Bản án 01/2019/HS-PT — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Ngày 16/11/2003, vợ chồng chị Vũ Thị H1, anh Ngô Văn V đã chuyển nhượng cho vợ chồng Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T một thửa đất có chiều dài mặt đường là 20m với số tiền 8.200.000 đồng (không rõ địa chỉ, khi chuyển nhượng hai bên có viết “giấy sang nhượng đất vườn”). Ngày 20/12/2007, Ủy ban nhân dân huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AL 666508 đối với thửa đất số 71, tờ bản đồ số 79, diện tích 800m2, địa chỉ xã Q, huyện T, tỉnh Đăk Nông cho Nguyễn Văn V. Ngày 07/03/2008, Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T chuyển nhượng cho chị Vũ Thị H1 và chị Đoàn Thị H diện tích 400m2 (10m x 40m) tại xã Q, huyện T, tỉnh Đăk Nông với số tiền 100.000.000 đồng, hai bên chỉ lập giấy viết tay “giấy sang nhượng đất mặt đường”, ở phần ký tên chỉ có chị Đoàn Thị H ký tên ở phần “người được sang nhượng”. Sau đó, chị Vũ Thị H1 đã chuyển nhượng lại phần diện tích đất của mình cho chị Đoàn Thị H với số tiền 55.000.000 đồng. Cuối năm 2016, chị Đoàn Thị H yêu cầu Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất đúng quy định đối với diện tích đất 400m2 nêu trên thì Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T không thực hiện, không bàn giao quyền sử dụng đất, không thừa nhận đã ký tên vào “giấy sang nhượng đất mặt đường” ngày 07/3/2008. Ngày 01/6/2017, chị Vũ Thị H1 và chị Đoàn Thị H khởi kiện dân sự đối với Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T về tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Ngày 17/8/2017, Tòa án nhân dân huyện Tuy Đức ra Quyết định trưng cầu giám định số 01/2017/QĐ-TCGĐ đối với chữ ký, chữ viết ghi tên Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T trong “giấy sang nhượng đất mặt đường” đề ngày 07/3/2008.

Tại Thông báo kết luận giám định số: 88 - GĐTL/PC54 ngày 29/8/2017 của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Đăk Nông kết luận chữ ký, chữ viết mang tên Nguyễn Văn V dưới mục người sang nhượng và chữ viết mang tên Nguyễn Văn V trong phần bản đồ trên “giấy sang nhượng đất mặt đường” ghi ngày 07/3/2008 so với chữ ký, chữ viết của Nguyễn Văn V trên các tài liệu là do cùng một người ký, viết ra; chữ viết "Thưởng" dưới mục người sang nhượng trên “giấy sang nhượng đất mặt đường” ghi ngày 07/3/2008 so với chữ viết của Nguyễn Thị T trên các tài liệu mẫu là do cùng một người viết ra.

Ngày 26/9/2017, Tòa án nhân dân huyện Tuy Đức ban hành Quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự số 29/2017/QĐST-DS. Ngày 27/9/2017, Tòa án nhân dân huyện Tuy Đức có Công văn số 02/2017/CV-TA đề nghị Công an và Viện kiểm sát nhân dân huyện Tuy Đức xem xét, giải quyết theo thẩm quyền vì cho rằng có dấu hiệu tội phạm. Ngày 11/4/2018, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Tuy Đức ban hành quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T về tội "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản".

Bản án hình sự sơ thẩm số: 31/2018/HS-ST ngày 05 tháng 10 năm 2018 của Tòa án nhân dân huyện Tuy Đức, tỉnh Đăk Nông quyết định: Áp dụng điểm c khoản 2 Điều 175; các điểm b, s khoản 1 khoản 2 Điều 51; khoản 1 khoản 2 khoản 5 Điều 65 của Bộ luật Hình sự năm 2015, xử phạt bị cáo Nguyễ n Thị T 02 năm cho hưởng án treo về tội “Lạ m dụ ng tí n nhiệ m chiế m đoạ t tà i sả n ”. Áp dụng điểm c khoản 2 Điều 175; khoản 2 Điều 51; Điều 38 của Bộ luật Hình sự năm 2015, xử phạt bị cáo Nguyễn Văn V 02 năm tù giam.

Ngoài ra, Hội đồng xét xử cấp sơ thẩm còn quyết định về trách nhiệm dân sự, án phí và thông báo quyền kháng cáo.

Ngày 12-10-2018, các bị cáo Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T kháng cáo đề nghị tuyên vô tội.

