Quyết định 237/2023/DS-GĐT — Tranh chấp hợp đồng đặt cọc

[1]. Ông M căn cứ hợp đồng đặt cọc ký ngày 29/11/2018 giữa ông M với bà H và sao kê từ Ngân hàng TMCP S để chứng minh bà H đã nhận của ông M 25.000.000.000 đồng, từ đó khởi kiện yêu cầu bà H trả lại tiền đặt cọc và tiền bồi thường, phạt cọc theo thỏa thuận. Phía bà H xác nhận đã nhận số tiền 25.000.000.000 đồng từ ông M nên đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của ông M. Như vậy, tại thời điểm giải quyết theo trình tự sơ thẩm, do các đương sự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ nội dung vụ án nên Toà án cấp sơ thẩm công nhận sự thoả thuận của các đương sự là có căn cứ.

[2]. Tuy nhiên, sau khi Quyết định công nhận sự thỏa thuận có hiệu lực pháp luật và đang trong quá trình thi hành án, ngày 18/10/2022 bà H có đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm vì cho rằng, hợp đồng đặt cọc thực chất là để đảm bảo cho việc bà H vay 25.000.000.000 đồng của ông M với lãi suất 2,5%/tháng. Thời hạn đăt cọc cũng chính là thời hạn vay tiền từ 29/11/2018 đến ngày 28/5/2019 và bà H đã trả cho ông M được 5.000.000.000 đồng tiền lãi. Để chứng minh cho lời trình bày của mình, bà H cung cấp bản chính “Bản thỏa thuận” ký ngày 29/11/2018 giữa bà H với ông M; bản chính “cam kết trả tiền” ký ngày 28/11/2019 thể hiện hàng tháng bà H phải trả cho ông M 625.000.000 đồng, bà H đã trả cho ông M 07 lần với tổng số tiền 4.062.500.000 đồng. Ngoài ra, bà H còn cung cấp 03 giấy nhận tiền thể hiện: Trong 03 ngày 16/5/2019, ngày 24/6/2019 và ngày 10/7/2019 bà H tiếp tục trả cho ông M 937.500.000 đồng (mỗi lần 312.500.000 đồng).

[3]. Các chứng cứ bà H cung cấp đều có chữ ký của La Thiệu M, trong đó nội dung thể hiện quan hệ vay mượn tiền giữa bà H với ông M, số tiền vay và tiền trả lãi phát sinh hàng tháng phù hợp với lãi suất 2,5% bà H đã khai, cùng thời điểm ký hợp đồng đặt cọc và phù hợp với diễn biến của quá trình đặt cọc. Những chứng cứ này phản ánh dấu hiệu của hợp đồng đặt cọc thực chất là giả tạo nhằm che giấu quan hệ vay tiền giữa bà H và ông M. Trong quá trình chuẩn bị xét xử giám đốc thẩm, ông M có bản giải trình vào ngày 12/6/2023 thừa nhận, chữ ký trong các tài liệu do bà H cung cấp là của ông nhưng cho rằng đó là một giao dịch vay tiền khác, không liên quan đến hợp đồng đặt cọc ký ngày 29/11/2018. Tuy nhiên, ông M không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh cho lời trình bày của mình. Đây là tình tiết có thể làm thay đổi bản chất của vụ án.

[4]. Mặt khác, ngoài việc ký kết hợp đồng đặt cọc thì trong cùng ngày 29/11/2018, giữa bà H với ông M còn ký thêm văn bản thỏa thuận với nội dung: trong thời hạn từ ngày lập thỏa thuận đến ngày 29/5/2019, nếu bà H có nhu cầu nhận chuyển nhượng lại nhà và đất nêu trên thì ông M đồng ý chuyển nhượng lại cho bà H với điều kiện bà H phải trả lại 25.000.000.0000 đồng tiền cọc và bồi thường cho ông M 1.000.000.000 đồng. Ngoài ra, giá trị của hợp đồng chuyển nhượng là 30.000.000.000 đồng nhưng bên nhận chuyển nhượng lại đặt cọc 25.000.000.0000 đồng và thỏa thuận phạt cọc với số tiền 25.000.000.000 đồng. Như vậy, khi bên đặt cọc không thực hiện hợp đồng sẽ mất tổng số tiền 50.000.000.000 đồng (cao hơn giá trị tài sản chuyển nhượng) là dấu hiệu không bình thường trong đặt cọc.

[5]. Bà Trần Thị Ánh H cho rằng giá trị diện tích đất của bà ở thời điểm ký hợp đồng là 300.000.000.000 đồng cũng cần được làm rõ để xem xét bản chất của vấn đề “đặt cọc” để chuyển nhượng đất hay là “quan hệ vay” giữa bà H với ông M.

[6]. Do vậy, kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị hủy Quyết định công nhận sự thỏa thuận nêu trên, giao hồ sơ về cho Tòa án cấp sơ thẩm làm rõ những mâu thuẫn như đã phân tích để có đủ cơ sở giải quyết đúng bản chất quan hệ pháp luật mà các bên đang tranh chấp là có căn cứ, đúng pháp luật.