Bản án 01/2019/KDTM-ST — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện đề ngày 28-11-2017 của nguyên đơn Ngân hàng thương mại cổ phần Đ (sau đây viết tắt là Ngân hàng TMCP Đ) và trong quá trình xét xử đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Vũ Văn Th trình bày: Ngày 30/3/2011 Công ty TNHH thương mại dịch vụ vận tải xuất nhập khẩu Sơn Trung Ng (sau đây gọi tắt là Công ty TNHH Sơn Trung Ng) đã ký hợp đồng hạn mức tín dụng số 21011-HĐTD/HM-DN với Ngân hàng TMCP Đ – Chi nhánh Chợ Lớn (nay là chi nhánh Sài Gòn), giá trị hạn mức tối đa 5.000.000.000đ (năm tỷ đồng) cho mục đích bổ sung vốn kinh doanh. Thời hạn vay 6 tháng. Bên vay phải trả tiến gốc cuối kỳ, trả lãi theo dư nợ giảm dần vào ngày 25 hàng tháng. Lãi suất vay là 23%/ năm, lãi suất được thay đổi theo thông báo của Ngân hàng trong từng thời kỳ, lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất trong hạn. Công ty TNHH Sơn Trung Ng đã nhận đủ số tiền 4.900.000đ (bốn tỷ chín trăm triệu đồng) theo giấy nhận nợ lần 2 và giấy lần nợ lần 3 ngày 29/9/2011. Thời hạn vay 06 tháng từ ngày 29/9/2011 đến ngày 29/3/2012

Khi ký hợp đồng hạn mức tín dụng nói trên thì Công ty TNHH Sơn Trung Ng có thế chấp các tài sản để đảm bảo khoản vay gồm: Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa đất số 01 và số 02 có diện tích 13.356m2 tọa lạc tại ấp 4, xã Ng, huyện B, tỉnh Bình Phước (theo giấy CNQSDĐ số 173/QSDĐ do UBND huyện B, tỉnh Bình Phước cấp ngày 16/8/2000 đứng tên hộ ông Phạm Hải H); Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa đất số 150, tờ bản đồ số 5 có diện tích 369m2 tọa lạc tại ấp 4, xã Ng, huyện B, tỉnh Bình Phước (theo giấy CNQSDĐ số 124/QSDĐ do UBND huyện B, tỉnh Bình Phước cấp ngày 30/11/2004 đứng tên hộ ông Nguyễn Tấn Đ); Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất có diện tích 10.290m2 tọa lạc tại ấp 4, xã Ng, huyện B, tỉnh Bình Phước (theo giấy CNQSDĐ số 170/QSDĐ do UBND huyện B, tỉnh Bình Phước cấp ngày 12/7/1996 đứng tên hộ ông Nguyễn Tấn Đ). Việc thế chấp tài sản có ký kết hợp đồng thế chấp được công chứng tại Phòng công chứng số 01 tỉnh Bình Phước và đăng ký tài sản bảo đảm theo quy định. Đến nay phía công ty TNHH Sơn Trung Ng không trả nợ theo thỏa thuận, để phát sinh nợ quá hạn từ ngày 29/3/2012 cho đến nay. Ngân hàng nhiều lần đôn đốc, làm vệc yêu cầu công ty TNHH Sơn Trung Ng trả nợ nhưng công ty TNHH Sơn Trung Nguyên không hợp tác. Nay ngân hàng khởi kiện đề nghị Tòa án xem xét: Buộc công ty TNHH Sơn Trung Ng trả số tiền vay 4.900.000.000đ và tiền lãi theo lãi suất quá hạn.

Tại phiên tòa, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn thay đổi về mức lãi suất, đề nghị Hội đồng xem xét: Buộc công ty TNHH Sơn Trung Ng trả số tiền vay 4.900.000.000đ và tiền lãi tính từ ngày vay theo lãi suất 23%/năm đến ngày xét xử là 8.978.433.325đ và tiền lãi phát sinh cho đến khi tất toán khoản vay; Nếu Công ty TNHH Sơn Trung Ng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ thanh toán khoản tiền nói trên thì Ngân hàng có quyền xử lý tài sản bảo đảm.