Tại phiên toà phúc thẩm, các bị cáo Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T cho rằng Hội đồng xét xử cấp sơ thẩm xử phạt về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” theo điểm c khoản 2 Điều 175 của Bộ luật Hình sự năm 2015 là oan, các bị cáo không phạm tội.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đăk Nông phát biểu quan điểm: Cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm chưa điều tra, thu thập đầy đủ các chứng cứ chứng minh có hành vi phạm tội hay không, nếu có thì hành vi này có đủ yếu tố cấu thành tội phạm “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” hay không, cụ thể:

- Bản án sơ thẩm nhận định các bị cáo chiếm đoạt số tiền 100.000.000 đồng là định lượng để xử lý theo điểm c khoản 2 Điều 175 Bộ luật Hình sự, nhưng phần quyết định của bản án tuyên “giao diện tích đất 400m2 tại xã Q, huyện T, tỉnh Đăk Nông theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên Nguyễn Văn V … cho chị Đoàn Thị H và chị Vũ Thị H1 quản lý sử dụng” thì số tiền 100.000.000 đồng trở thành tiền hợp pháp của các bị cáo có được từ việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất – 2 vấn đề này mâu thuẫn với nhau.

- Bản kết luận điều tra và cáo trạng nhận định “Cuối năm 2016, bà H yêu cầu ông V bà T đến UBND xã Q để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mình. Tuy nhiên ông V bà T không thực hiện yêu cầu, không bàn giao đất..... nhằm mục đích không giao quyền sử dụng diện tích đất nói trên và chiếm đoạt số tiền 100 triệu đồng” là không phù hợp với sự thật khách quan của vụ án, bởi lẽ: Thứ nhất: Chị Đoàn Thị H yêu cầu các bị cáo đến Ủy ban nhân dân cấp xã để ký giấy tờ để làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Văn C chứ không phải làm thủ tục cấp giấy chứng nhận cho chị Đoàn Thị H. Thứ hai: Các bị cáo có quyền từ chối ký hợp đồng chuyển nhượng với ông Nguyễn Văn C vì nếu đồng ý ký tên vào hợp đồng thì các bị cáo vi phạm nghĩa vụ chuyển nhượng trước đó đối với chị Vũ Thị H1, chị Đoàn Thị H do diện tích đất 400m2 được chuyển nhượng 02 lần. Thứ ba: Sau khi các bên viết và ký tên vào “giấy sang nhượng đất mặt đường” ngày 07/3/2008 thì các bị cáo đã tiến hành bàn giao thực địa cho chị Vũ Thị H1, chị Đoàn Thị H; đã vẽ sơ đồ tứ cận cụ thể và được các bên xác nhận ngay trên thửa đất được chuyển nhượng. Chị Vũ Thị H1, chị Đoàn Thị H đã tiếp nhận thửa đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đồng thời tiến hành thuê máy múc san ủi đối với diện tích đất này, quản lý từ thời điểm nhận chuyển nhượng cho đến nay mà không xảy ra tranh chấp với ai. Thứ tư: Lời khai của chị chị Đoàn Thị H tại phiên tòa phúc thẩm khẳng định đã tiếp nhận thửa đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý từ thời điểm nhận chuyển nhượng cho đến nay mà không xảy ra tranh chấp với ai; khẳng định hiện diện tích đất này thuộc quyền sở hữu, quản lý của chị thì số tiền 100.000.000 đồng là tiền hợp pháp của các bị cáo có được.

- Quá trình điều tra, truy tố, xét xử xác định chứng cứ để xác định hành vi phạm tội của các bị cáo là giấy sang nhượng đất và các kết luận giám định chữ ký, chữ viết của cơ quan giám định. Như vậy, việc sang nhượng là hợp pháp thì số tiền 100.000.000 đồng là tiền hợp pháp của các bị cáo mà không phải là tiền các bị cáo có được từ hợp đồng hợp pháp và sau đó dùng thủ đoạn để chiếm đoạt (dấu hiệu cơ bản của hành vi phạm tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”). Về thủ đoạn, động cơ, mục đích phạm tội thì cấp sơ thẩm xác định “sau khi có số tiền 100 triệu đồng từ hợp đồng mua bán đất, thấy giá trị cao nên nảy sinh ý định chiếm đoạt” nhưng chưa kết luận được chiếm đoạt tài sản gì, chiếm đoạt số tiền 100.000.000 đồng hay chiếm đoạt diện tích đất đã chuyển nhượng, hay chiếm đoạt cả hai; cần phải xác định rõ vì tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” có cấu thành định lượng cụ thể. Đồng thời, cấp sơ thẩm còn nhận định “Để thực hiện hành vi phạm tội, các bị cáo sử dụng thủ đoạn gian dối, bác bỏ, không thừa nhận đã ký kết, lập hợp đồng mua bán với người bị hại” tuy nhiên trên thực tế các bị cáo đã bàn giao đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho chị Vũ Thị H1, chị Đoàn Thị H từ thời điểm viết giấy chuyển nhượng, các bị cáo không cất giữ bất kỳ giấy tờ thủ tục nào liên quan đến diện tích đất 400m2 đã chuyển nhượng này để làm căn cứ cho thủ đoạn gian dối.

