Quyết định 164/2023/QĐPT-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

QUYẾT ĐỊNH

PHÚC THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

V/v yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Thành phần phiên họp xét việc dân sự phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Ông Đỗ Minh Hoàng;

Các Thẩm phán:

Ông Trương Chí Anh

Bà Nguyễn Thị Lan Anh.

Thư ký phiên họp: Ông Nguyễn Mạnh Tuấn – Thẩm tra viên.

Đại diện VKSND Thành phố Hà Nội tham gia phiên họp: Ông Nguyễn Mạnh

. Thắng - Kiểm sát viên

Ngày 11/4/ 2023, tại trụ sở TAND Thành phố Hà Nội mở phiên họp phúc thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 34/2023/DSPT ngày 17/01/2023 về việc: Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự theo Quyết định mở phiên họp phúc thẩm giải quyết việc dân sự số 336/QĐPT-VDS ngày 20/3/2023, gồm những người tham gia tố tụng sau:

1. Người yêu cầu:

1.1. Bà Nguyễn Thị Vân, sinh năm 1967. Địa chỉ: Số 16 ngõ 25 Vương Thừa Vũ, phường Khương Mai, quận Thanh Xuân, Hà Nội. Có mặt

1.2. Bà Nguyễn Thị Thu,sinh năm 1974. Địa chỉ: Tổ 19 KP2, Trảng Dài, Biên Hòa, Đồng Nai. Có mặt.

2. Người bị yêu cầu:

2.1. Ông Nguyễn Văn Bình, sinh năm 1931.

2.2. Bà Lê Thị Nghĩa, sinh năm 1932.

Cùng địa chỉ: Số 16 ngõ 25 Vương Thừa Vũ, phường Khương Mai, quận Thanh Xuân, Hà Nội. Cùng vắng mặt.

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

3.1. Ông Nguyễn Văn Minh, sinh năm 1956. Địa chỉ: 145/22/135 khu phố 1 đường Phạm Văn Thuận, phường Tân Tiến, thành phố Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai. Vắng mặt.

3.2. Ông Nguyễn Văn Hải, sinh năm 1960. Địa chỉ: 160/41 tổ 19A khu phố 2, phường Trảng Dài, Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai. Vắng mặt.

3.3. Ông Nguyễn Văn Thuỷ, sinh năm 1975. Địa chỉ: B19 khu gia đình A42 Khu phố 4, phường Tân Phong, Biên Hoà, Đồng Nai.

Đại diện theo ủy quyền của ông Minh, ông Hải là ông Nguyễn Văn Thuỷ. Có mặt.

Người bảo vệ quyền, lợi ích cho ông Thủy là Luật sư Phan Đình Bảo Trí – Văn phòng Luật sư Phan Nữ Khánh Linh – Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai. Địa chỉ liên hệ: Số 33 (Số mới 272), đường 30/4, phường Thanh Bình, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. Có mặt.

4. Người kháng cáo: Ông Nguyễn Văn Thủy, ông Nguyễn Văn Minh, ông Nguyễn Văn Hải là người có quyền lợi nghĩa, vụ liên quan. Có mặt ông Thủy;

Vắng mặt ông Minh, ông Hải, có mặt người đại diện theo ủy quyền của hai ông là ông Thủy.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

Theo hồ sơ sơ thẩm, tại cấp sơ thẩm:

1. Người yêu cầu - các bà Nguyễn Thị Vân, Nguyễn Thị Thu trình bày:

Bà Vân, bà Thu, ông Minh, ông Hải và ông Thuỷ là các con đẻ của cụ Nguyễn Văn Bình và cụ Lê Thị Nghĩa. Năm 2014 cụ Nghĩa mắc bệnh tai biến mạch máu não, cao huyết áp, suy tim, tự ngã sau đó la khóc gọi tìm kiếm con và gọi tên nhiều người đã mất từ nhiều năm trước. Gia đình đưa cụ Nghĩa vào Bệnh viện quân y 103; Bệnh viện Lão khoa được bệnh viện xác định cụ Nghĩa bị tai biến mạch máu não, liệt ½ người trái. Sau một thời gian cụ Nghĩa do tuổi cao nên sức khoẻ, ngày một yếu đi. Đến khoảng tháng 8 năm 2021, cụ Nghĩa bị lở loét, sức khoẻ yếu nằm viện chữa trị tại Bệnh viện Bỏng quốc gia Hà Nội để cấy ghép da tại khoa cấp cứu, hen rít phải thở oxi. Hiện nay, cụ Nghĩa không còn nhận thức được gì, mọi sinh hoạt ăn uống đều phải phụ thuộc vào các con cháu.

