Bản án 02/2021/KDTM-ST — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

NỘI DUNG VỤ ÁN:

*Theo đơn khởi kiện đề ngày 13-5-2020 và quá trình tố tụng tại Tòa án, nguyên đơn ALCI và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn trình bày:

Ngày 13 tháng 8 năm 2007, ALCI đã ký Hợp đồng cho thuê tài chính số 130/2007/ALC1 với Công ty HH. Hợp đồng có thể hiện các nội dung sau:

- Tài sản cho thuê: 01 tàu vận tải biển chở hàng tổng hợp, trọng tải 3.148 tấn mang tên HH 07-ALCI, số đăng ký VN-2897-VT cấp ngày 15/6/2009;

- Tổng giá trị tài sản cho thuê: 25.198.326.208 đồng;

- Dư nợ khi cho thuê: 21.000.000.000 đồng;

- Đặt cọc: 4.198.326.208 đồng; Ký cược: 300.000.000 đồng;

- Thời hạn thuê: 144 tháng;

- Ngày nhận nợ: 11/6/2019; Ngày trả nợ cuối cùng: 09/4/2021

- Lãi suất khi cho thuê: 14%/năm; Lãi suất cho thuê được áp dụng lãi suất có điều chỉnh theo tháng, mức lãi suất cụ thể tại thời điểm điều chỉnh thực hiện theo thông báo của ALCI ( trường hợp để phát sinh nợ quá hạn, lãi phạt quá hạn bằng 150% lãi suất cho thuê trong hạn);

- Mục đích sử dụng tài sản thuê: Phục vụ cho hoạt động kinh doanh hợp pháp của Công ty HH.

Công ty HH cam kết thanh toán tiền thuê cho ALCI đầy đủ, đúng hạn theo đúng thỏa thuận tại Phụ lục 04B/ALCI. Nếu Công ty HH vi phạm hợp đồng, ALCI có toàn quyền thu hồi tài sản cho thuê và yêu cầu Công ty HH phải thanh toán toàn bộ số tiền thuê còn lại theo hợp đồng. Trong thời gian tối đa 60 ngày, nếu Công ty HH chưa hoàn trả đầy đủ số tiền thuê còn lại theo hợp đồng thì ALCI có toàn quyền bán tài sản thuê, cho thuê lại để bảo toàn vốn cho Nhà nước. Nếu số tiền thu được không đủ thanh toán, Công ty HH có trách nhiệm thanh toán đầy đủ số tiền còn thiếu đó cho ALCI.

Quá trình thực hiện Hợp đồng, Công ty HH không thanh toán tiền thuê tài chính đầy đủ, đúng hạn, để phát sinh nợ quá hạn lớn và kéo dài, vi phạm Khoản 1 Điều 7 về “Thanh toán tiền thuê” của Hợp đồng thuê. Cụ thể, tính đến ngày 28/12/2018, Công ty HH còn nợ ALCI tổng số tiền 26.921.720.417 đồng (trong đó nợ gốc: 15.244.736.842 đồng, nợ lãi: 11.302.529.857 đồng, các khoản phải thu khác: 374.453.718 đồng). Ký cược còn lại của khách hàng là: 265.000.000 đồng.

ALCI đã nhiều lần trực tiếp xuống trụ sở khách hàng thuê làm việc và gửi văn bản yêu cầu thanh toán dứt điểm nợ tồn đọng, thực hiện nghĩa vụ Hợp đồng cho thuê tài chính nhưng Công ty HH vẫn không thực hiện. Vì vậy, ALCI đã ra thông báo số: 01/ALCI-KD ngày 02/01/2018 về việc “Chấm dứt hợp đồng cho thuê tài chính trước hạn và yêu cầu thanh toán ngay số tiền còn lại theo hợp đồng”. Ngày 10/01/2018, ALCI đã ban hành văn bản số 14/ALCI-KD về “Yêu cầu thu hồi tài sản cho thuê tài chính”. Ngày 24/01/2018, ALCI đã tiến hành thu hồi tài sản cho thuê là tàu HH 07-ALCI của Công ty HH. Ngày 09/11/2018, ALCI đã bán đấu giá thành công tàu HH 07-ALCI qua Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản với giá 8.510.000.000 đồng. Số tiền thu được sau khi bán tài sản, ALCI thanh toán các chi phí thu hồi và xử lý tài sản 374.453.718 đồng, số tiền còn lại được ALCI hạch toán thu vào nợ gốc số tiền là 8.400.546.282 đồng. Sau khi xử lý xong tàu HH 07-ALCI, ALCI đã gửi thông báo số 70B/ALCI-KD ngày 13/11/2018 tới Công ty HH về việc bán tàu. Ngày 28/01/2019, ALCI gửi thông báo bán tàu và chốt công nợ tới công ty HH đồng thời đã mời người đại diện theo pháp luật của Công ty HH đến ALCI để làm việc. Tuy nhiên, đến nay Công ty HH vẫn không đến làm việc và không trả nợ cho ALCI. Nay ALCI yêu cầu Tòa án nhân dân huyện Hải H buộc công ty HH phải thực hiện các nội dung sau:

- Buộc Công ty HH phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho ALCI toàn bộ số tiền tạm tính đến hết ngày 13/4/2021 là 21.011.014.166 đồng, trong đó: Nợ gốc: 6.844.190.560 đồng; nợ lãi trong hạn: 4.566.343.480 đồng; nợ lãi quá hạn: 9.600.480.126 đồng

- Buộc Công ty HH phải tiếp tục trả lãi phát sinh theo mức lãi suất thỏa thuận tại Hợp đồng cho thuê tài chính số 130/2007/ALC1 ngày 13/8/2007 kể từ ngày tiếp theo của ngày Tòa án ra bản án/quyết định cho đến ngày Công ty HH thanh toán trả hết nợ gốc cho ALCI.

- Trường hợp Công ty HH không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ ngay sau khi bản án/quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật thì ALCI có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án xử lý bất kỳ tài sản nào thuộc quyền sở hữu, sử dụng của Công ty HH để thu hồi nợ thảo thuận tại Hợp đồng đã ký kết và theo quy định pháp luật.

Toà án đã tống đạt các văn bản tố tụng gồm: Thông báo thụ lý số 01/TB-TLVA ngày 29-12-2020; Thông báo về phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ cho ông Nguyễn Văn H là người đại diện theo pháp luật của Công ty Cổ phần Vận tải sông biển HH nhưng ông H không đến Tòa án làm việc, không đưa ra lý do của sự vắng mặt và không gửi các văn bản trình bày ý của mình về yêu cầu khởi kiện của ALCI. Đồng thời, Tòa án nhân dân huyện Hải H, tỉnh Nam Định cũng tống đạt hợp lệ Quyết định đưa vụ án ra xét xử và Quyết định hoãn phiên tòa cho ông H nhưng đến nay ông H vẫn vắng mặt tại phiên tòa lần 2 không lý do.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Hải H phát biểu quan điểm: Tòa án nhân dân huyện Hải H thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền. Việc chấp hành pháp luật tố tụng dân sự trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán và Hội đồng xét xử trong quá trình giải quyết vụ án đến trước khi Hội đồng xét xử nghị án đảm bảo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Về nội dung vụ án: Căn cứ Điều 30, Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Điều 302, 305, 480,482, 484 491 Bộ luật Dân sự năm 2005; Luật các tổ chức tín dụng, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu của ALCI đối với Công ty HH, buộc Công ty HH phải có nghĩa vụ thanh toán trả cho ALCI số nợ gốc 6.844.190.560 đồng và nợ lãi còn lại tính đến ngày 13/4/2021 là 14.166.823.606đ, tổng cộng 21.011.014.166đ. Buộc Công ty HH phải tiếp tục trả lãi phát sinh theo thảo thuận; trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ nghĩa vụ trả nợ thì ALCI có quyền yêu cầu Cơ quan Thi hành án xử lý các tài sản hợp pháp khác của công ty HH.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

ALCI và công ty HH đều là các pháp nhân có đăng ký kinh doanh; việc ký hợp đồng, phụ lục hợp đồng và các văn bản khác thể hiện ý chí tự nguyện của các bên trên cơ sở nhu cầu, kế hoạch phát triển kinh doanh của doanh nghiệp; nội dung hợp đồng không vi phạm điều cấm, không trái đạo đức xã hội; hình thức hợp đồng đảm bảo các điều kiện theo quy định pháp luật. Do đó, Hợp đồng cho thuê tài chính số 130/2007/ALCI ngày 13/8/2007 được ký kết giữa ALCI - công ty HH và các văn bản bộ phận kèm theo đều hợp pháp, các bên đã tham gia ký kết đều phải có nghĩa vụ tôn trọng và thực hiện.

