Trương Thị Ngọc A - Người thụ hưởng đã làm thủ tục yêu cầu Manulife giải quyết quyền lợi tử vong của bà L. Sau khi xem xét hồ sơ yêu cầu giải quyết quyền lợi bảo hiểm, ngày 04/8/2023, Manulife đã thông báo chấp thuận yêu cầu giải quyết bảo hiểm tử vong cho HĐBH của bà L với tổng số tiền là 2.022.240.000đồng. Theo đó Manulife đã hoàn tất nghĩa vụ chi trả số tiền bảo hiểm theo HĐBH đã ký kết với bà L và không có quyền và nghĩa vụ nào liên quan đến vụ án và đề nghị không tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.

Kết quả thu thập tài liệu chứng cứ tại Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Prudential (Việt Nam) cung cấp: Bà Ngô Thị L có tham gia 05 (trong đó 01 hợp đồng bảo hiểm đã chấm dứt năm 2012), còn lại 04 hợp đồng bảo hiểm gồm: Hợp đồng số 73270163 được chi trả số tiền 110.000.000đồng; Hợp đồng bảo hiểm 73528386 được chi trả 323.475.800đồng; Hợp đồng bảo hiểm số 74691848 được chi trả 900.000.000đồng; Hợp đồng bảo hiểm số 74618850 được chi trả quyền lợi miễn đóng phí. Toàn bộ số tiền giải quyết quyền lợi bảo hiểm được Prudential chi trả cho ông Trương Văn H1 (chồng bà L) vào ngày 19/10/2023.

- Người có quyền lợi liên quan, nghĩa vụ liên quan Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam trình bày:

Ông Trương Văn H1, bà Ngô Thị L có ký kết hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp tại Ngân hàng Agribank M. Các hợp đồng thế chấp giữa Ngân hàng Agribank M và ông H1, bà L được giao kết hợp pháp dưới sự chứng kiến của công chứng viên, được đăng ký giao dịch bảo đảm theo đúng quy định của pháp luật, cụ thể:

1. Quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 274 – Lô B15, tờ bản đồ số 31, diện tích 100m2, địa chỉ: T2, Phường A1, thi xã M, tỉnh D mang tên ông Trương Văn H1 và bà Ngô Thị L (Ông H1, bà L thế chấp tại Ngân hàng Agribank M theo Hợp đồng thế chấp số 2307-LCL-202000485 ngày 03/3/2020).

2. Quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 275 – Lô B16, tờ bản đồ số 31, diện tích 109.8m2, địa chỉ: ở khu T2, Phường A1, M, D ông Trương Văn H1 và bà Ngô Thị L (Ông H1, bà L thế chấp tại Ngân hàng Agribank M theo Hợp đồng thế chấp số 2307-LCL-202000484 ngày 03/3/2020).

3. Quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 273 – Lô B14, tờ bản đồ số 31, diện tích 100m2, địa chỉ: ở KDC T2, phường A1, thị xã M, tỉnh D ông Trương Văn H1 và bà Ngô Thị L (Ông H1, bà L thế chấp tại Ngân hàng Agribank M theo Hợp đồng thế chấp số 2307-LCL-202000527 ngày 09/3/2020).

4. Quyền sở hữu nhà (Căn 1504, tầng số 15, Tòa nhà CT1 (Nhà A), khu chung cư thể dục thể thao, khách sạn thuộc dự án khu biệt thự phía Tây Bãi Cháy, phường Bãi Cháy, thành phố Hạ Long, Quảng Ninh (Ông H1, bà L thế chấp tại Ngân hàng Agribank M theo Hợp đồng thế chấp số 2307-LCL-202202188 ngày 30/8/2022).

