Quyết định 762/2026/QĐST-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

QUYẾT ĐỊNH

SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

V/v yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự

TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 3 – HÀ NỘI

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Bà Nguyễn Thị Lài

Thư ký phiên họp: Bà Lương Ngân Hà – Thư ký Tòa án

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 3 – Hà Nội tham gia phiên họp: Bà Bùi Thị Minh Huyền – Kiểm sát viên.

Ngày 17 tháng 6 năm 2026, tại trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 3 – Hà Nội mở phiên họp sơ thẩm công khai giải quyết Việc dân sự thụ lý số 497/2026/TLST-VDS ngày 17 tháng 3 năm 2026 về việc “Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự” theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết Việc dân sự số 908/2026/QĐST-VDS ngày 05 tháng 6 năm 2026, gồm những người tham gia tố tụng sau đây:

* Người yêu cầu giải quyết việc dân sự: Bà Đinh Thị H, sinh năm 1964

Nơi đăng ký thường trú và nơi ở hiện nay: Số I phố H, phường B, Thành phố Hà Nội (Có mặt).

* Yêu cầu đối với: Ông Nguyễn Mạnh H1, sinh năm 1968

Nơi đăng ký thường trú và nơi ở hiện nay: Số I phố H, phường B, Thành phố Hà Nội.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

* Theo đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự và các lời khai trong quá trình giải quyết việc dân sự, người yêu cầu giải quyết việc dân sự là bà Đinh Thị H trình bày:

Bà H và ông Nguyễn Mạnh H1 là con của bà Lê Thị M. Gia đình có hai người con gồm bà Đinh Thị H và ông Nguyễn Mạnh H1, trong đó ông H1 là người con thứ hai. Từ khi sinh ra, ông H1 phát triển bình thường về thể chất và tinh thần, không có tiền sử bệnh lý đặc biệt. Năm 07 tuổi, ông H1 bị tai nạn giao thông đường sắt, bị tàu cán đứt chân phải và chấn thương sọ não. Sau tai nạn, gia đình đã đưa ông H1 đến Bệnh viện V điều trị tích cực trong thời gian khoảng 06 tháng. Tuy nhiên, sau khi xuất viện, tình trạng sức khỏe của ông H1 không có nhiều tiến triển. Hiện nay, ông H1 không đi lại được, khả năng cầm nắm hạn chế, không nhận thức được đầy đủ những sự việc diễn ra xung quanh, thường xuyên giật mình, sợ tiếng động lớn, ngủ không sâu giấc, đôi khi có biểu hiện lảm nhảm, cáu gắt và không thể giao tiếp bình thường với người khác. Mọi sinh hoạt hằng ngày của ông H1 đều phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc, giúp đỡ của gia đình, chủ yếu do bà H trực tiếp chăm sóc.

Theo Giấy khai sinh của ông Nguyễn Mạnh H1, mẹ ông H1 là bà Lê Thị M và cha được ghi là ông Nguyễn Văn Ư. Tuy nhiên, bà H cho biết khi làm thủ tục khai sinh cho ông H1, bà M đã tự ghi tên ông Nguyễn Văn Ư vào giấy khai sinh, thực tế không có ông Nguyễn Văn Ư và cũng không có căn cứ xác định ông Nguyễn Văn Ư là cha của ông H1. Bà Lê Thị M đã chết ngày 05/6/2010. Từ trước đến nay, ông H1 chưa từng kết hôn và không có con. Bà đề nghị Tòa án không phải xác minh đối với ông Nguyễn Văn Ư vì không có ông Nguyễn Văn Ư trên thực tế.

Do tình trạng sức khỏe hiện tại của ông H1 không thể nhận thức và làm chủ được hành vi của mình, bà H đề nghị Tòa án tuyên bố ông Nguyễn Mạnh H1 là người mất năng lực hành vi dân sự và cử bà H là người đại diện cho ông H1 theo quy định của pháp luật. Vì hiện nay ông H1 không còn ai là người thân.

Bà H đã được Tòa án thông báo về Kết luận giám định pháp y tâm thần của Viện Pháp y tâm thần Trung ương B và bà hoàn toàn đồng ý với nội dung kết luận giám định. Ngoài yêu cầu nêu trên, bà H không có yêu cầu nào khác.

* Báo cáo của những người hàng xóm và Tổ trưởng Tổ dân phố nơi ông H1 sinh sống:

- Ông Thái C trình bày: Ông là hàng xóm sinh sống lâu năm cạnh gia đình ông Nguyễn Mạnh H1. Theo ông được biết, từ khi còn nhỏ ông H1 đã bị tai nạn giao thông đường sắt dẫn đến mất một chân và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Hiện nay, ông H1 không có khả năng đi lại, chân tay co quắp, lời nói không rõ ràng, thường xuyên nói lảm nhảm, nội dung không có ý nghĩa. Gia đình đã nhiều lần đưa ông H1 đi điều trị, trong đó có thời gian điều trị tại Bệnh viện T1 nhưng tình trạng bệnh không có chuyển biến đáng kể. Từ trước đến nay, mọi sinh hoạt của ông H1 đều do chị gái là bà Đinh Thị H trực tiếp chăm sóc và phục vụ.

