Bản án 02/2022/DS-ST — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN

Tại đơn khởi kiện ngày 25/01/2021 và quá trình tố tụng tại Tòa án, đại diện nguyên đơn trình bày: Nguyên trước đây, trước mặt nhà ông Nguyễn Văn Ph có một lối đi chung dài khoảng 36m rộng khoảng 2m để bà con trong thôn đi lên đường phía Tây. Cuối năm 2020, ông Nguyễn Ngọc L ngang nhiên xây dựng bức tường cao khoảng gần 2m; hình chữ U; chắn ngay đầu lối đi. Việc bít lối đi chung của ông L làm ảnh hưởng đến việc đi lại của bà con trong thôn và đã được gia đình tôi khiếu nại đến Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây, huyện Phú Hòa nhưng ông L ngang nhiên thách đố, cho rằng đây là đất của ông, ông muốn làm gì thì làm. Nay tôi yêu cầu Tòa án xác định con đường có chiều dài 36m; chiều rộng 2m là lối đi chung và buộc ông L phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép trên đất này. Ngoài nội dung này ra tôi không yêu cầu gì khác.

Bị đơn ông Nguyễn Ngọc L trình bày: Nguồn gốc diện tích đất mà tôi đang quản lý, sử dụng là do tôi mua lại từ ông Trần D vào năm 2000, khi mua trên đất có nhà ở cấp 4 kiên cố. Khi tôi mua đất thì lối đi đã tồn tại trước mặt nhà và nằm phía sau nhà ông Nguyễn Văn Ph1. Việc chuyển nhượng đất, hai bên có lập giấy mua bán nhà và các bên đều xác nhận ranh giới rõ ràng cụ thể: Đông giáp đất nhà ông Nguyễn Văn Ph1; Bắc giáp nhà đất ông Nguyễn B; Tây giáp nhà đất ông Nguyễn L và Nam giáp đất ông Nguyễn Ngọc Th. Điều này có nghĩa là khi mua đất của ông Trần D thì bao gồm cả lối đi hiện các bên đang tranh chấp. Sau khi vợ chồng tôi mua đất ông Trần D thì tôi vẫn giữ nguyên hiện trạng: Cổng nhà vẫn mở trên lối đi này, tôi vẫn đi trên lối đi này để vào nhà và bà con trong thôn vẫn sử dụng lối đi này. Đến khoảng tháng 8/2020, tôi tiến hành xây dựng lại nhà và xoay cổng nhà theo hướng Tây và đi trên con đường phía trên đồng thời bít cổng nhà cũ lại và tiến hành xây tường gạch bít lại luôn một đầu lối đi cũ (đầu bên nhà ông Phong như hiện nay). Tôi công nhận trong bản đồ địa chính xã Hòa Định Tây có con đường đi chung nhưng về nguồn gốc thì con đường này được mở trên đất của tôi, đất này tôi mua của ông Trần D. Trước đây, ông Trần D tự mở lối đi này trên đất của ông để mọi người đi lại cho vui nay ông Trần D bán đất bao gồm cả lối đi này nên đương nhiên lối đi đang tranh chấp này là đất của tôi. Do đó để thực hiện quyền sử dụng đất của mình tôi có quyền xây dựng, rào lại đất của mình. Nhà đất của tôi hiện nay chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do đó đó việc khởi kiện của ông Ph là không đúng.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày:

- Bà Trần Thị S1 trình bày: Tôi thống nhất với trình bày của ông Nguyễn Ngọc L và không có yêu cầu gì khác.

- Tại biên bản xác minh các ngày ngày 28/5/2021, 27/9/2021 và ngày 03/11/2021, Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây cung cấp:

Nguồn gốc đất ông Nguyễn Ngọc L đang quản lý, sử dụng là do ông Trần D chuyển nhượng vào năm 1999. Sau khi nhận chuyển nhượng đất, ông Trần D không kê khai, đăng ký với chính quyền địa phương. Theo như chính quyền địa phương nắm được thì ông Trần D nhận chuyển nhượng đất từ mẹ ông Nguyễn Tấn H (ông H hiện đang ở thôn Cẩm Thạch, xã Hòa Định Tây). Hiện nay thửa đất mà ông Nguyễn Ngọc L nhận chuyển nhượng từ ông Trần D chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và ông Lợi cũng không đăng ký kê khai việc sử dụng đất với chính quyền địa phương. Theo bản đồ đo đạc hiện trạng năm 1993, diện tích đất mà ông L đang quản lý, sử dụng thuộc thửa số 82 tờ bản đồ 392B có diện tích 615m2. Theo sổ mục kê quyển 1 bộ 2 được Giám đốc Sở Địa chính phê duyệt ngày 29/12/1996 trang số 43 thể hiện thửa đất số 82 tờ bản đồ số 392B do Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây quản lý, đứng tên.