Năm 2015, do tuổi cao và áp lực cuộc sống gia đình, cụ Bình cao huyết áp, suy nghĩ vợ bị tai biến nằm liệt hàng ngày con trai hay rượu chè về đánh chửi ngược đãi, cụ Bình la khóc, van xin sợ hãi, hoảng loạn bỏ đi lung tung và nói lảm nhảm không rõ trọng tâm. Sau đó khoảng 02 năm thì cụ Bình dần mất trí nhớ, hoàn toàn không nhận ra con cháu người thân nữa. Ngày đêm nói lảm nhảm, khóc. Sau đó gia đình có đưa cụ Bình đi điều trị nhiều nơi như: Bệnh viện quân y 103; Viện tâm thần Bạch Mai nhưng tình hình sức khoẻ vẫn ngày một yếu đi. Hiện nay cụ Bình rất yếu nằm tại chỗ không đi lại được, ăn uống sinh hoạt hoàn toàn phụ thuộc vào con cháu và mất trí nhớ hoàn toàn.

Bà Vân, bà Thu đề nghị Tòa án tuyên bố cụ Nguyễn Văn Bình và cụ Lê Thị Nghĩa là người mất năng lực hành vi dân sự và chỉ định bà Vân là người giám hộ cho hai cụ theo quy định pháp luật.

2. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày:

2.1. Ông Nguyễn Văn Thuỷ trình bày:

Nhất trí về quan hệ huyết thống như người yêu cầu trình bày. Xác định:

Mẹ ông (cụ Nghĩa) đã sa sút trí tuệ, sau khi bị đột quỵ não lần thứ nhất phải đi điều trị tại bệnh viện (tháng 8/2014) và hơn 3 năm sau ngày đột quỵ não lần thứ nhất, thì lại bị đột quỵ não lần thứ hai phải nhập viện Đồng Nai; do chậm trễ về thời gian vào nhập viện, nên từ đó đã bị liệt nửa người, không tự ngồi hay đi lại được, không nói được và nhận thức thì không biết gì nữa; nằm liệt giường và mọi sinh hoạt hằng ngày đều do vợ chồng ông cùng với người chăm thực hiện; ăn và uống thì đều phải dùng xi lanh, rồi cạy miệng để bơm đồ ăn say thật nhuyễn vào miệng. Ngày 19/6/2022, được cấp có thẩm quyền cấp giấy xác nhận “mức độ khuyết tật đặc biệt nặng” và được hưởng chế độ trợ cấp hàng tháng theo quy định. Ông là người trực tiếp, hàng ngày chăm sóc cụ cũng được trợ cấp hàng tháng theo quy định. Tính từ ngày cụ Nghĩa mất khả năng nhận thức đến nay là gần 6 năm.

Bố ông (cụ Bình), cuối tháng 9/2020, thấy sức khoẻ sa sút rõ rệt và nói nhảm linh tinh; ăn uống thì phải do vợ chồng ông hay người chăm, xúc cho ăn; vệ sinh cá nhân thì không tự chủ làm được, nên ông đưa đi khám, rồi nằm Bệnh viện Đồng Nai. Qua đó, được biết cụ Bình bị bệnh Parkinson, sa sút trí tuệ, THA, ĐTĐ2; Bác sĩ còn nói là: não của cụ có biểu hiện teo nên dẫn đến thỉnh thoảng nói nhảm linh tinh,... và có các vấn đề như trình bày trên. Tính từ ngày cụ Bình mất khả năng nhận thức đến nay là hơn 02 năm. Ông không đồng ý với yêu cầu của bà Vân, bà Thu.

2.2. Ông Nguyễn Văn Minh, trình bày: Ông là anh trai cả trong gia đình, nhất trí với nội dung trong đơn của ông Thuỷ trình bày. Đề nghị Toà án không giải quyết việc tuyên bố mẹ ông mất năng lực hành vi dân sự. Vì xét thấy không cần thiết do bố mẹ ông đã mất năng lực hành vi dân sự cách đây vài năm, đồng thời xin huỷ ý kiến theo đơn ngày 04/10/2022 đã gửi quý Toà.

