Bản án 01/2022/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng thuê khoán tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, bản tự khai, biên bản lấy lời khai và tại phiên tòa người đại diện hợp pháp của nguyên đơn trình bày: Công ty C (gọi tắt là Công ty) được chuyển đổi từ Xí nghiệp Nông công nghiệp chè Thái Bình (gọi tắt là Xí Nghiệp) từ cuối năm 2005, theo Quyết định số 1784/QĐ-UBND-KT, ngày 12 tháng 9 năm 2005 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc phê duyệt phương án và chuyển Xí nghiệp Nông công nghiệp chè Thái Bình thành công ty cổ phần. Khi còn là Xí Nghiệp đã được UBND tỉnh Lạng Sơn giao đất là 2.900 ha, sau cổ phần hóa Công ty đã trả về địa phương đa số diện tích đất, chỉ còn giữ lại trên 470 ha theo Quyết định số 2798/QĐ-UBND, ngày 17 tháng 12 năm 2008 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc cho Công ty C thuê đất tại các xã: L, T và thị trấn N, huyện Đ với diện tích là 471,4 ha. Thời kỳ còn là doanh nghiệp Nhà nước đã thực hiện giao khoán vườn chè cho các hộ gia đình, cá nhân theo Nghị định số 01/CP ngày 04 tháng 01 năm 1995 về Ban hành bản quy định về việc giao khoán đất sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản trong các doanh nghiệp Nhà nước, thực hiện theo Nghị định, doanh nghiệp có chuyển giao giá trị vườn chè cho các hộ gia đình, cá nhân nhận khoán với mục đích để chăm sóc thu hái chè giao bán lại sản phẩm cho doanh nghiệp một cách có hiệu quả; sau khi cổ phần hóa Công ty lại thực hiện lại hợp đồng giao khoán theo Nghị định số 135/2005/NĐ-CP ngày 08 tháng 11 năm 2005 về việc giao khoán đất nông nghiệp, đất rừng sản xuất và đất có mặt nước nuôi trồng thủy sản trong các nông trường quốc doanh, lâm trường quốc doanh. Trong đó Công ty có ký Hợp đồng giao khoán cho cho bà Phạm Thị L, địa chỉ thôn B, xã L, huyện Đ, tỉnh Lạng Sơn. Nội dung chính của Hợp đồng là giao cho người nhận khoán thực hiện bảo vệ, chăm sóc thu hái vườn chè để giao bán lại sản phẩm cho Công ty. Khi ký hợp đồng giao khoán cho bà Phạm Thị L Công ty không thu tiền giá trị vườn chè với bà Phạm Thị L. Tại điểm e khoản 1 Điều 3 của Hợp Đồng quy định Nghĩa vụ và quyền hạn của Bên B là “Không được chặt phá vườn chè hoặc trồng các loại cây khác vào đất quy hoạch trồng chè của Công ty (kể cả chè gia đình trồng trên đất nhận khoán của Công ty) làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của vườn chè”.

Hiện nay Bà Phạm Thị L đã tự ý phá chè đi để trồng màu; tự ý trồng cây sưa và cây lát trên diện tích vườn chè khoảng 400m2, vườn chè này đang nhận khoán với Công ty theo hợp đồng số 33/HĐ-CT ngày 10/3/2011, với diện tích vi phạm (cả trồng cây và phá chè đi để trồng màu) là 800 m2 nằm trong thửa đất số 68 tờ Bản đồ số 2 (trong Hợp đồng diện tích là 4.880 m2 gồm 3 mảnh vườn chè: mảnh 1 thuộc thửa đất số 36 có diện tích 2.680m2; mảnh 2 thuộc thửa đất số 68 có diện tích 800m2; mảnh 3 thuộc thửa đất số 68 có diện tích 1.400m2). Việc làm này của bà Phạm Thị L đã vi phạm tại điểm e, mục 1, Điều 3 của Hợp đồng số 33/HĐ-CT đã ký với Công ty. Về giá trị thiệt hại là 25.010.000 đồng, trong đó: giá trị vườn chè (năm 1995) là 1.810.000 đồng; về giá trị đất là 23.200.000 đồng (theo Quyết định số 32/2019/QĐ-UBND ngày 20/12/2019 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc ban hành bảng giá đất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, giai đoạn 2020-2024). Công ty yêu cầu Tòa án giải quyết: Buộc bà Phạm Thị L thanh lý một phần hợp đồng số 33/HĐ-CT ngày 10/3/2011 trả lại cho Công ty diện tích đất và vườn chè 800 m2, tại thửa đất Số 68 tờ bản đồ số 2. Địa chỉ Khu Kất: thôn B, xã L, huyện Đ, tỉnh Lạng Sơn; di dời tài sản trên đất (cây sưa, cây lát) ra khỏi diện tích đất vi phạm và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng (chặt phá cây chè) giá trị vườn chè (năm 1995) là 1.810.000 đồng, về giá trị đất là 23.200.000 đồng.