Theo bản đồ đo đạc hiện trạng được đo vẽ lập năm 1993 thì giữa thửa đất số 82 (thửa đất ông L đang quản lý, sử dụng) và thửa đất số 3 (hiện nay các ông Nguyễn Hữu Ph, Nguyễn Văn B và Nguyễn Văn Ph đang quản lý, sử dụng) có một lối đi chung (lối đi các bên đang tranh chấp). Đến năm 2016 đo đạc theo hiện trạng thì giữa thửa đất số 305 (đất ông L) với các thửa đất 258, 259, 260 (đất ông Ph, ông B và ông Ph1) thì cũng tồn tại một lối đi chung để bà con cùng đi. Lối đi chung các bên đang tranh chấp nằm giữa thửa đất số 82 và thửa số 3 tọa lạc tại thôn Cẩm Thạch, xã Hòa Định Tây, huyện Phú Hòa. Cũng theo bản đồ địa chính đo đạc năm 1993, phía bắc thửa đất 82 tờ bản đồ 392B có lối đi chung; lối đi chung này không ai đăng ký kê khai và đây là lối đi chung do Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây quản lý.

Quan điểm giải quyết vụ án của Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây: Theo hồ sơ địa chính, bản đồ địa chính đo đạc hiện trạng lập năm 1993, lập trước ngày 10/10/1993 thì đã tồn tại lối đi chung. Do đó đề nghị Tòa án căn cứ vào hồ sơ địa chính, bản đồ đo đạc hiện trạng lập năm 1993 để giải quyết vụ án.

- Ông Trần D trình bày như sau: Nguyên trước đây tôi có mua một đám đất tranh của mẹ ông Nguyễn Tấn H cùng thôn để ở, chỉ mua đám đất không có đường đi phía Bắc; sau này tôi tự mở con đường đi trên phần đất của tôi để gia đình tôi đi theo hướng đường đi chung ông Lê Văn Đ, còn bà con xóm trên cứ băng qua đám đất trống của mẹ ông H để đi ra bầu. Sau này ông Ph mua lại đám đất mẹ ông H nên ông Ph đã rào lại; tiếp đó tôi mở con đường phía trên nhà hướng bắc cho bà con đi lại; tức con đường mà hiện nay ông Ph kiện ông L. Tôi ở từ năm 1986 đến cuối năm 1999, tôi bán lại cho ông Nguyễn Ngọc L nhà và đất có tứ cận: Đông giáp ông Nguyễn Trọng H; Tây giáp ông Nguyễn L; Nam giáp ông Nguyễn Ngọc Đ và Bắc giáp ông Nguyễn Văn B. Khi tôi bán đất chỉ để Đông, Tây, Nam, Bắc thôi. Thời điểm đó con đường vẫn còn lối đi chung và tồn tại đến sau này. Trong quá trình sử dụng thì việc chuyển đổi con đường như thế nào thì tôi hoàn toàn không biết.

Nhân chứng ông Nguyễn Trọng Kh trình bày: Tôi ở thôn Cẩm Thạch từ năm 1990 cho đến nay. Tôi xác định khi đó đã tồn tại một con đường trước mặt nhà ông Phước đi đến nhà ông Trần D để thông ra con đường phía Tây; bà con trong thôn đi trên con đường này. Tôi được biết sơ đồ địa chính của xã Hòa Định Tây cũng có thể hiện con đường này. Tôi xác định con đường nói trên là lối đi chung không thuộc của riêng ai. Việc ông L xây tường ngăn lại không cho ai đi là không đúng pháp luật, tôi đồng ý việc ông Ph khởi kiện ông L và mong Tòa án giải quyết buộc ông L tháo dỡ tường xây để thông đường cho bà con sử dụng trong đó có tôi. Về nguồn gốc đất lối đi chung này theo tôi biết là đất của mẹ ông Nguyễn Tấn H, rồi sau đó ông Hổ bán đất cho ông Trần D. Khi ông D ở trên đất thì mở lối đi (lối đi đang tranh chấp) để bà con đi lại thuận tiện và lối đi trở thành lối đi chung nên không phải của riêng ai do đó ông L không có quyền bít lối đi này.