- Người có quyền lợi liên quan, nghĩa vụ liên quan Ngân hàng TMCP Quân đội (Công ty MBAMC được Ngân hàng TMCP quân đội - Chi nhánh D ủy quyền xử lý thu hồi khoản nợ của ông H1, bà L) trình bày:

Ông Trương Văn H1, bà Ngô Thị L có ký kết hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp tại Ngân TMCP Quân đội. Tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất thuộc thửa số 04, tờ bản đồ số 7, diện tích 209,7m2, địa chỉ: Khu K, trị trấn M, huyện M, tỉnh D, Giấy CNQSD đất số: CH 02732 do UBND huyện M, tỉnh D cấp ngày 23/7/2018 (theo hợp đồng thế chấp số 851548.19.270.5000223.BD ngày 29/3/2019.

Tại phiên tòa:

- Nguyên đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện đối với yêu cầu buộc bị đơn ông H1 và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải trả lãi suất trên số tiền vay nợ gốc bà Ngô Thị L vay. Giữ nguyên yêu cầu khởi kiện đối với yêu cầu buộc bị đơn ông Trương Văn H1 và các con của ông H1, bà L là Trương Thị Ngọc A, Trương Tấn S1, Trương Ngô Chí H2 phải thực hiện nghĩa vụ của người chết để lại, trả cho bà H trả số tiền 670.000.000đồng.

- Bị đơn là ông Trương Văn H1 và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Trương Thị Ngọc A, cháu Trương Ngô Chí H2, cháu Trương Tấn S1 (ông H1 là người đại diện theo pháp luật cho cháu Sang, cháu Hiếu) đã được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ 2 nhưng vắng mặt không có lý do.

* Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thị xã M:

- Về tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án, tại phiên toà sơ thẩm, Thẩm phán và Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Tại phiên tòa nguyên đơn có mặt là chấp hành đầy đủ quy định của Bộ luật tố tụng dân sự; bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt là không chấp hành đầy đủ các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Đề nghị áp dụng: khoản 3 Điều 26 và điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; và điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 3 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 136, 274, 278, 280, 351, 463, 466, 611; 612; 613; 614; 615; 650; 651 của Bộ luật dân sự năm 2015. Điều 66 Luật hôn nhân gia đình.

+ Điều 147 của Bộ luật tố tụng dân sự; Luật phí, lệ phí; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí.

- Xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị H yêu cầu bị đơn ông Trương Văn H1 và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Trương Thị Ngọc A, Trương Ngô Chí H2, Trương Tấn S1 thực hiện nghĩa vụ của bà Ngô Thị L chết để lại.

Buộc ông Trương Văn H1, chị Trương Thị Ngọc A, Trương Ngô Chí H2 và Trương Tấn S1 thực hiện nghĩa vụ của bà Ngô Thị L chết để lại, trả cho bà Nguyễn Thị H số tiền 670.000.000đồng (sáu trăm bẩy mươi triệu đồng) trong phạm vi giá trị di sản thừa kế bà Ngô Thị L chết để lại.

- Về chi phí tố tụng: Ông Trương Văn H1, chị Trương Thị Ngọc A, cháu Trương Ngô Chí H2, cháu Trương Tấn S1 phải hoàn trả lại cho bà H 3.570.000 đồng (ba triệu năm trăm bẩy mươi nghìn đồng).

- Về án phí: Ông Trương Văn H1, chị Trương Thị Ngọc A, cháu Trương Tấn S1, cháu Trương Ngô Chí H2 phải chịu 30.800.000đồng án phí dân sự sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra công khai tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Nguyên đơn bà Nguyễn Thị H khởi kiện yêu cầu bị đơn ông Trương Văn H1 là người hưởng di sản thừa kế của bà Ngô Thị L phải thực hiện nghĩa vụ do người chết để lại, yêu cầu buộc tất cả các con của bà L, ông H1 cùng thực hiện nghĩa vụ của bà Ngô Thị L do chết để lại. Do vậy, quan hệ tranh chấp là “Tranh chấp về yêu cầu thực hiện nghĩa vụ do người chết để lại” theo quy định tại khoản 3 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 615 của Bộ luật dân sự. Bị đơn ông Trương Văn H1 cư trú, sinh sống tại phường S, thị xã M, tỉnh D. Căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thị xã M, tỉnh D.