Quá trình lấy lời khai và tại phiên tòa Công ty C rút toàn bộ yêu cầu bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng và yêu cầu Tòa án giải quyết về diện tích đất và vườn chè theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản.

Bị đơn bà Phạm Thị L và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chị Bế Thị P vắng mặt trong suốt quá trình giải quyết vụ án nên không có ý kiến trình bày.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Phạm Xuân T trình bày: Ông Phạm Xuân T là em trai ruột của bà Phạm Thị L, diện tích đất tranh chấp giữa bà Phạm Thị L với Công ty C là do chị gái là Phạm Thị L mua lại giá trị vườn Chè có thời hạn 50 năm với Công ty C vào năm 2000, sau đó có quy định mới của Chính Phủ (không rõ quy định nào) không cho phép Công ty C bán giá trị vườn Chè có thời hạn 50 năm, thì Công ty C yêu cầu bà Phạm Thị L đi ký lại Hợp đồng mua lại giá trị vườn Chè có thời hạn là 30 năm vào năm 2013, bà Phạm Thị L mua lại vườn Chè với diện tích bao nhiêu ha, trên diện tích đất có bao nhiệu cây Chè thì ông Phạm Xuân T không biết. Đến năm 2015 thì bà Phạm Thị L chuyển nhượng lại toàn bộ diện tích vườn Chè mua lại với Công ty cho ông Phạm Xuân T quản lý, sử dụng, vì lý do Phạm Thị L chuyển về huyện Kiến An, thành phố Hải Phòng sinh sống (nhưng hộ khẩu thường trú vẫn ở thôn B, xã L) không có thời gian chăm sóc vườn Chè, việc bà Phạm Thị L chuyển nhượng lại cho ông Phạm Xuân T là bằng miệng chứ không có văn bản, giấy tờ gì. Năm 2015 ông Phạm Xuân T có tiến hành trồng xen vào vườn Chè để che bóng mát cho vườn Chè là khoảng 12 cây Sưa và 01 cây Lát. Trong quá trình quản lý, sử dụng thì thời điểm trước năm 2010 sau khi bà Phạm Thị L mua giá trị vườn Chè với Công ty C, thì cây Chè đã già cỗi, giá trị kinh tế không cao nên bà Phạm Thị L đã phát toàn bộ cây Chè cũ đi và trồng toàn bộ cây Chè mới có giá trị kinh tế cao hơn, đến nay vườn Chè đó vẫn phát triển bình thường. Công ty C yêu cầu bà Phạm Thị L trả lại cho Công ty C diện tích đất đã nhận khoán là 800m2; Yêu cầu bà Phạm Thị L di dời toàn bộ số cây sưa, cây lát đã trồng trên đất tranh chấp để trả lại đất cho Công ty C và Yêu cầu bà Phạm Thị L bồi thường thiệt hại cho Công ty C do vi phạm Hợp đồng với số tiền là 25.010.000 đồng theo ông Phạm Xuân T là quá phi lý và ông Phạm Xuân T không nhất trí về việc đó, vì theo thời hạn Hợp đồng thì còn 09 năm mới hết thời hạn, thứ hai là trên diện tích đó gia đình bà Phạm Thị L (đã chuyển nhượng lại cho ông Phạm Xuân T) sau khi chặt cây chè cũ đi vẫn tiến hành trồng cây chè mới vào đó để có hiệu quả kinh tế cao hơn, thứ 3 là mấy cây sưa, cây lát ông Phạm Xuân T trồng xen vào vườn chè chứ không phải phá cây chè để trồng các cây đó vào. Ông Phạm Xuân T, yêu cầu khi thanh lý hợp đồng Công ty C phải đền bù giá trị tài sản trên đất cho gia đình ông Phạm Xuân T và thanh toán cho gia đình ông Phạm Xuân T 09 năm tiền thất nghiệp do không có công ăn việc làm do đã trả lại vườn Chè cho Công ty. Tại phiên tòa ông Phạm Xuân T xác định không có quyền lợi, nghĩa vụ độc lập trong vụ án, lời trình bày và yêu cầu của ông là trình bày và yêu cầu thay cho chị gái Phạm Thị L vì bà Phạm Thị L đã ủy quyền cho ông Phạm Xuân T, ông Phạm Xuân T yêu cầu Công ty thanh toán giá trị cây chè, cây lát, cây sưa đã trồng trên đất cho bà Phạm Thị L theo giá của Hội đồng định giá tài sản đã quyết định.

