Quyết định 216/2021/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người đã chết

[1] Về thẩm quyền giải quyết của Tòa án:

[1.1] Ông Lê Anh K có đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố một người là đã chết đối với bà Lê Thị R, sinh năm 1922 và ông Lê Văn P, sinh năm 1931; cùng nơi cư trú cuối cùng: 553/76 T, phường C, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh (địa chỉ trước đây là: 553/76/TK5, hẻm 553 T, phường 25, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh). Căn cứ hồ sơ vụ việc và các tài liệu, chứng cứ ông Kiệt cung cấp thì: bà Lê Thị R, ông Lê Văn Q, ông Lê Văn P và ông Lê Văn D là anh chị em ruột; có cùng cha là ông Lê Văn B và mẹ là bà Trương Thị H. Ông Lê Anh K là con ruột của ông Lê Văn D (Giấy khai sinh số 1641/GKS-BS ngày 25/5/1961 nên có cơ sở xác định ông Lê Anh K là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Lê Thị R và ông Lê Văn P là đã chết theo quy định tại Điều 391 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Căn cứ khoản 4 Điều 27; điểm a khoản 2 Điều 35; điểm b khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.

[1.2] Người yêu cầu ông Lê Anh K có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt tại phiên họp. Xét đây là sự tự nguyện, không trái pháp luật nên căn cứ khoản 2 Điều 367 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án tiến hành phiên họp vắng mặt ông Lê Anh K.

[1.3] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị T, sinh năm 1940: Căn cứ vào Giấy xác nhận của Công an phường Cầu Kho, Quận 1 thì: Bà Nguyễn Thị T, sinh năm 1940 có hộ khẩu thường trú tại 553/76/TK5, Phường 25, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh (nay là 553/76 T, phường C, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh) đến năm 1979 thì xóa hộ khẩu, hiện thực tế không sinh sống tại địa chỉ trên, đi đâu không rõ.

[2] Về yêu cầu của đương sự:

[2.1] Theo trình bày của người yêu cầu: Ông Lê Văn D, bà Lê Thị R, ông Lê Văn P và ông Lê Văn Q là anh em ruột có cha là ông Lê Văn B, sinh năm 1899, mất năm 1986 (Giấy khai tử số 44 do Ủy ban nhân dân phường Cầu Kho cấp ngày 23/4/2007) và mẹ là bà Trương Thị H, sinh năm 1990, mất năm 1940 (Giấy khai tử số 72 do ủy ban nhân dân phường Cầu Kho, Quận 1 cấp ngày 08/6/2010). Theo bản khai của ông Lê Anh K thể hiện: Ông Lê Văn B và bà Trương Thị H có các con chung gồm: Bà Lê Thị R, sinh năm 1922; ông Lê Văn Q, sinh năm 1924 (mất năm 2004 theo Giấy khai tử số 116 do Ủy ban nhân dân phường Cầu Kho, Quận 1 cấp ngày 27/9/2004); ông Lê Văn D, sinh năm 1931 (mất năm 1984 theo Giấy chứng tử số 08, quyển số 01/P25 do Ủy ban nhân dân phường Cầu Kho, Quận 1 cấp ngày 04/3/1984) và ông Lê Văn P, sinh năm 1931.

[2.2] Tòa án nhân dân Quận 1 đã ban hành Quyết định thông báo tìm kiếm và thông tin về người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết và Thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú đối với bà Lê Thị R và ông Lê Văn P. Ông Lê Anh K đã tiến hành thông báo tìm kiếm bà Lê Thị R và ông Lê Văn P trên các báo của Trung ương (Báo Thanh niên) trong ba số liên tiếp vào các ngày 26, 27 và 28/5/2021; đăng trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và phát sóng trên Đài phát thanh Trung ương (Đài Tiếng nối Việt Nam - Cơ quan thường trú tại Thành phố Hồ Chí Minh) ba lần trong ba ngày liên tiếp vào các ngày 03, 04 và 05/6/2021. Căn cứ kết quả xác minh ngày 03/6/2021 của Công an phường Cầu Kho, Quận 1: Bà Lê Thị R, sinh năm 1922 có hộ khẩu thường trú tại địa chỉ 553/76 T, phường C, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, năm 1978 bị xóa khẩu, đi đâu không rõ; ông Kiệt thống nhất với kết quả xác minh của Công an phường. Ông Lê Văn P, sinh năm 1931 có hộ khẩu thường trú tại địa chỉ 553/76 T, phường C, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh nhưng từ năm 1988 đến nay, ông Phương không sinh sống tại địa phương, hiện không rõ làm gì, ở đâu. Do đó, có cơ sở xác định bà Lê Thị R và ông Lê Văn P đã biệt tích 05 năm liền trở lên và gia đình đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc bà Lê Thị R và ông Lê Văn P còn sống nên việc ông Lê Anh K yêu cầu tuyên bố bà Lê Thị R, sinh năm 1922 và ông Lê Văn P, sinh năm 1931 là đã chết phù hợp với quy định tại điểm d, khoản 1 Điều 71 Bộ luật Dân sự năm 2015 nên có cơ sở xác nhận.

[2.3] về xác định ngày chết: Căn cứ kết quả xác minh ngày 03/6/2021 của Công an phường Cầu Kho, Quận 1 thì bà Lê Thị R không có mặt tại địa phương từ năm 1978 đến nay nhưng không xác định được ngày vắng mặt; ông Lê Văn P không có mặt tại địa phương từ năm 1988 đến nay nhưng không xác định được ngày vắng mặt. Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 71 của Bộ luật Dân sự thì biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống; khoản 1 Điều 68 của Bộ luật Dân sự quy định: “…nếu không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng”. Tòa án xác định ngày chết của người bị tuyên bố là đã chết là ngày đầu tiên của năm tiếp theo sau 05 năm kể từ ngày người đó biệt tích; thời hạn 05 năm được tính từ ngày biết tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng. Do vậy, ngày chết của bà Lê Thị R được xác định là ngày 01/01/1983; ngày chết của ông Lê Văn P là ngày 01/01/1993.

[2.3] Theo quy định tại Điều 72 của Bộ luật Dân sự thì khi quyết định của Tòa án tuyên bố một người là đã chết có hiệu lực pháp luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ nhân thân khác của người đó được giải quyết như đối với người đã chết; quan hệ tài sản của người bị Tòa án tuyên bố là đã chết được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản của người đó được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.

[2.4] Về lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Ông Lê Anh K phải chịu lệ phí sơ thẩm là 600.000 đồng theo quy định tại khoản 1 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.