Từ những ý kiến nêu trên, Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm, trả hồ sơ cho Viện kiểm sát nhân dân huyện Tuy Đức để điều tra lại.

Luận cứ bào chữa của Luật sư Trịnh Vĩnh P: Luật sư thống nhất với những ý kiến của Kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm nhưng quan điểm của Luật sư là hủy bản án sơ thẩm, đình chỉ vụ án và tuyên các bị cáo không phạm tội, vì vụ án này không có vấn đề gì phải điều tra lại, cấp sơ thẩm đã hình sự hóa vụ án dân sự. Lời khai của các bị cáo có như thế nào thì đây vẫn là một vụ án dân sự vì thực tế có việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất và việc chuyển nhượng này là hợp pháp, các bị cáo đã thực hiện đúng nghĩa vụ của bên chuyển nhượng. Đồng thời, bản án sơ thẩm tuyên giao diện tích đất 400m2 cho chị Vũ Thị H1, chị Đoàn Thị H quản lý, sử dụng là không đúng thẩm quyền giải quyết trong vụ án hình sự.

Luận cứ bào chữa của Luật sư Dương Vĩnh T: Đề nghị Hội đồng xét xử tuyên các bị cáo không phạm tội, việc điều tra lại là không cần thiết vì sự thật có chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đã giao đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, việc các bị cáo không đồng ý chuyển nhượng cho anh Nguyễn Văn C là phù hợp, là để bảo vệ các bị cáo tránh vi phạm pháp luật hình sự do diện tích đất này đã chuyển nhượng hợp pháp cho chị Vũ Thị H1, chị Đoàn Thị H, một diện tích đất không được chuyển nhượng 02 lần.

Luận cứ bào chữa của Luật sư Lê Xuân Anh P: Đề nghị Hội đồng xét xử tuyên các bị cáo không phạm tội, vì các bị cáo có phủ nhận việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất cũng không phải là hành vi gian dối, về mặt chủ quan của tội phạm thì các bị cáo không có ý thức chiếm đoạt số tiền 100.000.000 đồng hay quyền sử dụng đất mà các bị cáo chỉ bức xúc việc chị Đoàn Thị H yêu cầu làm thủ tục chuyển nhượng cho ông Nguyễn Văn C nên các bị cáo không thừa nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho chị Vũ Thị H1, chị Đoàn Thị H.

Đồng thời cấp sơ thẩm còn có một số sai sót như xác định chị Vũ Thị H1 là bị hại nhưng thực tế chị Vũ Thị H1 không bị xâm phạm về quyền, lợi ích hợp pháp; anh Nguyễn Văn V được hưởng lợi 50.000.000 đồng từ số tiền 100.000.000 đồng các bị cáo nhận của bị hại nhưng lại xác định là người làm chứng và Thẩm phán Phạm Văn Quân đã giải quyết vụ án dân sự nhưng tiếp tục giải quyết vụ án hình sự là không khách quan, các bị cáo yêu cầu thay đổi Thẩm phán là đúng pháp luật nhưng Hội đồng xét xử sơ thẩm không chấp nhận.

Bị cáo Nguyễn Văn V: Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm tuyên các bị cáo không phạm tội ngay tại phiên tòa hôm nay.

Bị hại chị Đoàn Thị H: Chị Đoàn Thị H yêu cầu các bị cáo tiếp tục thực hiện các thủ tục để chị được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; đối với vấn đề hình sự thì chị không có ý kiến gì, do Hội đồng xét xử giải quyết theo quy định của pháp luật.

Kiểm sát viên tranh luận: Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thấy lời khai của các bị cáo trong giai đoạn điều tra, truy tố mâu thuẫn với lời khai tại phiên tòa sơ thẩm nhưng chưa được Hội đồng xét xử sơ thẩm làm rõ. Đồng thời, các bị cáo đề nghị thay đổi Thẩm phán được phân công là chủ tọa phiên tòa là có căn cứ nhưng không được chấp nhận là có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm, trả hồ sơ cho Viện kiểm sát nhân dân huyện Tuy Đức để điều tra lại.

Các Luật sư và bị cáo Nguyễn Văn V đề nghị tuyên các bị cáo không phạm tội, hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án. Bị cáo Nguyễn Thị T và bị hại chị Đoàn Thị H không có ý kiến.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ điểm c khoản 1 Điều 355; điểm b khoản 1 Điều 358 của Bộ luật Tố tụng hình sự,

1. Hủy bản án hình sự sơ thẩm số: 31/2018/HS-ST ngày 04, 05 tháng 10 năm 2018 của Tòa án nhân dân huyện Tuy Đức, tỉnh Đăk Nông để điều tra lại.

2. Chuyển hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát nhân dân huyện Tuy Đức, tỉnh Đăk Nông để giải quyết theo thủ tục chung.

3. Về án phí phúc thẩm: Các bị cáo Nguyễn Văn V, Nguyễn Thị T không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.