Kết quả xem xét thẩm định tại chỗ xác định: Diện tích đất tranh chấp là 1.064,1m2, trong đó. Diện tích đất tranh chấp trồng chè năm 2012 do bà Phạm Thị L trồng là 573,7 m2; Diện tích đất tranh chấp trồng chè năm 2021 do bà Phạm Thị L trồng là 286,4 m2; Diện tích đất tranh chấp hiện trạng không trồng chè là 204,0 m2. Đất tranh chấp thuộc một phần thửa đất số 290, tờ bản đồ số 218 xã L, thuộc thôn B, xã L, huyện Đ, tỉnh Lạng Sơn được thể hiện trên mảnh trích đo của Công ty cổ phần trắc địa bản đồ và môi trường Sông Tô Chi nhánh Lạng Sơn, có vị trí đỉnh thửa là A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8, A9, A10 và các phía tiếp giáp như sau: Phía Đông giáp đất bà Trương Thị Hà (đang trồng chè); Phía Tây giáp đất ông Trần Văn Toàn (đang trồng chè); Phía Nam giáp đất ông Trần Văn Ninh (đang sử dụng); Phía Bắc giáp đường bê tông. Tài sản trên đất tranh chấp gồm: Cây chè trồng năm 2012 gồm có 16 luống tổng chiều dài là 392,1m. Cây chè trồng năm 2021 theo luống gồm có 191m dài. Ngoài ra trên diện tích đất tranh chấp còn có 10 cây lát và 19 cây sưa được trồng rải rác trên toàn bộ diện tích đất tranh chấp, cụ thể như sau: Cây lát đường kính gốc dưới 5cm là 10 cây; Cây sưa đường kính gốc dưới 5 cm là 05 cây; Cây sưa đường kính gốc từ 5cm - 10 cm là 14 cây.

Kết quả định giá tài sản xác định: Giá trị diện tích đất tranh chấp là: 39.371.700 đồng. Giá trị tài sản trên đất gồm: Cây chè chuyên canh theo luống dài (cho thu hoạch trên 5 năm) có giá là 37.000 đồng/ 01 m dài: 37.000 đồng x 392,1m dài = 14.507.700 đồng; Cây chè chuyên canh theo luống dài (mới trồng dưới 01 năm) có giá là 10.500 đồng/ 01 m dài: 10.500 đồng x 191m dài = 2.005.500 đồng; Cây lát đường kính gốc dưới 5cm có giá là 24.000 đồng/ 01 cây: 10 cây x 24.000 đồng = 240.000 đồng; Cây sưa đường kính gốc dưới 5 cm có giá là 24.000 đồng/ 01 cây: 05 cây x 24.000 đồng = 120.000 đồng; Cây sưa đường kính gốc từ 5cm - 10 cm có giá là 58.000 đồng/ 01 cây:14 cây x 58.000 đồng = 812.000 đồng.Tổng cộng giá trị tài sản trên đất tranh chấp là: 17.685.200 đồng.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn tham gia phiên toà phát biểu ý kiến:

Trong quá trình giải quyết vụ án Tòa án đã thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ, cấp, tống đạt các văn bản tố tụng cho các đương sự đầy đủ, hợp pháp. Việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký Tòa án và các đương sự: trong quá trình giải quyết vụ án từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký Tòa án đã chấp hành đúng quy định của pháp luật. Tòa án đã xác định đúng quan hệ pháp luật, tư cách của người tham gia tố tụng, thực hiện đầy đủ các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự, đảm bảo thời hạn chuẩn bị xét xử và chuyển hồ sơ cho Viện kiểm sát nghiên cứu trong thời hạn quy định. Nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Phạm Xuân T đã chấp hành các quy định của pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án. Bị đơn Phạm Thị L và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Bế Thị P không chấp hành các quy định của pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án

