Bản án 02/2023/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng thuê quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, tờ tự khai ngày 21/12/2021, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa nguyên đơn bà Trịnh Kim P (do ông Nguyễn Thanh T , đại diện theo ủy quyền) trình bày: ngày 27/3/2020, bà P có ký hợp đồng thuê đất với ông Nguyễn Văn Đ để thuê phần đất có diện tích 12m2 (ngang 3m, dài 4m), tọa lạc khóm Đ, thị trấn N , huyện T để làm dịch vụ photocopy. Giá thuê là 1.250.000 đồng/tháng. Khi thuê đất các bên thỏa thuận đến khi nào chủ đất có nhu cầu lấy đất lại thì chấm dứt hợp đồng.

Đến ngày 29/3/2020, bà P đưa cho ông Đ 50.000.000 đồng/40 tháng tiền thuê đất để ông Đ trả nợ do mượn của người khác. Khi giao tiền cho ông Đ thì bà P có lập trước biên nhận, sau đó ông Đ có xem lại và ký tên vào biên nhận ngày 29/3/2020. Sau khi thuê đất, bà P có nhờ ông Đ đứng ra làm tiệm photocopy (gồm vách, cửa bằng tôn) với số tiền là 3.600.000 đồng. Thời gian đó, do dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp nên bà P về quê tại huyện C, tỉnh K sinh sống, đợi hết dịch bệnh thì kinh doanh. Ngày 15/4/2020, khi bà P đến tiệm photocopy thì phát hiện phần vách, cửa bằng tôn đã bị ông Đ tháo dỡ nên ngày 16/4/2020 bà P có điện thoại cho ông Đ thì ông nói do chủ đất đòi lại nên phải tháo dỡ. Do không được sử dụng trên phần đất thuê nên bà P đến nhà yêu cầu ông Đ trả lại 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng) và bồi thường tiền mở tiệm photocopy thì ông Đ thách bà P đi thưa. Quá trình giải quyết vụ án, bà P và ông Đ tự thỏa thuận số tiền bồi thường tiệm photocopy 3.600.000 đồng nên bà P rút yêu cầu này.

Ông Nguyễn Văn Đ phản tố yêu cầu bà P bồi thường về chi phí giám định, thuê luật sư, thiệt hại về thu nhập, bồi thường tổn thất về tinh thần với tổng số tiền 30.900.000 đồng thì bà không đồng ý vì yêu cầu của ông Đ không hợp lý, không phù hợp với quy định tại Điều 584 Bộ luật dân sự về căn cứ phát sinh bồi thường thiệt hại thì phải có hành vi trái pháp luật, có lỗi, có thiệt hại, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại. Chi phí thuê Luật sư thì tự ông Đ cũng có thể bảo vệ quyền lợi của mình chứ không nhất thiết phải yêu cầu Luật sư, ông Đ thuê thì ông phải chịu. Vì theo khoản 2, khoản 3 Điều 168 Bộ luật tố tụng dân sự: “Chi phí cho luật sư là khoản tiền phải trả cho luật sư theo thỏa thuận của đương sự với luật sư trong phạm vi quy định của tổ chức hành nghề luật sư và theo quy định của pháp luật; Chi phí cho người phiên dịch, luật sư do người có yêu cầu chịu”.

Nay bà P yêu cầu tuyên bố vô hiệu hợp đồng cho thuê đất giữa ông Nguyễn Văn Đ và bà Trịnh Kim P được ký kết ngày 27/3/2020. Bà P yêu cầu ông Đ phải trả số tiền cho thuê đất là 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng).

Tại Tờ tự khai ngày 28/10/2020, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa bị đơn ông Nguyễn Văn Đ trình bày: gia đình ông Đ có quen biết với ông Trần Phát T ngụ ấp T, xã B, huyện T , tỉnh A . Ông T được chủ đất giao quản lý phần đất khoảng 200m2 tại khóm Đ, thị trấn N , huyện T (ông T là cháu của người chủ đất). Ông T cho ông Đ mượn tạm phần đất nêu trên để buôn bán hơn 10 năm nay. Vào năm 2020, bà P có đến gặp ông Đ yêu cầu thuê lại một phần đất khoảng 12m2 để bà P mở tiệp photocopy. Bà P có gặp trực tiếp ông T để hỏi thuê đất thì ông T và ông Đ đều đồng ý cho bà P thuê với điều kiện khi nào chủ đất cần thì sẽ lấy đất lại bất cứ lúc nào và điều kiện này được bà P đồng ý.