Trong quá trình giải quyết vụ án, đại diện theo pháp luật của bị đơn Công ty TNHH TMDV vận tải xuất nhập khẩu Sơn Trung Ng trình bày: Công ty hoàn toàn đồng ý với lời khai của nguyên đơn. Công ty TNHH Sơn Trung Ng có ký hợp đồng hạn mức tín dụng số 21011-HĐTD/HM-DN với Ngân hàng TMCP Đ – chi nhánh Chợ Lớn (nay là chi nhánh Sài Gòn), giá trị hạn mức tối đa 5.000.000.000đ (năm tỷ đồng) cho mục đích bổ sung vốn kinh doanh. Ngày 29/9/2019 công ty TNHH Sơn Trung Ng đã nhận đủ số tiền 4.900.000.000đ. Thời hạn trả số tiền vay là 06 tháng. Khi ký kết hợp đồng hạn mức tín dụng thì công ty TNHH Sơn Trung Ng có thế chấp 03 tài sản như phía Ngân hàng đã trình bày. Ngoài ra ngày 30/3/2011 và ngày 17/10/2012 Công ty TNHH Sơn Trung Ng và Ngân hàng có ký kết hợp đồng cầm cố tài sản hình thành từ vốn vay số 21011. Tài sản cầm cố là 195.000kg hạt điều khô. Tài sản cầm cố này được quản lý, bảo quản tại kho hàng của Công ty TNHH Sơn Trung Ng, được Công ty TNHH Sơn Trung Ng và ngân hàng thống nhất thuê công ty bảo vệ tài sản cấm cố. Công ty thừa nhận đến nay công ty mới trả được tiền lãi cho Ngân hàng quý đầu, còn từ quý 2 trở đi do hạt điều xuống giá, việc kinh doanh khó khăn nên Công ty không trả tiền vay và tiền lãi theo thỏa thuận cho Ngân hàng. Năm 2015 Công ty TNHH Sơn Trung Ng có gửi Công văn đề xuất phương án trả nợ đối với Ngân hàng. Ngày 05/11/2015 Ngân hàng đã bàn giao toàn bộ tài sản cầm cố cho công ty TNHH Sơn Trung Ng quản lý, bảo quản. Hiện nay tài sản cầm cố vẫn đang được quản lý, bảo quản ở trong kho của Công ty TNHH Sơn Trung Ng. Nay Ngân hàng khởi kiện, Công ty đồng ý trả tiền vay 4.900.000.000đ và tiền lãi. Đối với yêu cầu xử lý tài sản thế chấp: Công ty đề nghị xử lý tài sản cấm cố trước, trường hợp không đủ để thanh toán thì mới xử lý tài sản thế chấp và xử lý tài sản thế chấp tương ứng với giá trị của tài sản thế chấp.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện B, tỉnh Bình Phước phát biểu ý kiến:

- Về tố tụng: Quá trình thụ lý, giải quyết vụ án và tại phiên tòa Thẩm phán, Hội đồng xét xử thực hiện đúng các quy định về tố tụng. Thẩm phán có vi phạm về thời hạn giải quyết án.

- Ý kiến về giải quyết vụ án:

Đối với yêu cầu của nguyên đơn: Nguyên đơn và bị đơn đều thừa nhận có việc vay số tiền 4.900.000.000đ, phía bị đơn đồng ý trả số tiền vay này nên có đủ cơ sở chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn

Đối với yêu cầu khấu trừ tài sản cầm cố của bị đơn: Tòa án đã ban hành thông báo về việc nộp đơn phản tố nhưng bị đơn không thực hiện nên không có cơ sở để giải quyết. Do đó, căn cứ vào Điều 463, 465 của Bộ luật Dân sự năm 2015 chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận phiên Toà, Hội đồng xét xử nhận định:

Đối với yêu cầu trả tiền lãi: Tại điềm d khoản 1 Điều 688 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Đối với giao dịch dân sự được xác lập trước ngày Bộ luật này có hiệu lực thì việc áp dụng pháp luật được quy định như sau: d. Thời hiệu được áp dụng theo quy định của Bộ luật này”. Tại Điều 429 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Toà án giải quyết tranh chấp hợp đồng dân sự là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cẩu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm”. Các bên thừa nhận thời hạn Công ty TNHH Sơn Trung Ng phải trả tiền vay cho Ngân hàng TMCP Đ chậm nhất là ngày 29/3/2012. Tuy nhiên, tại Công văn v/v phương án trả nợ SeABank của Công ty TNHH Sơn Trung Ng có nội dung “tính đến ngày 30/9/2015 dư nợ của Công ty Sơn Trung Ng tại quý Ngân hàng là 10.937.000.000đ.....có cam kết thanh toán nợ chậm nhất 30/11/2015”. Do đó, căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 162 ủa Bộ luật Dân sự thì thời hiệu khởi kiện về yêu cầu tiền lãi được tính lại từ tháng 11 năm 2015. Ngày 18/01/2018 Ngân hàng TMCP Đ nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Bình Phước. Như vậy, tính đến ngày khởi kiện thì yêu cầu khởi kiện về trả tiền lãi của Ngân hàng TMCP Đ vẫn trong thời hiệu khởi kiện.

Các bên đều thừa nhận thời hạn vay là 6 tháng. Như vậy, thời hạn Công ty TNHH Sơn Trung Ng phải trả tiền vay cho Ngân hàng TMCP Đ chậm nhất là ngày 29/3/2012. Khoản 1 Điều 474 của Bộ luật Dân sự quy định: “Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn..”. Như vậy, bên vay tài sản vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng TMCP Đ về việc yêu cầu Công ty TNHH Sơn Trung Ng trả số tiền vay 4.900.000.000đ là có cơ sở.

Mặt khác, tại khoản 1 Điều 1 của Hợp đồng thế chấp nhà ở và quyền sử dụng đất ở (của bên thứ ba) lập ngày 30/3/2011 ghi nhận: “Bên thế chấp đồng ý thế chấp những tài sản của mình tại Điều 2 Hợp đồng này và dùng toàn bộ giá trị tài sản này để bảo đảm thực hiện toàn bộ nghĩa vụ dân sự của bên vay đối với SeABank (bên nhận thế chấp), phát sinh trước hoặc sau thời điểm ký Hợp đồng này” và khoản 2.1 Điều 2 của hợp đồng cầm cố tài sản số 21011/HĐCC-DN/02 lập ngày 17/10/2012 có ghi nhận: “Bên B tự nguyện cầm cố các tài sản nói trên cho bên A để đảm bảo cho nghĩa vụ trả nợ các khoản vay/ nghĩa vụ bảo lãnh/nghĩa vụ thanh toán LC của bên B tại bên A theo các hợp đồng tín dụng/ hợp đồng bảo lãnh ký giữa hai bên”. Các thỏa thuận trên đây của các bên phù hợp với quy định tại Điều 347 và Điều 334 của Bộ luật Dân sự. Do đó, không có cơ sở chấp nhận yêu cầu của bị đơn về việc xử lý tài sản thế chấp tương ứng với giá trị của tài sản thế chấp.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ vào Điều 471, Điều 473 của Bộ luật Dân sự năm 2005;

- Căn cứ vào khoản 1 Điều 30, Điều 35, Điều 39, Điều 157, Điều 158, Điều 147, Điều 244, Điều 266, Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng Dân sự;

- Căn cứ vào Điều 7 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ngày 11/01/2019;

- Căn cứ vào Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH16 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí của Tòa án ngày 30/12/2016.

1/ Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Ngân hàng TMCP Đ về việc “tranh chấp hợp đồng tín dụng”

Buộc bị đơn Công ty TNHH TMDV vận tải xuất nhập khẩu Sơn Trung Ng phải trả cho nguyên đơn Ngân hàng TMCP Đ số tiền vay là 4.900.000.000đ và tiền lãi tính từ ngày 29/9/2011 đến ngày 19/9/2019 là 8.984.694.426đ. Tổng cộng là 13.884.694.426đ.

Kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm, bị đơn Công ty TNHH TMDV vận tải xuất nhập khẩu Sơn Trung Ng còn phải tiếp tục chịu khoản tiền lãi quá hạn của số tiền nợ gốc chưa thanh toán, theo mức lãi suất mà các bên đã thỏa thuận trong hợp đồng hạn mức tín dụng số 21011-HĐTD/HM-DN ký ngày 30/3/2011 và giấy nhận nợ cho đến khi thanh toán xong khoản nợ gốc này.