Về việc giải quyết vụ án: Việc khởi kiện của nguyên đơn về tranh chấp hợp đồng giao khoán là có căn cứ nên đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với phần tranh chấp hợp đồng giao khoán diện tích đất xác định khi thanh lý hợp đồng tính theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ đã xác định; đề nghị không chấp nhận yêu cầu di dời cây trồng trên đất; đình chỉ yêu cầu bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng; về án phí và chi phí tố tụng, buộc nguyên đơn và bị đơn phải chịu tương ứng với phần không được chấp nhận.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, ý kiến của Kiểm sát viên, ý kiến của nguyên đơn, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa Hội đồng xét xử nhận định:

Các đương sự có quyền kháng cáo bản án theo quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 3 Điều 26, điểm a, khoản 1 Điều 35; điểm a, khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 147; khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 158, khoản 1 Điều 165; khoản 1 Điều 166; các Điều 217, 218; khoản 2 Điều 244; điểm b, khoản 2 Điều 227; Điều 271, khoản 1 Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ vào khoản 3, 4 Điều 420; điều 428 của Bộ luật Dân sự;

Căn cứ khoản 2 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Công ty C về thanh lý một phần hợp đồng giao khoán số 33/HĐ-CT ngày 10/3/2011 với bà Phạm Thị L.

2. Không chấp nhận yêu cầu khởi của Công ty C về di dời tài sản trên đất.

3. Đình chỉ giải quyết phần yêu cầu bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng.

4. Buộc bà Phạm Thị L phải thanh lý một phần hợp đồng số 33/HĐ-CT ngày 10/3/2011, bàn giao lại quyền sử dụng đất thuộc một phần thửa đất số 290, tờ bản đồ số 218 xã L, tại thôn B, xã L, huyện Đ, tỉnh Lạng Sơn, có diện tích là 1.064,1m2 và tài sản trên đất gồm có: 10 cây lát và 19 cây sưa; 392,1m dài luống chè trồng từ năm 2012; 191m dài luống chè trồng năm 2021 cho Công ty C quản lý, sử dụng đất và sở hữu tài sản trên đất.

5. Công ty C được sở hữu toàn bộ tài sản trên diện tích đất tranh chấp thuộc một phần thửa đất số 290, tờ bản đồ số 218 xã L và có trách nhiệm thanh toán cho bà Phạm Thị L giá trị luống chè, cây lát và cây sưa tổng là 17.685.200 đồng (mười bẩy triệu sáu trăm tám mươi năm nghìn hai trăm đồng).

(Hiện trạng thửa đất và tài sản trên đất được mô tả trên mảnh trích đo địa chính số 119-2021 ngày 29/11/2022 của Công ty cổ phần trắc địa bản đồ và môi trường Sông Tô - Chi nhánh Lạng Sơn).

6. Về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản: Buộc bà Phạm Thị L phải trả lại cho Công ty C số tiền là 18.830.000 đồng (Hai mươi mốt triệu ba trăm ba mươi nghìn đồng).

7. Về án phí:

Buộc bà Phạm Thị L phải chịu 300.000 (ba trăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm để sung ngân sách Nhà nước.

Buộc Công ty C phải chịu 884.260 đồng (tám trăm tám mươi bốn nghìn hai trăm sáu mươi đồng) án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch để sung ngân sách Nhà nước. Công ty C đã nộp tạm ứng án phí số tiền 625.500 đồng tại Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số AA/2021/0003604 ngày 04/10/2021, sau khi khấu Công ty C còn phải nộp tiếp 258.760 đồng (hai trăm năm mươi tám nghìn bẩy trăm sáu mươi đồng).

Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật (đối với các trường hợp cơ quan thi hành án có quyền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự.

8. Về quyền kháng cáo: Các đương sự có mặt có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án, đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết theo quy định của pháp luật.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự người phải thi hành án dân sự, người được thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án quy định tại điều 6, 7, 9 Luật thi hành án dân sự. Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.