- Bà Nguyễn Thị T trình bày: Bà là hàng xóm của gia đình ông Nguyễn Mạnh H1. Theo bà T, ông H1 có biểu hiện không bình thường về nhận thức và hành vi, thường xuyên cáu gắt vô cớ. Ông H1 bị cụt một chân đến nửa đùi nên không thể đi lại được, đồng thời việc phát âm khó khăn, nói ngọng. Trong sinh hoạt hằng ngày, ông H1 không thể giao tiếp hoặc trả lời những câu hỏi đơn giản, dễ bị kích động khi có người trêu đùa. Việc vệ sinh cá nhân của ông H1 đều cần có người hỗ trợ và chăm sóc.

- Bà Phạm Thị N trình bày: Bà là Tổ trưởng Tổ dân phố nơi ông Nguyễn Mạnh H1 cư trú. Bà được biết ông H1 bị tai nạn giao thông đường sắt từ khi còn nhỏ, hậu quả để lại là cụt một chân và bị tổn thương não. Hiện nay, ông H1 không có khả năng nhận thức đầy đủ các sự việc diễn ra trong cuộc sống hằng ngày. Do bố mẹ đã qua đời nên mọi sinh hoạt, ăn uống và chăm sóc cá nhân của ông H1 đều phụ thuộc vào chị gái là bà Đinh Thị H. * Theo tóm tắt bệnh án tại Bệnh viện T1: Đối tượng vào điều trị tại Viện ngày 16/6/2022 với chẩn đoán Chậm phát triển tâm thần (Hội chẩn ngày 14/7/2022). Quá trình bệnh lý và diễn biến lâm sàng: Người bệnh là con thứ 2/2 trong gia đình. Tiền sử lúc nhỏ không nhớ rõ về quá trình phát triển tâm vận động, cho đến lúc 07 tuổi khi học xong lớp vỡ lòng thì bị tai nạn ngã tàu điện, mắc chân vào tàu, bị kéo lê trên đường dẫn đến chấn thương sọ não, phải phẫu thuật cắt cụt chân phải và điều trị tại Bệnh viện V. Từ đó, bệnh nhân nhận thức kém, không đi học được, không biết làm gì, sống phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình. Hiện tại, bệnh nhân không biết đọc, không biết làm gì, không biết tiêu tiền, không đi ra ngoài, đến bữa ăn người thân mang cơm đến cho, ăn bằng thìa. Bệnh nhân dễ cáu gắt, dễ khùng khi không vừa ý, đêm ít ngủ, đã từng uống thuốc theo đơn tại nhà nhưng không đỡ. Gia đình đã đưa đến Bệnh viện T1 để khám, điều trị. Tóm tắt kết quả xét nghiệm cận lâm sàng có giá trị chẩn đoán: Test tâm lý IQ < 50; Điện não đồ không ổn định, chủ yếu sóng chậm dang suy nhược, suy não sau tai nạn CTSN. Tình trạng khi ra viện: Người bệnh không có khả năng lao động, thiếu kỹ năng chăm sóc bản thân, gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt và giao tiếp xã hội, sống hoàn toàn phụ thuộc vào gia đình.

* Kết luận giám định của Viện Pháp y tâm thần Trung ương B:

Ngày 07/4/2026, Tòa án nhân dân khu vực 3 – Hà Nội đã ra Quyết định trưng cầu giám định số 467/2026/QĐ-TCGĐ thực hiện giám định pháp y tâm thần đối với ông Nguyễn Mạnh H1 để kết luận về khả năng nhận thức, làm chủ hành vi của ông H1 – là người bị mất năng lực hành vi dân sự hay có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Ngày 19/4/2026, các giám định viên thuộc Viện Pháp y tâm thần Trung ương B đã khám và giám định tâm thần cho đối tượng tại số I phố H, phường B, Thành phố Hà Nội. Qua thăm khám tiếp xúc thấy: Đối tượng tiếp xúc khó, cụt một chân, không đi lại được, ngồi không vững, trang phục lôi thôi; Rối loạn các năng lực định hướng, cảm xúc; Vô cảm, tri giác không có áo tưởng, ảo giác; Tư duy nhịp chậm, ngôn ngữ rời rạc, chỉ nói được một vài từ đơn giản, không ám ảnh, định kiến, hoang tưởng; Trí nhớ không có khả năng ghi nhận, lưu trữ và tái hiện thông tin; Trí tuệ không có khả năng phán đoán, suy luận, phân tích, tổng hợp, chú ý, kém tập trung; Hành vi tác phong, hoạt động ý chí rối loạn, không có khả năng lao động, mọi sinh hoạt hàng ngày phụ thuộc hoàn toàn vào sự giúp đỡ của gia đình, hoạt động bản năng, ăn uống thất thường.

* Tại phiên họp: Bà Đinh Thị H trình bày ý kiến: Bà đề nghị Tòa án căn cứ vào Kết luận giám định để tuyên bố ông Nguyễn Mạnh H1 là người bị mất năng lực hành vi dân sự và cử bà là người giám hộ cho ông H1. Ngoài ra bà không còn yêu cầu nào khác.

* Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 3 – Hà Nội tham gia phiên họp phát biểu ý kiến: Đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu của bà H; Tuyên bố ông H1 là người bị mất năng lực hành vi dân sự. Chỉ định bà H là người giám hộ cho ông H1, bà H có các quyền và nghĩa vụ của người giám hộ theo quy định tại Điều 57, Điều 58 Bộ luật Dân sự. Bà Đinh Thị H được miễn án phí theo quy định của pháp luật.