- Tranh chấp gì? Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi — án dân sự — "Phan Hà"
- Tòa quyết gì? Chấp nhận yêu cầu của ông Phan Viết Học.
- Căn cứ chính? Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự; NGHỊ QUYẾT SỐ 326/2016/NQ-UBTVQH14 QUY ĐỊNH VỀ MỨC THU, MIỄN…; Điều 136 Bộ luật Dân sự
| TOÀ ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 11 –ĐÀ NẴNG -------- Số: 37/2026/QĐST-VDS | CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc |
| Đà Nẵng, ngày 06 tháng 02 năm 2026 |
QUYẾT ĐỊNH
SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ
V/v Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự
TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 11 –ĐÀ NẴNG
Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:
Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Bà Nguyễn Thị Ái Linh
Thư ký phiên họp: Bà Lê Thị Nguyệt Sương
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 11 - Đà Nẵng tham gia phiên họp: Ông Ngô Thương Tín - Kiểm sát viên
Ngày 06 tháng 02 năm 2026, tại trụ sở TAND khu vực 11 – Đà Nẵng mở phiên họp sơ thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 76/2025/TLST-VDS ngày 23 tháng 10 năm 2025 về việc “Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự” theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 03/2026/QĐST-VDS ngày 30 tháng 01 năm 2026, gồm những người tham gia tố tụng sau đây:
Người yêu cầu giải quyết việc dân sự: Ông Phan Viết Học, sinh năm 1977, địa chỉ: thôn Phú Bình, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng;
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc yêu cầu: 1. Cụ Phan Hà, sinh năm 1931, địa chỉ: Thôn Phú Bình, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng. 2.
Ông Phan Thứ, sinh năm 1954, địa chỉ: Tổ 39 Khuê Mỹ, Phường Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. 3.
Ông Phan Nhật Nam, sinh năm 1957, phường Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng.
4.
Bà Phan Thị Tiến, sinh năm 1965, địa chỉ: Thôn Phú Bình, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng 5.
Bà Phan Thị Thuỷ, sinh năm 1967, địa chỉ: Thôn Phú Phong, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng 6.
Ông Phan Đình Tám, sinh năm 1968, địa chỉ: Thôn Nghĩa Đông, xã Đại Lộc, thành phố Đà Nẵng 7.
Ông Phan Viết Thứ, sinh năm 1970, địa chỉ: 127/58 Bùi Minh Trực, phường Chánh Hưng, thành phố Hồ Chí Minh 8.
Bà Phan Thị Kim Thảo, sinh năm 1972; địa chỉ: Thôn Phú Xuân, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng 9.
Ông Phan Văn Bình, sinh năm 1976, địa chỉ: Thôn Phú Bình, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng 10. Bà Phan Nhật Mỹ Trang, sinh năm 1984, địa chỉ: số 08, Bàu Trảng 2, tổ 8, phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng 11. Cụ Bùi Thị Huệ, sinh năm 1935, chết ngày 21/01/2026; địa chỉ: Thôn Phú Bình, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng.
Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ Bùi Thị Huệ: Các ông bà Phan Viết Học, Phan Hà, Phan Thứ, Phan Nhật Nam, Phan Thị Tiến, Phan Thị Thuỷ, Phan Đình Tám, Phan Thị Kim Thảo, Phan Văn Bình, Phan Nhật Mỹ Trang.
NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:
Theo đơn yêu cầu đề ngày 23/10/2025 và tại phiên họp người yêu cầu giải quyết việc dân sự ông Phan Viết Học trình bày:
Cha mẹ ruột ông Học là cụ Phan Hà và cụ Bùi Thị Huệ sinh được 09 người con là: ông Phan Thứ, ông Phan Nhật Tuyến, ông Phan Nhật Nam, bà Phan Thị Tiến, bà Phan Thị Thuỷ, ông Phan Đình Tám, ông Phan Viết Thứ, bà Phan Thị Kim Thảo, ông Phan Văn Bình, ông Phan Viết Học. Ông Phan Nhật Tuyến (sinh năm 1956, chết năm 2002) kết hôn với bà Tạ Thị Mỹ Dung và sinh được 02 con chung là anh Phan Nhật Hưng (sinh năm 1986, chết năm 2003, chưa có vợ con) và chị Phan Nhật Mỹ Trang.