[3] Xét các yêu cầu của nguyên đơn thì thấy:

3.1. Đối với khoản tiền thuê (nợ gốc ) và tiền lãi thuê (nợ lãi): Theo thỏa thuận tại Điều 4 Hợp đồng cho thuê tài chính số 130/2007/ALCI ngày 13/8/2007và bản kế hoạch trả nợ đính kèm phụ lục hợp đồng số 04B/ALCI mà ALCI đã ký với công ty HH, dư nợ cho thuê là 21.000.000.000đ, thời hạn thuê được tính từ ngày 11/6/2009 (ngày bàn giao tàu). Theo kế hoạch trả nợ, số tiền gốc 04 kỳ đầu tiên (mỗi quý = 90 ngày) công ty HH phải trả cho ALCI là 150.000.000đ; 04 kỳ tiếp theo là 300.000.000đ; các kỳ còn lại là 505.263.158đ, lãi suất tính tại thời điểm nhận nợ là 14%/năm, điều chỉnh theo Quý theo nguyên tắc: Lãi suất cho thuê mới= Lãi suất thông báo của Ngân hàng ALCI+ một tỷ lệ phí thuê tài chính nhất định nhưng lãi suất thuê không được vượt quá 150% lãi suất cơ bản do Ngân hàng nhà nước Việt Nam thông báo tại thời điểm, thời điểm áp dụng lãi suất mới kể từ ngày đầu tiên của các Quý trong năm, trường hợp phát sinh nợ quá hạn, lãi phạt quá hạn bằng 150% lãi suất cho thuê trong hạn. Tính đến ngày 28/12/2018, công ty HH còn nợ tiền thuê gốc là 15.244.736.842đ; 11.302.529.857đ tiền lãi và 374.453.718đ các khoản phải thu khác, tổng cộng 26.921.720.417đ. Ký cược còn lại của Công ty HH là 265.000.000đ. Sau khi xử lý tài sản cho thuê, số tiền công ty HH còn phải thanh toán cho ALCI là 18.146.720.417 (trong đó nợ gốc 6.844.190.560đ, nợ lãi 11.302.529.857đ. Vì sau khi thu hồi tàu, do hợp đồng cho thuê tài chính chưa được tất toán nên vẫn phát sinh lãi trên nợ gốc, lãi quá hạn. Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã công khai chứng cứ, công ty HH đã được sao các tài liệu, chứng cứ do ALCI cung cấp nhưng không có ý kiến phản hồi gì về số nợ gốc, nợ lãi đã trả; số nợ gốc, nợ lãi còn lại. Xét việc tính lãi trong hạn, lãi quá hạn như ALCI đã yêu cầu phù hợp với quy định của pháp luật và thỏa thuận của các bên tại hợp đồng số 130/2007/ALCI ngày 13/8/2007. Do đó, có đủ cơ sở chấp nhận yêu cầu của ALCI, buộc công ty HH phải trả nợ cho ALCI số tiền nợ gốc còn lại là 6.844.190.560đ và nợ lãi còn lại + lãi phát sinh tính đến ngày 13/4/2021 là 14.166.823.606 đ, tổng cộng 21.011.014.166đ là phù hợp pháp luật.

3.2. Đối với yêu cầu buộc công ty HH phải tiếp tục trả lãi phát sinh theo hợp đồng kể từ ngày có bản án, quyết định của tòa án cho đến khi thực hiện xong nghĩa vụ trả nợ: Tại điều 13 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11 tháng 01 năm 2019 hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm đã quy định: “Đối với trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng mà các bên có thỏa thuận về việc trả lãi thì quyết định kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất các bên thỏa thuận nhưng phải phù hợp với quy định của pháp luật”. Tại Điều 5 hợp đồng cho thuê tài chính số 130/2007/ALCI ngày 13/8/2007 và phụ lục 04B/ALCI mà hai bên đã ký kết có thỏa thuận về lãi suất, lãi suất tại thời điểm nhận nợ và lãi suất điều chỉnh hàng năm. Theo thông báo của ALCI, lãi suất năm 2021 được áp dụng là 12%. Xét mức lãi suất năm 2021 mà ALCI áp dụng cho các khoản thuê và các khoản tiền thuê còn lại đang thực hiện là phù hợp với thỏa thuận của các bên khi giao kết hợp đồng và quy định của pháp luật hiện hành. Do đó, yêu cầu của ALCI về việc đề nghị Tòa án tuyên buộc công ty HH phải tiếp tục trả lãi phát sinh theo hợp đồng kể từ ngày có bản án, quyết định của tòa án cho đến khi thực hiện xong nghĩa vụ trả nợ là hợp pháp được Hội đồng xét xử chấp nhận.