Bị đơn ông Trương Văn H1 và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Trương Thị Ngọc A, cháu Trương Tấn S1, cháu Trương Ngô Chí H2 (ông H1 là người đại diện theo pháp luật của cháu Trương Ngô Chí H2, Trương Tấn S1) đã được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ 2 nhưng đều vắng mặt không có lý do. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 3 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử quyết định xét xử vắng mặt bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là phù hợp với quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1/. Căn cứ vào:

- Khoản 3 Điều 26 và điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; và điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 3 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Các Điều 136, 274, 278, 280, 351, 463, 466, 611; 612; 613; 614; 615; 650; 651 của Bộ luật dân sự năm 2015. Điều 66 Luật hôn nhân gia đình.

- Điều 147, 271, 273 của Bộ luật tố tụng dân sự; Luật phí, lệ phí; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí.

2/. Xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị H yêu cầu bị đơn ông Trương Văn H1 và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Trương Thị Ngọc A, Trương Ngô Chí H2, Trương Tấn S1 thực hiện nghĩa vụ của bà Ngô Thị L chết để lại.

Buộc ông Trương Văn H1, chị Trương Thị Ngọc A, Trương Ngô Chí H2 và Trương Tấn S1 thực hiện nghĩa vụ của bà Ngô Thị L chết để lại, trả cho bà Nguyễn Thị H số tiền 670.000.000đồng (sáu trăm bẩy mươi triệu đồng) trong phạm vi giá trị di sản thừa kế bà Ngô Thị L chết để lại.

Kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành án xong, nếu ông Trương Văn H1, chị Trương Thị Ngọc A, Trương Ngô Chí H2 và Trương Tấn S1 chậm thi hành số tiền trên thì phải trả lãi đối với số tiền chậm thi hành tương ứng với thời gian chậm thi hành. Lãi suất do chậm thi hành theo quy định tại Điều 357 và khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự.

3. Về chi phí tố tụng: Ông Trương Văn H1, chị Trương Thị Ngọc A, cháu Trương Ngô Chí H2, cháu Trương Tấn S1 phải hoàn trả lại cho bà H 3.570.000 đồng (ba triệu năm trăm bẩy mươi nghìn đồng). Ông H1 là người đại diện theo pháp luật của cháu Hiếu, cháu Sang và là người quản lý di sản thừa kế của bà L. Chia theo phần ông Trương Văn H1 phải hoàn trả cho bà Nguyễn Thị H số tiền là 2.677.500đồng, chị Trương Thị Ngọc A phải hoàn trả cho bà H số tiền là 892.500đồng.

4. Về án phí: ông Trương Văn H1, chị Trương Thị Ngọc A, cháu Trương Tấn S1, cháu Trương Ngô Chí H2 phải chịu 30.800.000đồng. Ông Trương Văn H1 là người đại diện theo pháp luật của cháu Hiếu, cháu Sang. Chia theo phần ông Trương Văn H1 phải chịu 23.100.000đồng án phí dân sự sơ thẩm, chị Trương Thị Ngọc A phải chịu 7.700.000đồng án phí dân sự sơ thẩm.

Trả lại bà Nguyễn Thị H tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án bà đã nộp là 15.500.000đồng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí tòa án số AA/2021/0004499 ngày 29/05/2023 của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã M, tỉnh D.

Án xử công khai sơ thẩm có mặt nguyên đơn; có mặt người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đại điện Ngân hàng TMCP Quân Đội, đại diện Ngân hàng Agribank; vắng mặt bị đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chị Ngọc Anh, Hiếu, Sang. Đã báo cho nguyên đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có mặt biết được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án, các đương sự vắng mặt được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày tính từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết .

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo Điều 6;7;7a;7b;9 luật thi hành án dân sự. Thời hiệu yêu cầu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự./. Nơi gửi: