Quyết định 96/2022/DS-GĐT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại Đơn khởi kiện ngày 12/6/2017, Đơn khởi kiện bổ sung ngày 26/7/2017, Nguyên đơn và người đại diện của nguyên đơn Trần Văn T, Dương Thị B trình bày:

Ông Trần Văn T, bà Dương Thị B sử dụng 1.200 m2 đất thuộc thửa đất số 242 và 50 m2 đất thuộc thửa đất 247 tờ bản đồ số 37 tại xã HL, thành phố B, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Nguồn gốc đất này là do cha mẹ bà B (cụ Dương Văn Trường, cụ Trần Thị Tiếp) khai khẩn trước năm 1954 và đến năm 1975 thì cho bà. Bà B đã đăng ký kê khai thửa 242/1200 m2 do con trai là ông Trần Thanh P đăng ký trong sổ mục kê, thửa 247/50 bà B kê khai và được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sau đây gọi tắt là GCNQSDĐ) chung với nhiều thửa khác vào năm 1992 (cùng với GCNQSDĐ số B541080 ngày 10/12/1992 với tổng diện tích 16.215 m2). Từ năm 2005 khi thay đổi địa giới hành chính từ xã HL và phường L thì đất tranh chấp thuộc phường L thay đổi thành thửa 11/1.122,5 m2 và thửa 12/19 m2 tờ bản đồ số 06 đã được cấp GCNQSDĐ cho ông Nguyễn Văn V.

Ngày 19/6/2019 bà Vũ Anh T nhận chuyển nhượng toàn bộ hai thửa đất trên từ vợ chồng ông Nguyễn Văn V là không đúng vì đất này không phải đất của ông V. Bà T còn tiến hành san lấp, chặt phá cây trồng trên đất do gia đình bà B trồng từ năm 2015 là hành vi vi phạm pháp luật.

Nay nguyên đơn khởi kiện yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất đối với các thửa 11 diện tích 1.122,5 m2, thửa 12 diện tích 19 m2 tờ bản đồ số 06 tại phường L, thành phố B (thửa cũ là thửa 242/1200 m2 và thửa 247/ 50 m2) cho ông Trần Văn T, bà Dương Thị B; Hủy GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BM 585158 do UBND thành phố B cấp ngày 28/01/2013 đứng tên ông Nguyễn Văn V; Hủy kết quả đăng ký quyền sử dụng đất sau khi chuyển nhượng cho bà Vũ Anh T.

Quá trình cung cấp chứng cứ, bị đơn là ông Nguyễn Văn V và người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Trước năm 1975, gia đình ông Nguyễn Văn V cùng với một số hộ khác đi khai phá đất nông nghiệp thuộc xã HL (nay là phường L), thành phố B. Gia đình ông V khai phá diện tích đất là 1.145,5 m2 gồm 02 thửa 11 và 12 tờ bản đồ số 06 thuộc phường L, thành phố B, tiến hành kê khai đăng ký, đóng thuế canh tác trồng lúa, rẫy cho đến năm 1989 thì chuyển sang trồng hoa màu. Năm 1992, cha ông V là ông Nguyễn Văn H chết để lại toàn bộ diện tích đất trên cho ông tiếp tục sử dụng. Năm 2013 ông V đăng ký kê khai và được cấp GCNQSDĐ. Năm 2016 do không còn nhu cầu sử dụng đất nên ông đã chuyển nhượng cho bà Vũ Anh T hai thửa đất trên. Đề nghị Tòa án không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, kể cả yêu cầu hủy phần chỉnh lý chuyển nhượng cho bà Vũ Anh T.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày:

Bà Vũ Anh T trình bày: Ngày 19/9/2016, bà nhận chuyển nhượng 1.141,5 m2 đất trồng lúa thuộc hai thửa 11 và 12 tại phường L, thành phố B của ông Nguyễn Văn V, bà Nguyễn Thị A. Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng tại Văn phòng công chứng Bà Rịa, sau khi hoàn tất thủ tục bà đã được chỉnh lý sang tên ngày 06/10/2016. Ngày 15/11/2016 được UBND thành phố B cho phép chuyển toàn bộ 1.141,5 m2 của hai thửa đất từ đất trồng lúa sang đất trồng cây lâu năm. Ngày 13/4/2017 được chuyển mục đích sử dụng từ đất trồng cây lâu năm. Ngày 13/4/2017 được chuyển mục đích sử dụng từ đất trồng cây lâu năm sang đất ở với diện tích 120 m2. Ngày 29/5/2017, bà làm đơn xin san lấp mặt bằng tại Phòng quản lý đô thị thì được chấp thuận. Khi tiến hành việc san lấp và sử dụng đất thì bị phía nguyên đơn ngăn cản và chính quyền địa phương yêu cầu tạm dừng do đất đang tranh chấp. Bà không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và đề nghị Tòa án công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được ký kết giữa ông V, bà A với bà ngày 19/9/2016; Công nhận quyền sử dụng đất nêu trên theo GCNQSDĐ số BM 585158 do UBND thành phố B cấp ngày 28/01/2013 đã chỉnh lý sang tên cho bà là Vũ Anh T.

Bà Nguyễn Thị A trình bày: Bà là vợ ông V, bà đồng ý với lời trình bày của ông V. Đất tranh chấp thuộc các thửa 11 và 12 là tài sản riêng của ông V, nguồn gốc đất do bên chồng bà khai phá từ năm 1975, làm rẫy đến năm 1989 rồi chuyển sang hoa màu, đến năm 2013 được cấp GCNQSDĐ. Tháng 9/2016 chuyển nhượng toàn bộ 02 thửa đất trên cho bà Vũ Anh T.

Ông Trần Thanh P trình bày: Thống nhất với lời trình bày và yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Diện tích đang tranh chấp trong đó có thửa 242, ông Phong là người đứng tên đăng ký kê khai trong sổ mục kê tại xã HL thay cho cha mẹ mình chứ không phải là tài sản riêng của ông.

Ông Trần Phúc V trình bày: Thống nhất với trình bày của nguyên đơn về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất. Toàn bộ diện tích của các thửa 11, 12 do gia đình ông đăng ký kê khai và sử dụng ổn định, không tranh chấp. Trên đất có trồng tràm và bạch đàn từ năm 1990 đến năm 2015, đã khai thác hiện nay vẫn còn một số cây khoảng 27 năm tuổi. Bị đơn không sử dụng canh tác trên diện tích đất này mà kê khai gian dối để được cấp GCNQSDĐ.

Ủy ban nhân dân thành phố B trình bày: Căn cứ vào nguồn gốc và quá trình sử dụng, kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất, UBND thành phố B cấp GCNQSDĐ diện tích 1.141,5 m2 đất đối đối với hai thửa 11 và 12 tờ bản đồ số 06 tại phường L cho ông Nguyễn Văn V ngày 28/01/2013 là hoàn toàn có căn cứ và đúng quy định của pháp luật. Ngày 19/9/2016, vợ chồng ông Nguyễn Văn V chuyển nhượng toàn bộ 1.141,5 m2 (đất trồng lúa) thuộc hai thửa 11 và 12 cho bà Vũ Anh T. Ngày 06/10/2016, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố B đã tiến hành chỉnh lý sang tên cho bà T. Việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất nêu trên và trình tự, thủ tục đã được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về đất đai. Đề nghị Tòa án căn cứ vào các chứng cứ đã thu thập để giải quyết vụ án.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 06/2020/DS-ST ngày 29/5/2020, Tòa án nhân dân (sau đây gọi tắt là TAND) thành phố B, tỉnh BV đã quyết định:

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Trần Văn T, bà Dương Thị B khởi kiện ông Nguyễn Văn V về việc “Tranh chấp quyền sử dụng đất” đối với diện tích 1.122,5 m2 thuộc thửa đất số 11 và diện tích 19 m2 thuộc thửa 12 tờ bản đồ số 06 tại phường L, thành phố B, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Không chấp nhận yêu cầu ông Trần Văn T, bà Dương Thị B về việc yêu cầu hủy GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BM 585158 do UBND thành phố B cấp ngày 28/01/2013 cho ông Nguyễn Văn V đối với tổng diện tích 1.141,5 m2 thuộc hai thửa 11, 12 tờ bản đồ số 6 tại phường L, thành phố B, tỉnh BV và yêu cầu hủy kết quả đăng ký quyền sử dụng đất cho bà Vũ Anh T do Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thành phố B xác nhận ngày 06/10/2016 tại GGCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BM 585158 do UBND thành phố B cấp ngày 28/01/2013.

Chấp nhận yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Vũ Anh T, về việc công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Nguyễn Văn V, bà Nguyễn Thị A với bà Vũ Anh T đối với diện tích 1.122,5 m2 thuộc thửa 11 và diện tích 19 m2 thuộc thửa 12 tờ bản đồ số 06 tại phường L, thành phố B, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí, quyền kháng cáo theo quy định pháp luật.

Ngày 10/6/2020, nguyên đơn Trần Văn T, Dương Thị B kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ngày 25/9/2020, TAND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu ban hành Quyết định số 21/2020/QĐ-PT đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án dân sự.

Tại Quyết định số 244/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 28/10/2021, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đã kháng nghị giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự sơ thẩm số 06/2020/DS-ST ngày 29/5/2020 của TAND thành phố B, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án số 21/2020/QĐ-PT ngày 25/9/2020 của TAND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử giám đốc thẩm, hủy bản án sơ thẩm và quyết định phúc thẩm nêu trên; Giao hồ sơ vụ án cho TAND thành phố B, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm.

Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Hội đồng xét xử giám đốc thẩm chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sổ mục kê xã HL năm 1992 ghi nhận thửa 242/1.200 m2 do ông Trần Thanh P (con bà Dương Thị B) đăng ký kê khai. Sổ mục kê 1998 phường L ghi nhận thửa 11, 12 tờ bản đồ số 6 không có người đăng ký sử dụng. Sổ mục kê 2004-2008 phường L ghi nhận thửa 11, 12 mang tên Phạm Ngọc T (theo UBND phường L việc thể hiện tên Phạm Ngọc T là tên chung cho nhiều thửa đất khi chưa rõ chủ sử dụng đất ở địa phương).

Tuy nhiên, năm 2012 khi lập hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho ông V, UBND phường L, Văn phòng đăng ký đất đai, Phòng tài nguyên môi trường thành phố B không rà soát, kiểm tra, xác minh việc đăng ký, kê khai đất - giai đoạn đất thuộc địa giới hành chính do xã HL quản lý. Quá trình giải quyết vụ án, bà B không thừa nhận có ký tên vào “Văn bản ý kiến” ngày 28/6/2018 nên việc thực hiện việc thẩm tra về nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất, tình trạng tranh chấp đất đai không đầy đủ theo quy định tại Điều 135 Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ. Việc lập hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho ông V là chưa chặt chẽ, chưa đúng quy định của pháp luật về đất đai.

Theo “Sổ kê khai diện tích và thu nộp thuế nông nghiệp” số 1227/TNN do UBND thị trấn Bà Rịa cấp ngày 01/6/1992 thể hiện cụ Nguyễn Văn H có kê khai diện tích nộp thuế nông nghiệp gồm: Đất thổ cư 300 m2, đất lúa (4.860 m2 + 3.000 m2: xứ đồng Long Kiên; Đất màu 1.200 m2: xứ đồng Long Tâm. Tuy nhiên, thời điểm năm 1992 đất tranh chấp thuộc xã HL, huyện Châu Thành, còn xứ đồng Long Kiên, Long Tâm thuộc thị trấn Bà Rịa, huyện Châu Thành.