Ngày 27/3/2020, bà P lập sẵn hợp đồng cho thuê đất, thỏa thuận tiền thuê mỗi tháng là 1.250.000 đồng, không thỏa thuận thời hạn thuê nhưng có ghi “Khi chủ đất có nhu cầu sử dụng đất thì hai bên tự chấm dứt hợp đồng…”. Ngày 29/3/2020, bà P có giao trước cho ông Đ 04 (bốn) tháng tiền thuê đất với tổng số tiền 5.000.000 đồng (năm triệu đồng), có làm biên nhận do bà P giữ (ông Đ không giữ biên nhận). Khi bà P làm tiệm photocopy vừa xong thì ông T cho hay là chủ đất đòi lại để bán đất cho người khác. Vì vậy, ông Đ phải tháo dỡ tiệm photocopy của bà P . Sự việc diễn ra gấp nên ông Đ không kịp thông báo cho bà P . Khoảng 01 tháng sau kể từ khi tháo dỡ tiệm photocopy thì bà P có đến nhà gặp ông Đ để yêu trả lại số tiền 5.000.000 đồng (năm triệu đồng) tiền thuê đất và bồi thường 3.600.000 đồng tiền đầu tư tiệm photocopy. Ông Đ không đồng ý bồi thường thì bà P nói “Chỉ cần thêm một con số “0” thì sau này còn thiệt hại nặng hơn nữa”. Sau đó bà P khởi kiện ông Đ để yêu cầu trả 50.000.000 đồng và bồi thường tiền đầu tư tiệm photocopy 3.600.000 đồng. Quá trình giải quyết vụ án, ông Đ và bà P tự thỏa thuận yêu cầu bồi thường thiệt hại số tiền 3.600.000 đồng.

Ông Đ không đồng ý với số tiền trong biên nhận nên ông yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định chữ số trong biên nhận ngày 29/3/2020 thì kết luận giám định là bà P có thêm chữ số “0” để 5.000.000 đồng trở thành 50.000.000 đồng.

Nay ông Đ chỉ đồng ý trả cho bà P 5.000.000 đồng. Ngoài ra, ông Đ có yêu cầu phản tố buộc bà P bồi thường thiệt hại với tổng số tiền là 30.900.000 đồng (ba mươi triệu, chín trăm nghìn đồng), cụ thể như sau:

+ Chi phí trưng cầu giám định: 3.000.000 đồng (ba triệu đồng);

+ Chi phí thuê Luật sư: 10.000.000 đồng (mười triệu đồng);

+ Thiệt hại về thu nhập (đi tìm chứng cứ, người làm chứng, chi phí đi lại,….): 10 ngày x 300.000 đồng = 3.000.000 đồng (ba triệu đồng);

+ Bồi thường về tổn thất tinh thần (10 lần mức lương cơ sở): 14.900.000 đồng (mười bốn triệu, chín trăm nghìn đồng).

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn trình bày:

- Nguyên đơn và bị đơn có ký hợp đồng cho thuê đất ngày 27/3/2020 nhưng phần đất bị đơn cho nguyên đơn thuê không phải đất của bị đơn. Vì vậy, hợp đồng thuê đất giữa nguyên đơn và bị đơn là không đúng quy định của pháp luật.

- Trong hợp đồng không ghi thời hạn thuê đất mà chỉ thể hiện khi chủ đất có nhu cầu sử dụng thì hai bên tự chấm dứt hợp đồng. Điều đó thể hiện hai bên (bên cho thuê và bên thuê) đã biết trước việc thuê đất là không có thời hạn cụ thể nhưng nguyên đơn cho rằng đã đưa trước cho bị đơn số tiền 50.000.000 đồng/40 tháng (mỗi tháng 1.250.000 đồng) là không hợp lý.

- Biên nhận ngày 29/3/2020, thể hiện bị đơn có nhận của nguyên đơn số tiền 50.000.000 đồng/40 tháng nhưng theo Kết luận giám định số 22/KLGT-PC09(TL) ngày 09/5/2021 của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh A , kết luận tại mục 5.1: Chữ số “0” tại vị trí hàng triệu trong dãy số “50.000.000” trên tài liệu cần giám định ký hiệu A là chữ số điền thêm. Do đó, nguyên đơn khởi kiện bị đơn để yêu cầu trả số tiền 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng) là không có căn cứ. Bị đơn chỉ còn thiếu nguyên đơn 5.000.000 đồng (năm triệu đồng). Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, căn cứ vào Điều 592 Bộ luật dân sự năm 2015, buộc nguyên đơn bồi thường thiệt hại cho bị đơn với tổng số tiền là 30.900.000 đồng (ba mươi triệu, chín trăm nghìn đồng) gồm: chi phí trưng cầu giám định: 3.000.000 đồng; chi phí thuê Luật sư: 10.000.000 đồng; thiệt hại về thu nhập (đi tìm chứng cứ, người làm chứng, chi phí đi lại,….): 10 ngày x 300.000 đồng = 3.000.000 đồng; bồi thường về tổn thất tinh thần (10 lần mức lương cơ sở): 14.900.000 đồng).

Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân huyện T phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng và ý kiến về việc giải quyết vụ án:

- Về việc tuân theo pháp luật tố tụng: Thẩm phán xác định đúng quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết. Quá trình tiến hành tố tụng, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa chấp hành đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự về xét xử sơ thẩm vụ án. Người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng, đầy đủ quyền và nghĩa vụ tố tụng theo quy định của pháp luật.

- Ý kiến về việc giải quyết vụ án: qua xem xét toàn bộ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng Điều 123, Điều 129, khoản 2 Điều 131 Bộ luật dân sự năm 2015; khoản 2, 3 Điều 168 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Điều 188 Luật Đất đai năm 2013, tuyên:

- Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trịnh Kim P .

- Tuyên bố Hợp đồng thuê đất ngày 27/3/2020 vô hiệu, buộc ông Nguyễn Văn Đ có trách nhiệm trả lại cho bà P số tiền 5.000.000 đồng (năm triệu đồng).

- Đình chỉ yêu cầu của bà P về việc yêu cầu ông Đ trả số tiền 3.600.000 đồng.

- Không chấp nhận yêu cầu phản tố của ông Nguyễn Văn Đ về chi phí giám định, thuê luật sư, thiệt hại về thu nhập, bồi thường tổn thất về tinh thần.

- Chi phí tố tụng: ông Đ phải chịu chi phí thẩm định tại chỗ; bà P phải chịu chi phí trưng cầu giám định.

- Ông Đ, bà P phải chịu án phí theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

Bị đơn ông Nguyễn Văn Đ chỉ đồng ý trả cho bà P 5.000.000 đồng. Ngoài ra, ông Đ phản tố yêu cầu bà P bồi thường thiệt hại với tổng số tiền là 30.900.000 đồng (ba mươi triệu, chín trăm nghìn đồng), gồm: chi phí trưng cầu giám định 3.000.000 đồng; chi phí thuê Luật sư: 10.000.000 đồng; thiệt hại về thu nhập: 3.000.000 đồng; bồi thường về tổn thất tinh thần: 14.900.000 đồng.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào Điều 122, Điều 129 và Điều 131; Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015; Điều 157, Điều 161, Điều 168, Điều 266, Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Điều 167, Điều 188 Luật đất đai năm 2013; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trịnh Kim P .

1.1. Tuyên bố vô hiệu Hợp đồng cho thuê đất ngày 27/3/2020 giữa ông Nguyễn Văn Đ và bà Trịnh Kim P .

1.2. Buộc ông Nguyễn Văn Đ có trách nhiệm trả cho bà Trịnh Kim P số tiền 5.000.000 đồng (năm triệu đồng).

1.3. Đình chỉ yêu cầu của nguyên đơn về việc yêu cầu bị đơn bồi thường số tiền 3.600.000 đồng (ba triệu, sáu trăm nghìn đồng).

2. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn ông Nguyễn Văn Đ về việc yêu cầu bà Trịnh Kim P bồi thường chi phí giám định, chi phí thuê luật sư, thiệt hại về thu nhập, tổn thất về tinh thần với tổng số tiền 30.900.000 đồng (ba mươi triệu, chín trăm nghìn đồng).

3. Kể từ ngày bên được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án, nếu bên phải thi hành án không thi hành khoản tiền nêu trên, thì hàng tháng còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015, tương ứng với số tiền và thời gian chưa thi hành án.

4. Về án phí dân sự sơ thẩm:

4.1. Bà Trịnh Kim P phải chịu 2.250.000 đồng (hai triệu, hai trăm năm mươi nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm, được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí 1.340.000 đồng theo biên lai thu tạm ứng án, lệ phí Tòa án số 0003974, ngày 06 tháng 10 năm 2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện T , tỉnh A . Như vậy, bà P còn phải nộp thêm 910.000 đồng (chín trăm mười nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

4.2. Ông Nguyễn Văn Đ phải chịu 1.545.000 đồng (một triệu, năm trăm bốn mươi lăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm, được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí 772.500 đồng theo biên lai thu tạm ứng án, lệ phí Tòa án số 0009040, ngày 24 tháng 3 năm 2022 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện T , tỉnh A . Như vậy, ông Đ còn phải nộp thêm 772.500 đồng (bảy trăm bảy mươi hai nghìn năm trăm đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

5. Về chi phí giám định: buộc bà Trịnh Kim P có trách nhiệm trả cho ông Nguyễn Văn Đ chi phí giám định là 3.000.000 đồng (ba triệu đồng).

6. Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ: buộc ông Nguyễn Văn Đ phải trả lại cho bà Trịnh Kim P 653.000 đồng (sáu trăm năm mươi ba nghìn đồng) chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ.

7. Về quyền kháng cáo: các đương sự có quyền làm đơn kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án, để yêu cầu xét xử phúc thẩm.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thhành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.