Quyết định 21/2026/QĐST-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người đã chết

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp, ý kiến của Đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân khu vực 4 – Đồng Nai nhận định:

Ngày 03/6/2025, bà Nguyễn Thị Kim L đã có đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Phạm Hữu B, sinh năm 1946. Nơi cư trú cuối cùng trước khi ông B biệt tích tại số nhà E N, phường X, thị xã L, tỉnh Đồng Nai (nay là phường L, thành phố Đ) là đã chết.

Theo Quyết định tuyên bố một người mất tích số 04/2009/DSST, ngày 23/6/2009 của Tòa án nhân dân thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai và Bản án số 177/2009/DSST, ngày 18/8/2009 “V/v Xin ly hôn một bên mất tích” của Tòa án nhân dân thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai thể hiện bà Nguyễn Thị Kim L và ông Phạm Hữu B đã từng đăng ký kết hôn, bà Nguyễn Thị Kim L là người có quyền, lợi ích liên quan nên bà L có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Phạm Hữu B là đã chết.

Căn cứ quy định tại khoản 4 Điều 27; điểm a khoản 2 Điều 35 và điểm b khoản 2 Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự thì quan hệ pháp luật trong vụ việc là “Yêu cầu tuyên bố một người là đã chết” và thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 4 – Đồng Nai.

Ông Phạm Hữu B và bà Nguyễn Thị Kim L từng là vợ chồng, có đăng ký kết hôn. Ông, bà chung sống tại số nhà E N, phường X, thị xã L, tỉnh Đồng Nai (nay là phường L, thành phố Đ), đến năm 1996 thì ông B tự ý bỏ nhà đi và không có tin tức gì. Bà L không biết tung tích của ông B ở đâu, còn sống hay đã chết. Ông B đã được Toà án tuyên bố mất tích theo Quyết định tuyên bố một người mất tích số 04/2009/DSST, ngày 23/6/2009 của Tòa án nhân dân thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai, từ đó đến nay không có thông tin gì của ông B.

Nay bà Nguyễn Thị Kim L yêu cầu Tòa án tuyên bố ông B là đã chết. Tại xác nhận ngày 27/02/2026 tại Công an phường L cung cấp, căn cứ hồ sơ tàng thư hộ gia đình bà Nguyễn Thị Kim L thể hiện: Tháng 11/1990, ông Phạm Hữu B, sinh năm 1946, có đăng ký thường trú tại hộ gia đình bà Nguyễn Thị Kim L, địa chỉ khu X, thị trấn X (nay là phường L, thành phố Đ). Căn cứ biên bản kiểm tra hộ khẩu định kỳ ngày 21/4/2003 và bản kê khai danh sách những người đã được đăng ký thường trú hiện có của hộ gia đình bà Nguyễn Thị Kim L, không thể hiện ông Phạm Hữu B trong danh sách thành viên hộ gia đình, không có hồ sơ thể hiện xóa đăng ký thường trú. Căn cứ vào Phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu ngày 09/03/2006 và ngày 16/06/2020, không thể hiện ông Phạm Hữu B trong danh sách thành viên hộ gia đình bà Nguyễn Thị Kim L. Tại Biên bản xác minh ngày 10/3/2026, Công an phường L, tỉnh Đồng Nai – nay là Công an phường L, thành phố Đ thể hiện “Từ năm 2009 đến nay, ông Phạm Hữu B, không về lại địa phương lần nào. Không ai biết ông B hiện đang ở đâu, hiện ông B không còn hộ khẩu tại địa phương”.

Trong quá trình xét đơn yêu cầu của bà Nguyễn Thị Kim L, Tòa án nhân dân khu vực 4 – Đồng Nai đã thông báo tìm kiếm thông tin người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết và đăng phát trên một trong các báo hàng ngày của Trung ương (B1 trong 03 số liên tiếp các ngày 02, 03 và 04 tháng 4 năm 2026; trên cổng thông tin điện tử của Tòa án nhân dân, Cổng thông tin điện tử của UBND thành phố Đ và Đ trong 03 ngày liên tiếp theo quy định tại Điều 385, Điều 385 Bộ luật Tố tụng dân sự. Hết thời hạn 4 tháng kể từ ngày đăng phát thông báo lần đầu tiên nhưng vẫn không có tin tức xác định là ông Phạm Hữu B còn sống hay đã chết. Lời khai của bà Phạm Thị Kim P và bà Phạm Thị Kim N là con của ông B và bà L về nội dung vụ việc và thời gian ông B biệt tích cũng phù hợp với lời khai bà L và những tài liệu, chứng cứ Tòa án đã thu thập được.

Do đó, đủ cơ sở xác định bà Nguyễn Thị Kim L yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Phạm Hữu B đã chết là có căn cứ, nên chấp nhận.

Tại Quyết định tuyên bố một người mất tích số 04/2009/DSST, ngày 23/6/2009 của Tòa án nhân dân thị xã Long Khánh đã tuyên bố ông Phạm Hữu B mất tích. Quyết định số 04/2009/DSST được ban hành ngày 23/6/2009. Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, quyết định giải quyết việc dân sự sơ thẩm sẽ có hiệu lực pháp luật nếu không bị kháng cáo, kháng nghị trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ra quyết định. Do đó, quyết định này có hiệu lực vào ngày 09/7/2009.

Căn cứ khoản 1 Điều 68; điểm a khoản 1, khoản 2 Điều 71 của Bộ luật Dân sự thì sau 03 năm liên tục kể từ ngày quyết định tuyên bố một người mất tích có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là người đó còn sống thì người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có thể yêu cầu Toà án ra quyết định tuyên bố người đó đã chết. Trong vụ việc này, thời hạn 03 năm, kết thúc vào ngày 09/7/2012. Ngày chết của ông Phạm Hữu B được xác định là ngày tiếp theo ngày kết thúc thời hạn 03 năm kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích có hiệu lực pháp luật, nên Tòa án xác định ngày chết của ông B là ngày 10/7/2012.

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ khoản 4 Điều 27, Điều 35, khoản 2 Điều 39, Điều 143, Điều 149, Điều 361, Điều 367, Điều 370, Điều 371, Điều 372, Điều 391, Điều 392 và Điều 393 của Bộ luật tố tụng dân sự;

- Căn cứ Điều 68, Điều 71, Điều 72 của Bộ luật Dân sự;

- Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận yêu cầu của bà Nguyễn Thị Kim L, về việc “Yêu cầu tuyên bố một người là đã chết” đối với ông Phạm Hữu B.

Tuyên bố: Ông Phạm Hữu B, sinh năm 1946. Nơi cư trú cuối cùng trước khi biệt tích: số nhà E N, phường X, thị xã L, tỉnh Đồng Nai - nay là phường L, thành phố Đ là đã chết.

Ngày chết của ông Phạm Hữu B là ngày 10/7/2012.

Khi quyết định này có hiệu lực pháp luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đình, các quan hệ nhân thân khác và quan hệ tài sản của ông Phạm Hữu B được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản của ông Phạm Hữu B được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.

2. Lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Bà Nguyễn Thị Kim L là người cao tuổi nên được miễn án phí theo quy định.

3. Quyền kháng cáo, kháng nghị: Người yêu cầu có quyền kháng cáo quyết định giải quyết việc dân sự trong hạn 10 (mười) ngày kể từ ngày được tống đạt hợp lệ quyết định. Viện kiểm sát cùng cấp có quyền kháng nghị quyết định trong thời hạn 10 (mười) ngày, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 (mười lăm) ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định.