Tòa án nhân dân huyện Phú Hòa đã tiến hành hòa giải nhưng không thành.

Tại phiên tòa:

- Đại diện những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông Nguyễn Hữu Ph vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện. Yêu cầu Tòa án xác định lối đi có diện tích 82m2 là lối đi chung và buộc ông Nguyễn Ngọc L tháo dỡ công trình trái pháp luật trên lối đi này. Lối đi này đã được đổ bê tông một phần theo quy ước trước mặt nhà ai nấy đổ, không đồng ý hỗ trợ để tháo dỡ bức tường gạch và đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật về chi phí tố tụng.

- Bị đơn ông Nguyễn Ngọc L xác định từ năm 1993 cho đến nay có lối đi như trình bày của phía nguyên đơn là đúng nhưng lối đi này được mở trên đất của ông. Diện tích đất của lối đi này 82m2 là do ông Nguyễn Ngọc Lợi nhận chuyển nhượng từ ông Trần D nên ông Nguyễn Ngọc L có quyền bít lại không cho ai đi là quyền của ông. Trong quá trình sử dụng đất, ông có đăng ký kê khai diện tích 615m2 bao gồm cả lối đi mà các bên đang tranh chấp. Bản thân ông biết ông Ph1, Ph đổ bê tông trên lối đi này nhưng nói hay không là quyền của ông.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị S1 xác định khi vợ chồng bà nhận chuyển nhượng đất của ông Trần D thì ông Trần D có nói là bao gồm cả lối đi. Nội dung này được thể hiện trong giấy chuyển nhượng nhà, đất có ranh giới rõ ràng.

- Đại diện Viện kiểm sát huyện Phú Hòa tham gia phiên tòa phát biểu: Trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán và Hội đồng xét xử tuân thủ đúng quy định pháp luật. Xác định đúng quan hệ tranh chấp và tư cách người tham gia tố tụng trong vụ án. Về nội dung vụ án đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ các Điều 245, 246, 247, 248 và Điều 254 Bộ luật dân sự, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Công nhận lối đi có diện tích 82m2 (theo như bản vẽ do Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh huyện Phú Hòa lập) là lối đi chung và buộc bị đơn ông Nguyễn Ngọc L phải tháo dỡ bức tường gạch hình chữ U và hàng rào lưới B40 phía Tây để trả lại lối đi chung.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, ý kiến của Kiểm sát viên Hội đồng xét xử nhận định:

- Theo bản đồ đo đạc hiện trạng được đo vẽ lập năm 1993 thì giữa thửa đất số 82 (thửa đất ông L đang quản lý, sử dụng) và thửa đất số 3 (hiện nay các ông Nguyễn Hữu Ph, Nguyễn Văn Bình và Nguyễn Văn Ph1 đang quản lý, sử dụng) có một lối đi chung, được thông hai đầu để bà con trong vùng đi lại.

- Theo bản đồ đo đạc hiện trạng lập năm 2016 thì giữa thửa đất số 305 (đất ông L) với các thửa đất 258, 259, 260 (đất ông Ph, ông B và ông Ph) không thay đổi, vẫn tồn tại lối đi chung, được thông hai đầu để bà con trong vùng đi lại.

- Theo biên bản xác minh ngày 03/11/2021, Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây cung cấp: Theo bản đồ địa chính đo đạc năm 1993 thì phía Bắc thửa đất số 82 tờ bản đồ 392B có lối đi chung; lối đi này không ai đăng ký kê khai; đây là lối đi chung do Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây, huyện Phú Hòa quản lý.

Khoản 4 Điều 3 Luật đất đai quy định: “Bản đồ địa chính là bản đồ thể hiện các thửa đất và các yếu tố địa lý có liên quan, lập theo đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận”.

Khoản 1 Điều 8 Thông tư số 25/2014/TT-BTNMT ngày 19/5/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi Trường quy định về bản đồ địa chính nêu: “Các yếu tố nội dung chính thể hiện trên bản đồ định chính gồm: 1.5.Ranh giới thửa đất, loại đất, số thứ tự thửa đất, diện tích thửa đất”.

Đối chiếu các tài liệu chứng cứ đã nêu tại mục [2] với quy định của pháp luật đất đai viện dẫn trên, Hội đồng xét xử có căn cứ xác định: Lối đi có diện tích 82m2 (theo bản vẽ của Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh huyện Phú Hòa lập ngày 08/12/2021) có tứ cận: Bắc giáp phía sau nhà các ông Bình, Phước và Phương; Đông: giáp lối đi liên thôn; Tây: giáp ông Phong, Lợi; Nam: giáp lối đi chung liên thôn mà các bên đang tranh chấp là lối đi chung do Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây quản lý. Nội dung này cũng phù hợp với các lời trình của các nhân chứng Nguyễn Văn Ph1 và Nguyễn Trọng Kh.

