Quyết định 43/2020/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

[1] Xét yêu cầu của bà Nguyễn Thị V về việc yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Hà Thị Tuyết T là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi: Thấy rằng, bà Hà Thị Tuyết T không có chồng con, từ lúc 05 tuổi đến nay bà T có những biểu hiện không nói chuyện với ai và chỉ ngồi một chỗ xem ti vi, không có khả năng nhận thức và làm chủ được hành vi. Trong sinh hoạt hàng ngày bà T không thể tự vệ sinh cá nhân và tự ăn uống, có biểu hiện trí nhớ kém. Từ đó, bà V đã đưa bà T đến Trung tâm pháp y tâm thần khu vực Tây Nam Bộ để khám bệnh và được bác sĩ nơi đây chẩn đoán bà T có bệnh lý tâm thần: Chậm phát triển tâm thần vừa (F71-ICD10). Tại phiên họp bà Hà Thị Tuyết T chỉ nhận biết được bà Nguyễn Thị V là mẹ của bà. Ngoài ra, bà T không hiểu và trả lời được những câu hỏi nào khác của Thẩm phán chủ tọa phiên họp và có biểu hiện khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

[2] Trong quá trình giải quyết vụ việc, người yêu cầu đã cung cấp cho Tòa án nhân dân thành phố Sóc Trăng kết luận giám định pháp y tâm thần theo yêu cầu số 111/2020/KLGĐYC ngày 12/5/2020 của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực Tây Nam Bộ. Tại Bản kết luận giám định pháp y tâm thần theo kết luận như sau: Bà Hà Thị Tuyết T hiện tại có bệnh lý tâm thần chậm phát triển tâm thần vừa (F71-ICD10) và bà T có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Để đảm bảo cho việc giám định, Tòa án nhân dân thành phố Sóc Trăng đã đề nghị Trung Tâm pháp y tâm thần khu vực Tây Nam Bộ cung cấp thông tin về quy trình giám định và đối tượng giám định có phải là bà Hà Thị Tuyết T không ? và kết luận giám định còn có hiệu lực không ? Qua đó Trung Tâm pháp y tâm thần khu vực Tây Nam Bộ phúc đáp quy trình giám định cho bà Hà Thị Tuyết T thực hiện đúng theo quy định tại Thông tư 23/2019/TT-BYT ngày 18/8/2019 của Bộ Y tế quy định về quy trình giám định pháp y tâm thần và biểu mẫu sử dụng trong giám định pháp y tâm thần và đối tượng giám định chính là bà Hà Thị Tuyết T (đã đối chiếu thông tin với Chứng minh nhân dân, hộ khẩu, đơn yêu cầu giám định có xác nhận của chính quyền địa phương) và kết luận giám định pháp y tâm thần theo yêu cầu số 111/2020/KLGĐYC ngày 12/5/2020 đến nay còn hiệu lực.

[3] Xét thấy, bà Hà Thị Tuyết T là người thành niên do bệnh lý tâm thần chậm phát triển tâm thần vừa (F71-ICD10); không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự. Vì vậy, bà Nguyễn Thị V yêu cầu tuyên bố bà Hà Thị Tuyết T là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi là có căn cứ phù hợp với quy định tại Điều 23 của Bộ luật dân sự năm 2015 nên được Tòa án chấp nhận.

[4] Xét yêu cầu của bà Nguyễn Thị V về việc yêu cầu Tòa án giao cho bà làm người giám hộ của bà T: Theo quy định tại khoản 3 Điều 53 và Điều 54 của Bộ luật dân sự năm 2015 thì người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi do Tòa án chỉ định từ những người giám hộ đương nhiên là vợ, chồng, con, cha, mẹ có đủ các điều kiện làm người giám hộ....Đối chiếu với trường hợp của bà T thì hiện nay bà T không có chồng con. Xét thấy, bà Nguyễn Thị V có đủ điều kiện làm người giám hộ theo quy định tại Điều 49 của Bộ luật dân sự năm 2015 nên yêu cầu này của bà V là có căn cứ.

[5] Từ những phân tích nêu trên, thấy rằng ý kiến đề nghị của Kiểm sát viên và yêu cầu của bà V là có căn cứ nên Tòa án quyết định chấp nhận đề nghị của kiểm sát viên và chấp nhận yêu cầu của bà V. Tuyên bố bà Hà Thị Tuyết T là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định bà V là người giám hộ cho bà T theo quy định của pháp luật. Bà Nguyễn Thị V có quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 57, Điều 58 và Điều 59 của Bộ luật dân sự năm 2015.

[6] Về lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Bà Nguyễn Thị V phải chịu số tiền 300.000 đồng theo quy định tại khoản 1 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp quản lý và sử dụng án phí lệ phí Tòa án. Nhưng theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Toà án thì bà Nguyễn Thị V được miễn nộp tiền lệ phí dân sự sơ thẩm.