Cụ Phan Hà có quá trình sinh đẻ, phát triển tâm thần và thể chất bình thường. Đến năm 2023, do tuổi cao sức yếu nên cụ có biểu hiện sa sút trí tuệ rõ rệt, nhớ trước quên sau, để quên đồ đạc, tiền bạc, không nhận biết được tên con cháu, không nhớ mình ở đâu, không thể tự chăm sóc bản thân. Hiện nay, cụ Phan Hà hoàn toàn không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình.
Đến nay, một số thành viên trong gia đình ông Học cần giải quyết một số thủ tục nhân thân và tài sản có liên quan đến cụ Phan Hà thì không thể thực hiện được.
Nay ông Phan Viết Học yêu cầu Tòa tuyên bố cụ Phan Hà mất năng lực hành vi dân sự và cử ông Học làm người giám hộ đồng thời đại diện hợp pháp cho cụ Phan Hà để thực hiện các thủ tục hành chính, giao dịch dân sự liên quan nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cụ Phan Hà theo ý kiến thống nhất của các thành viên trong gia đình.
Tại hồ sơ, tất cả những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc dân sự ông Phan Thứ, ông Phan Nhật Nam, bà Phan Thị Tiến, bà Phan Thị Thuỷ, ông Phan Đình Tám, ông Phan Viết Thứ, bà Phan Thị Kim Thảo, ông Phan Văn Bình, ông Phan Viết Học và chị Phan Nhật Mỹ Trang thống nhất toàn bộ yêu cầu của ông Học và có đơn đề nghị Tòa giải quyết vắng mặt.
Tại phiên họp, Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 11 - Đà Nẵng phát biểu quan điểm căn cứ khoản 1 Điều 27, khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 370, 378 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 và Điều 22, 49, 53, 57, 58, 59, 136 Bộ luật dân sự năm 2015 đề nghị chấp nhận yêu cầu của ông Học, tuyên bố cụ Phan Hà mất năng lực hành vi dân sự.
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:
Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của các đương sự và đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Toà án nhân dân Khu vực 11 - Đà Nẵng nhận định:
Về tố tụng: ông Phan Viết Học yêu cầu Tòa án tuyên bố cha ruột ông Học là cụ Phan Hà, sinh năm 1931, địa chỉ cư trú tại: thôn Phú Bình, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng mất năng lực hành vi dân sự. Đây là việc “Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự” thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân dân Khu vực 11 - Đà Nẵng theo quy định tại khoản 1 Điều 27, khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự.
Về nội dung:
Xét thực tế tình trạng sức khỏe thể chất và tâm thần của cụ Phan Hà:
Căn cứ lời khai của các đương sự, người làm chứng, kết quả xác minh và các tài liệu có trong hồ sơ việc dân sự thể hiện: Cụ Phan Hà có quá trình sinh đẻ, phát triển tâm thần và thể chất bình thường. Đến năm 2023, cụ Hà có biểu hiện sa sút trí tuệ rõ rệt, nhớ trước quên sau, để quên đồ đạc, tiền bạc, không nhận biết được tên con cháu, không nhớ mình ở đâu, không thể tự chăm sóc bản thân.