Đối với các Biên lai thu thuế, Thông báo nghĩa vụ nộp thuế sử dụng đất nông nghiệp năm 1983, 1984 của UBND thị trấn Bà Rịa cũng như giấy xác nhận đã đăng ký kê khai sử dụng đất nông nghiệp ngày 21/8/1991 của cụ Nguyễn Văn H là người nộp thuế. Các Biên lai thu thuế sử dụng đất năm 1994 người nộp thuế là Phạm Thị Vẽ, 1995 người nộp thuế là Nguyễn Văn Vinh. Tuy nhiên, thời điểm năm 1983-1991 đất tranh chấp thuộc xã HL, huyện Châu Thành trong khi cơ quan thu thuế của cụ Hạnh lại là thị trấn Bà Rịa, huyện Châu Thành. Biên lai thu thuế của bà Vẽ và ông V không phải do xã HL thu.

Theo quy định của pháp luật, đất đai thuộc địa phương nào do địa phương đó thu thuế. Tòa án cấp sơ thẩm chưa làm rõ những mâu thuẫn trong việc thu thuế đất nông nghiệp khác địa bàn của các cơ quan có thẩm quyền là thu thập chứng cứ chưa đầy đủ.

Tại Công văn số 2691/UBND-VP ngày 30/8/2017, UBND thành phố B nhận định: thửa đất số 11, thửa đất số 12 tờ bản đồ số 6 phường L được xác định là thửa 242 tờ bản đồ số 37 xã HL đo đạc năm 1992.

Tại Công văn số 259/UBND-VP ngày 20/10/2017, UBND xã HL xác định thửa 242 và thửa 247 là hai thửa riêng biệt

Tại Công văn số 248/UBND-VP ngày 19/12/2017, UBND phường L xác định không thực hiện việc lập biên bản xác minh, ranh giới mốc giới lập năm 2002 đối với thửa đất số 2002.

Đối chiếu Bản đồ địa chính xã HL, huyện Châu Thành (cũ) năm 1992, năm 2002 với Bản đồ địa chính xã L, thị xã Ba năm 1998; Bản đồ địa chính phường L, thành phố B năm 2004-2008 thấy rằng: Hình dạng phần đất hiện tại là thửa đất số 11 và thửa đất số 12 không tương đồng với hình dạng phần đất là thửa số 242 mà tương đồng với hình dạng phần đất bao gồm cả thửa đất số 242 và thửa đất số 247 như lời trình bày của bà B.

Khi giải quyết lại vụ án, Tòa án cần thiết phải thu thập chứng cứ để xác định: thửa đất số 11, số 12 đã cấp GCNQSDĐ cho ông V vào năm 2013 có bao gồm thửa đất số 247 đã được cấp GCNQSDĐ cho bà B năm 1992 hay không để giải quyết vụ án đúng quy định của pháp luật.

Tòa án cấp sơ thẩm chưa thu thập chứng cứ làm rõ thực tế gia đình bà B có làm chòi lá hay không? Những cây cây Bạch đàn lâu năm đã trồng trên đất tranh chấp ai đã trồng để xác định người trực tiếp sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Trong khi quy trình cấp GCNQSDĐ cho ông V còn chưa chặt chẽ, nhiều tài liệu, chứng cứ chưa được làm rõ như đã phân tích nêu trên nhưng Tòa án cấp sơ thẩm nhận định thời điểm ông V là người đươc cấp quyền sử dụng đất gia đình bà B không tranh chấp, cha ông V có đóng thuế và ông V trực tiếp canh tác sản xuất trên đất, quyết định không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông T, bà B; công nhận quyền sử dụng đất tranh chấp cho bà T là chưa đủ căn cứ vững chắc.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 325; Điều 334; Điều 337; Điều 342; Điều 343; Điều 348 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

1. Chấp nhận kháng nghị số 244/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 25/10/2021 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

2. Hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 06/2020/DS-ST ngày 29/5/2020 của Tòa án nhân dân thành phố B, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án số 21/2020/QĐ-PT ngày 25/9/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đối với vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là ông Trần Văn T, bà Dương Thị B với bị đơn là ông Nguyễn Văn V (và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan).

3. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố B, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực kể từ ngày ra quyết định ./.