Trường hợp trong hợp đồng tín dụng, các bên có thỏa thuận về việc điều chỉnh lãi suất cho vay theo từng thời kỳ của Ngân hàng cho vay thì lãi suất mà khách hàng vay phải tiếp tục thanh toán cho Ngân hàng cho vay theo quyết định của Tòa án cũng sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với sự điều chỉnh lãi suất của Ngân hàng cho vay.

Sau khi bị đơn Công ty TNHH TMDV vận tải xuất nhập khẩu Sơn Trung Ng thanh toán xong nợ thì Ngân hàng có trách nhiệm trả lại tài sản mà Công ty TNHH TMDV vận tải xuất nhập khẩu Sơn Trung Ng đã thế chấp theo Hợp đồng thế chấp nhà ở và quyền sử dụng đất ở (của bên thứ ba) số: 21011-HĐHM-NH-DN-01 ký ngày 30/3/2011 và Hợp đồng thế chấp nhà ở và quyền sử dụng đất ở (của bên thứ ba) số: 21011-HĐHM-NH-DN-02 ký ngày 30/3/2011

Nếu bị đơn Công ty TNHH TMDV vận tải xuất nhập khẩu Sơn Trung Ng không trả hoặc trả không đủ thì Ngân hàng thương mại cổ phần Đ có quyền yêu cầu Cơ quan có thẩm quyền xử lý tài sản thế chấp gồm quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa đất số 01 có diện tích 110m2 tọa lạc tại ấp 4, xã Ng (nay là thôn B, xã Ng), huyện B, tỉnh Bình Phước (theo theo giấy CNQSDĐ số 173/QSDĐ do UBND huyện B, tỉnh Bình Phước cấp ngày 16/8/2000 đứng tên hộ ông Phạm Hải H) và quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa đất số 150, tờ bản đồ số 5 có diện tích 369m2 tọa lạc tại xã Ng (nay là thôn B, xã Ng), huyện B, tỉnh Bình Phước (theo giấy CNQSDĐ số 124/QSDĐ do UBND huyện B, tỉnh Bình Phước cấp ngày 30/11/2004 đứng tên hộ ông Nguyễn Tấn Đ) theo Hợp đồng thế chấp nhà ở và quyền sử dụng đất ở (của bên thứ ba) số: 21011-HĐHM-NH-DN-01 ký ngày 30/3/2011 và Hợp đồng thế chấp nhà ở và quyền sử dụng đất ở (của bên thứ ba) số: 21011-HĐHM-NH-DN-02 ký ngày 30/3/2011 để thu hồi nợ.

Đối với tài sản bảo đảm gồm: Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất có diện tích 13.246m2 thuộc thửa đất số 02 tọa lạc tại ấp 4, xã Ng, huyện B, tỉnh Bình Phước (theo giấy CNQSDĐ số 173/QSDĐ do UBND huyện B, tỉnh Bình Phước cấp ngày 16/8/2000 đứng tên hộ ông Phạm Hải H) và Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất có diện tích 10.290m2 tọa lạc tại ấp 4, xã Ng, huyện B, tỉnh Bình Phước (theo giấy CNQSDĐ số 170/QSDĐ do UBND huyện B, tỉnh Bình Phước cấp ngày 12/7/1996 đứng tên hộ ông Nguyễn Tấn Đ) không xem xét, giải quyết.

2/ Về chi phí tố tụng: Buộc bị đơn Công ty TNHH TMDV vận tải xuất nhập khẩu Sơn Trung Ng hoàn trả cho nguyên đơn Ngân hàng TMCP Đ số tiền xem xét, thẩm định tại chỗ là 4.000.000đ.

3/ Về án phí: Buộc bị đơn Công ty TNHH TMDV vận tải xuất nhập khẩu Sơn Trung Ng phải nộp tiền án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm là 210.846.944đ.

Chi cục Thi hành án huyện B, tỉnh Bình Phước hoàn trả lại cho nguyên đơn Ngân hàng TMCP Đ số tiền tạm ứng án phí là 61.187.320đ theo biên lai thu tiền số 0021878 ngày 30 tháng 3 năm 2018.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 của Luật thi hành án dân sự, thời hiệu thi hành án dân sự được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật thi hành án dân sự.

4/ Quyền kháng cáo: Đương sự vắng mặt tại phiên tòa hoặc vắng mặt khi tuyên án thì có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày tính từ ngày nhận được bản án hoặc được tống đạt hợp lệ.