Quyết định 205/2020/DS-GĐT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng:

[2] Về nội dung:

[2.1] Theo tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thì: anh Lữ Văn L sử dụng đất có nguồn gốc do cha mẹ anh L là ông Lữ Công Đ, bà Nguyễn Thị H để lại. Ông Nguyễn Văn D sử dụng đất có nguồn gốc do cha mẹ ông D để lại. Hai phần đất này giáp ranh nhau, tọa lạc tại ấp VX, xã PM, huyện PT, tỉnh CM. Năm 1993, ông Đ được cấp quyền sử dụng đất với diện tích 18.900m2, có tứ cận như sau: Đông giáp lung Cần Thơ, Tây giáp đất ông Đặng Văn Phòng, Nam giáp đất ông Nguyễn Văn Thắng, Bắc giáp đất ông Nguyễn Văn D. Cũng trong năm 1993, ông D được cấp quyền sử dụng đất với diện tích 45.080m2. Giữa ông Đ và ông D không có tranh chấp về diện tích cũng như ranh giới đất. Đến năm 2009, sau khi được thừa kế quyền sử dụng đất của cha mẹ, anh L đăng ký kê khai và được cấp quyền sử dụng với diện tích 25.135,6m2, tăng 6.235,6m2 so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Đ.

[2.2] Tại Văn bản số 213/HĐND-TT ngày 03/9/2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh CM (kiến nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm đối với bản án dân sự phúc thẩm số 218/2018/DS-PT ngày 12/11/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh CM) thì khi làm thủ tục cấp đất cho anh L “Ủy ban nhân dân huyện PT không kiểm tra, rà soát lại nội dung, hồ sơ đề nghị của UBND xã PM mà chỉ dựa vào thành phần hồ sơ do Phòng Tài nguyên và Môi trường trình và ký, cấp Giấy chứng nhận QSDĐ…cho ông Lữ Văn L; trong đó cấp tăng thêm 6.235,6m2 so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông Lữ Công Đ nhưng không thực hiện đo đạc ngoài thực địa…là không đúng trình tự, thủ tục theo quy định, dẫn đến sai lệch về diện tích và các hộ có đất giáp ranh không xác định được mốc giới ngoài thực địa;…”.

[3] Xét thấy: Kiến nghị của Hội đồng nhân dân tỉnh CM là có căn cứ, bởi lẽ, việc cấp đất cho ông Đ vào năm 1993 đã xác định ranh giới tứ cận đều giáp với đất của người khác nên việc cấp lại quyền sử dụng cho anh L trên cơ sở thừa kế quyền sử dụng đất của ông Đ không thể tăng diện tích (6.235,6m2) khi không có sự biến động về việc sử dụng đất của các thửa đất liền kề. Mặt khác, tại đơn khởi kiện ngày 08/7/2016, anh L tranh chấp với ông D phần đất có kích thước ngang 5m, dài 144m, diện tích 720m2. Đến ngày 19/12/2016, anh L có đơn khởi kiện bổ sung, tranh chấp diện tích đất 3.816m2, tăng thêm 3.096m2 so với đơn khởi kiện ban đầu. Trước đó, tại Biên bản hòa giải của chính quyền địa phương ngày 17/4/2016, anh L và ông D đều xác định chỉ tranh chấp phần đất phía trước (từ mặt tiền đến bờ ngang) chứ không tranh chấp phần đất phía sau (từ bờ ngang đến mặt hậu), vì vậy, anh L tự xác định ranh giới trên thực địa khi đo đạc; kết quả diện tích đất tranh chấp là 499,4m2 (Biên bản Thẩm định tại chỗ ngày 26/10/2016 của Tòa án nhân dân huyện PT và Mảnh trích đo địa chính số 31/2016 ngày 22/11/2016 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất huyện PT).

[4] Sau khi khởi kiện bổ sung, anh L yêu cầu đo đạc lại và xác định chiều ngang là 10,03m, kéo dài đến hết thửa đất, diện tích tranh chấp là 3.988,9m2, trong đó có cả phần căn nhà, ao tôm công nghiệp và cây lâu năm của ông D (Kết quả đo đạc ngày 09/6/2017 của Trung tâm Kỹ Thuật - Công nghệ - Quan trắc Tài nguyên và Môi trường tỉnh CM). Khi ông D khiếu nại kết quả đo đạc, ông Ly xác định lại mặt tiền là 8,68m, mặt hậu là 5,05m, diện tích tranh chấp là 3.735,4m2, trong đó có 0,4m2 diện tích căn nhà, 43m2 diện tích ao tôm công nghiệp và toàn bộ cây lâu năm của ông D. Trừ diện tích đất tranh chấp, diện tích thực tế anh L sử dụng là 21.655m2, tăng 2.755m2 so với diện tích cấp quyền sử dụng cho ông Đ, giảm 3.480,6m2 so với diện tích cấp quyền sử dụng cho anh L; diện tích thực tế ông D sử dụng là 50.394,5m2, tăng 5.314,5m2 so với diện tích cấp quyền sử dụng cho ông D (Bản trích đo hiện trạng ngày 06/10/2017 của Trung tâm Kỹ Thuật - Công nghệ - Quan trắc Tài nguyên và Môi trường tỉnh CM). Như vậy, quá trình tranh chấp, anh L liên tục thay đổi yêu cầu về diện tích đất tranh chấp, không giải thích được lý do của việc thay đổi yêu cầu mà chỉ căn cứ vào diện tích đất thực tế bị thiếu so với diện tích đất anh L được cấp theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Điều này thể hiện sự thiếu nhất quán trong yêu cầu khởi kiện của anh L.

[5] Ông D và ông Đ sử dụng đất ổn định không có tranh chấp từ năm 1993, còn anh L chỉ xác lập quyền sử dụng đất do được thừa kế của ông Đ từ năm 2009. Anh L không chứng minh được quyền sử dụng hợp pháp đối với diện tích đất tranh chấp mà chủ yếu xác định ranh giới theo cảm tính nên có sự thay đổi diện tích đất tranh chấp qua nhiều lần đo đạc. Hồ sơ cấp quyền sử dụng đất cho anh L thể hiện có Biên bản xác minh về hiện trạng sử dụng đất ngày 19/8/2009 của Cán bộ địa chính xã PM và Trưởng ấp VX là chưa đầy đủ thủ tục theo quy định của pháp luật về đất đai. Tòa án cấp phúc thẩm chưa thu thập ý kiến của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về căn cứ cấp tăng diện tích đất cho anh L mà chỉ căn cứ vào diện tích đất chênh lệch theo các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho anh L và ông D để xét xử buộc ông D trả lại cho anh L 1.867,7m2 đất là chưa đủ căn cứ.