Từ [3.1] và [3.2] Hội đồng xét xử thấy việc bị đơn ông Nguyễn Ngọc L cho rằng lối đi hiện đang tranh chấp có diện tích 82m2 là thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông là không có cơ sở. Bởi lẽ như trên đã phân tích, quá trình sử dụng đất bị đơn ông Nguyễn Ngọc L không đăng ký kê khai đối với diện tích đất này và việc Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây, huyện Phú Hòa khẳng định diện tích lối đi đang tranh chấp thuộc quyền quản lý của Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây là có căn cứ.

Quan điểm giải quyết vụ án của Viện kiểm sát nhân dân huyện Phú Hòa tại phiên tòa là có căn cứ nên cần chấp nhận.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ vào Điều 26, 92, 147, 157, 158, 165, 166 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Căn cứ khoản 4, 15 Điều 3, Điều 96, khoản 1 Điều 170 và Điều 203 Luật Đất đai năm 2013.

Căn cứ Điều 2 Bộ luật Dân sự 1995. Căn cứ các Điều 175, 197, 198, 199 Bộ luật Dân sự 2015.

Tuyên xử:

1. Chấp yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Nguyễn Hữu Ph (đã chết) đối với ông Nguyễn Ngọc L về việc yêu cầu xác định lối đi chung và buộc tháo dỡ tài sản trái pháp luật trên lối đi chung.

2. Xác định lối đi có diện tích 82m2 (theo bản vẽ của Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh huyện Phú Hòa lập ngày 08/12/2021) có tứ cận: Bắc giáp phía sau nhà các ông Bình, Phước và Phương; Đông: giáp lối đi liên thôn; Tây: giáp ông Phong, Lợi; Nam: giáp lối đi chung liên thôn là lối đi chung do Ủy ban nhân dân xã Hòa Định Tây, huyện Phú Hòa quản lý.

3. Buộc bị đơn ông Nguyễn Ngọc L phải tháo dỡ tường gạch hình chữ U cao 1,3m chiều dài 2,7m (đoạn đầu lối đi chung trước nhà ông Nguyễn Văn Ph1) và lưới B40 (đoạn đầu phía Tây giáp lối đi chung bên hông nhà ông Nguyễn Ngọc L) để trả lại lối đi chung.

4. Về án phí dân sự sơ thẩm: Áp dụng Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự. Buộc bị đơn ông Nguyễn Văn L phải chịu 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) tiền án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn trả cho ông Nguyễn Hữu Ph 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí đã nộp đủ tại biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0003080 của Chi cục thi hành án dân sự huyện Phú Hòa ngày 29/01/2021 (do những người kế thừa quyền nghĩa vụ tố tụng của ông Nguyễn Hữu Ph nhận thay).

5. Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, chi phí định giá tài sản và chi phí bản vẽ: Căn cứ Điều 157, Điều 158, Điều 165 và Điều 166 Bộ luật Tố tụng dân sự. Buộc nguyên đơn ông Nguyễn Hữu Ph phải chịu 1.500.000 đồng (Một triệu năm trăm nghìn đồng) và bị đơn ông Nguyễn Ngọc L phải chịu 1.500.000 đồng (Một triệu năm trăm nghìn đồng). Ông Nguyễn Hữu Ph đã tạm ứng đủ 3.000.000 đồng (Ba triệu đồng) nên bị đơn ông Nguyễn Ngọc L có nghĩa vụ trả lại cho ông Nguyễn Hữu Ph 1.500.000 đồng (Một triệu năm trăm nghìn đồng) (do những người kế thừa quyền nghĩa vụ tố tụng của ông Nguyễn Hữu Ph nhận thay).

Trường hợp bản án có hiệu lực pháp luật, người có quyền có đơn yêu cầu thi hành án mà người có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ của mình thì phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả. Lãi suất phát sinh do chậm trả tiền được thực hiện theo quy định tại Điều 357 Bộ luật dân sự 2015.

6. Quyền kháng cáo: Nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết theo quy định pháp luật. Các Hội thẩm nhân dân

Thẩm phán- Chủ tọa phiên tòa

(đã ký)

(đã ký)