Tại kết luận giám định pháp y tâm thần số 2409/KLGĐ ngày 19/12/2025 của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực Miền Trung đã kết luận cụ Phan Hà: “Tiếp xúc hạn chế, hỏi trả lời ít, không biết tên, tuổi; năng lực định hướng, ảo giác, ảo tưởng, tư duy chậm, nghèo nàn; thỉnh thoảng đi lạc không biết đường về; giảm sút hoạt động có ý chí, đêm ngủ tạm, đại tiểu tiện đúng chỗ, tự ăn uống và vệ sinh cá nhân được nhưng phải có người hỗ trợ một phần; chú ý: kém tập trung, trí nhớ giảm sút, trí tuệ sa sút, có vong tri” và “Về y học: Mất trí trong bệnh Alzeheimer khởi phát muộn, mức độ trung bình (F00.1-ICD-10). Về năng lực hành vi dân sự: Mất hoàn toàn năng lực hành vi dân sự”.
Kết luận này phù hợp với tình trạng hiện nay của cụ Phan Hà và đề nghị của ông Học tại phiên họp.
Từ những nhận định trên, Tòa án có đủ cơ sở để chấp nhận đề nghị của ông Phan Viết Học, tuyên bố cụ Phan Hà mất năng lực hành vi dân sự theo quy định tại Điều 22 Bộ luật dân sự.
Về việc cử người giám hộ, đại diện theo pháp luật cho cụ Phan Hà:
Hiện nay cha mẹ cụ Phan Hà đều đã chết, các thành viên trong gia đình cụ Phan Hà đều thống nhất cử ông Phan Viết Học (là con ruột cụ Phan Hà) giám hộ đồng thời làm người đại diện theo pháp luật cho cụ Phan Hà thực hiện các thủ tục nhân thân và các giao dịch dân sự có liên quan đến cụ Phan Hà từ ngày án có hiệu lực pháp luật cho đến khi không còn căn cứ tuyên bố cụ Phan Hà mất năng lực hành vi dân sự. Xét thấy thỏa thuận trên là tự nguyện và không trái pháp luật, phù hợp với thực tế nên chấp nhận.
QUYẾT ĐỊNH:
- Căn cứ khoản 1 Điều 27, khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39, các Điều 370, 371, 372, 376 và Điều 378 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015;
- Căn cứ Điều 22, 49, 53, 57, 58, 59, 136 của Bộ luật dân sự năm 2015;
- Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;
Chấp nhận yêu cầu của ông Phan Viết Học.
1. Tuyên bố: Cụ Phan Hà (sinh năm: 1931; nơi đăng ký hộ khẩu thường trú và chỗ ở hiện nay: thôn Phú Bình, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng, CCCD số xxxxxxxxxxxx cấp ngày 28/9/2021) mất năng lực hành vi dân sự.
2. Cử ông Phan Viết Học, (sinh năm 1977; nơi đăng ký hộ khẩu thường trú và chỗ ở hiện nay: thôn Phú Bình, xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng, CCCD số xxxxxxxxxxxx cấp ngày 31/8/2021, con ruột cụ Phan Hà) làm người giám hộ để chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho cụ Phan Hà, đồng thời làm người đại diện theo pháp luật cho cụ Phan Hà trong việc xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự kể từ ngày quyết định có hiệu lực pháp luật cho đến khi không còn căn cứ tuyên bố cụ Phan Hà mất năng lực hành vi dân sự.
3. Lệ phí giải quyết việc dân sự 300.000 đồng (Ba trăm ngàn đồng) ông Phan Viết Học phải chịu, được khấu trừ vào số tiền tạm ứng lệ phí 300.000 đồng ông Học đã nộp theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Toà án số 0004429 ngày 23 tháng 10 năm 2025 của Thi hành án dân sự thành phố Đà Nẵng.
4. Người yêu cầu giải quyết việc dân sự có quyền kháng cáo quyết định giải quyết việc dân sự trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định. Trường hợp không có mặt tại phiên họp thì thời hạn đó tính từ ngày nhận được quyết định giải quyết việc dân sự hoặc kể từ ngày quyết định được thông báo, niêm yết và Viện kiểm sát có quyền kháng nghị theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
THẨM PHÁN
| Nơi nhận: - Người yêu cầu, người có liên quan - Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp; - Lưu: Hồ sơ việc dân sự. | Nguyễn Thị Ái Linh |