Đối với yêu cầu đề nghị Tòa án tuyên trong bản án nội dung “Trường hợp Công ty HH không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ ngay sau khi bản án/quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật thì ALCI có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án xử lý bất kỳ tài sản nào thuộc quyền sở hữu, sử dụng của Công ty HH để thu hồi nợ theo quy định của pháp luật”. Xét thấy: Tại hợp đồng cho thuê tài chính và các phụ lục hợp đồng, các biên bản thỏa thuận, biên bản làm việc giữa ALCI và công ty HH không thỏa thuận về việc thế chấp, cầm cố tài sản để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ của hợp đồng thuê nên không có thỏa thuận về tài sản bảo đảm kèm theo; giữa các bên chỉ có cam kết về việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Quá trình giải quyết vụ án, các bên đương sự không đề nghị Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Việc tuyên trong bản án nội dung nêu trên không đúng quy định pháp luật nên yêu cầu nêu trên của ALCI không được Hội đồng xét xử chấp nhận.

Do yêu cầu của nguyên đơn được Tòa án chấp nhận bị đơn phải nộp án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Toà án. Nguyên đơn không phải nộp án phí dân sự sơ thẩm và được hoàn lại số tiền tạm ứng án phí đã nộp.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ: Các Điều 302, 305, 480,482, 484, 491 Bộ luật Dân sự năm 2005; các Điều 90, 92, 93, 113 Luật các tổ chức tín dụng năm 2010; Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTPTANDTC ngày 11 tháng 01 năm 2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao Hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm; các Điều 30, 35, 147, 227, 228, 273 Bộ luật Tố tụng dân sự;

Xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty cho thuê tài chính I – Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam đối với công ty Cổ phần vận tải sông biển HH về việc “Tranh chấp hợp đồng cho thuê tài chính”.

2. Buộc công ty cổ phần vận tải sông biển HH phải thanh toán cho Công ty cho thuê tài chính I – Ngân hàng nông nghiệp – phát triển nông thôn Việt Nam tổng số tiền 21.011.014.166đ (hai mươi mốt tỷ, không trăm mười một triệu, không trăm mười bốn nghìn, một trăm sáu mươi sáu đồng) trong đó: Nợ gốc 6.844.190.560đ (sáu tỷ tám trăm bốn bốn triệu một trăm chín mươi nghìn năm trăm sáu mươi đồng); lãi trong hạn 4.566.343.480đ (bốn tỷ năm trăm sáu sáu triệu ba trăm bốn ba nghìn bốn trăm tám mươi đồng); lãi quá hạn: 9.600.480.126đ (chín tỷ sáu trăm triệu bốn trăm tám mươi nghìn một trăm hai sáu đồng).

Công ty cổ phần vận tải sông biển HH phải tiếp tục chịu lãi trên nợ gốc tính từ ngày 14-4-2021 theo lãi suất đã thỏa thuận trong Hợp đồng tín dụng số 130/2007/HĐ - ALCI ký ngày 13/8/2007 cho đến khi thanh toán xong toàn bộ khoản nợ. Mức lãi suất mà công ty cổ phần vận tải sông biển HH phải tiếp tục thanh toán cho Công ty cho thuê tài chính I theo quyết định của Tòa án sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với sự điều chỉnh lãi suất của Công ty cho thuê tài chính I theo thỏa thuận tại Hợp đồng cho thuê tài chính số 130/2007/HĐ - ALCI ngày 13/8/2007.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án Dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành theo quy định tại các Điều 6,7 và 9 Luật thi hành án dân sự; Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án Dân sự.

3. Về án phí: Căn cứ khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Toà án. Buộc công ty cổ phần vận tải sông biển HH phải nộp 129.011.000đ (một trăm hai chín triệu, không trăm mười một nghìn đồng) tiền án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn lại cho Công ty cho thuê tài chính I – Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam số tiền 63.930.000đ (sáu mươi ba triệu chín trăm ba mươi nghìn đồng) đã nộp tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm tại biên lai số 0002464 ngày 29/12/2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Hải H.

4. Quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền làm đơn kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày bản án được tống đạt hợp lệ.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án Dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành theo quy định tại các Điều 6,7 và 9 Luật thi hành án dân sự; Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án Dân sự. THÀNH VIÊN HỘI ĐỒNG XÉT XỬ THẨM PHÁN - CHỦ TOẠ PHIÊN TOÀ Đỗ Việt Hùng Mai Thanh Tùng

Ngô Thị Hòe