2.3. Ông Nguyễn Văn Hải trình bày: Ông đề nghị Toà án dừng giải quyết việc dân sự đối với cụ Nguyễn Văn Bình và bà Lê Thị Nghĩa. Vì hai cụ đã mất hành vi dân sự từ năm 2018 hưởng chế độ khuyết tật đặc biệt.

Cấp sơ thẩm trưng cầu giám định đối với cụ Bình, cụ Nghĩa. Kết quả:

- Kết luận giám định sức khỏe tâm thần theo trưng cầu số 256/KLGĐ ngày 05/10/2022 của Viện Pháp y tâm thần Trung ương kết luận: Tại thời điểm giám định đối tượng Nguyễn Văn Bình bị bệnh mất trí trong bệnh mạch máu kèm theo liệt 1/2 người phải. Theo phân loại bệnh quốc tế lần thứ 10 năm 1992 bệnh có mã số F01 + G81. Đối tượng mất khả năng nhận thức và làm chủ hành vi.

- Kết luận giám định sức khỏe tâm thần theo trưng cầu số 257/KLGĐ ngày 05/10/2022 của Viện Pháp y tâm thần Trung ương kết luận: Tại thời điểm giám định đối tượng Lê Thị Nghĩa bị bệnh mất trí trong bệnh mạch máu kèm theo 1/2 người trái. Theo phân loại bệnh quốc tế lần thứ 10 năm 1992 bệnh có mã số F01 + G81 Đối tượng mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Quyết định dân sự sơ thẩm số 117/2022/QĐ- GQVDS ngày 21/11/2022. TAND quận Thanh Xuân Quyết định:

1. Chấp nhận đơn yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự của bà Nguyễn Thị Vân và bà Nguyễn Thị Thu. Tuyên bố ông Nguyễn Văn Bình, sinh năm 1931, bà Lê Thị Nghĩa, sinh năm 1932 có HKTT và cư trú tại số 16 ngõ 25 Vương Thừa Vũ, phườ ng Khương Mai, quâ ̣n Thanh Xuân, Hà Nội mất năng lực hành vi dân sự.

2. Chỉ định bà Nguyễn Thị Vân, sinh năm 1967 là người giám hộ cho ông Nguyễn Văn Bình và bà Lê Thị Nghĩa. Bà Nguyễn Thị Vân được đại diện cho ông Nguyễn Văn Bình và bà Lê Thị Nghĩa, có quyền xác lập thực hiện các giao dịch dân sự và các giao dịch khác vì quyền và lợi ích của ông Bình và bà Nghĩa kể từ ngày 21 tháng 11 năm 2022 đến khi có sự thay đổi khác. Quyền và nghĩa vụ của người giám hộ được thực hiện theo quy định tại Điều 57, Điều 58 Bộ luật Dân sự 2015.

Ngoài ra cấp sơ thẩm còn tuyên về lệ phí, quyền kháng cáo của các đương sự;

Không đồng ý với Quyết định sơ thẩm. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là các ông Minh, Hải, Thủy kháng cáo. Đề nghị cấp phúc thẩm hủy Quyết định dân sự sơ thẩm số 117/2022/QĐ- GQVDS ngày 21/11/2022.

Tại phiên họp phúc thẩm:

- Người kháng cáo là ông Thủy và ông Minh, ông Hải (do ông Thủy là đại diện theo ủy quyền) giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

- Người yêu cầu là bà Vân và bà Thu giữ nguyên yêu cầu.

Luật sư bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho ông Thủy trình bày tranh luận:

Cấp sơ thẩm đã vi phạm tố tụng không thông báo đầy đủ các văn bản tố tụng cho ông Thủy nên ông Thủy không thể trình bày đầy đủ quan điểm với Tòa án.

Thừa nhận cụ Bình, cụ Nghĩa đã mất năng lực hành vi dân sự, không còn nhận thức được trong những năm gần đây. Tuy nhiên không cần thiết phải tuyên bố hai cụ mất năng lực hành vi dân sự;

Cấp sơ thẩm giao cho bà Vân là người giám hộ cho hai cụ là không đúng vì theo quy định thì phải là do ông Minh, sau đến ông Hải, sau đó mới đến những người con tiếp theo. Ông Minh, ông Hải và vợ của hai ông cùng với vợ chồng ông Thủy đã có biên bản thỏa thuận giao cho ông Thủy là người giám hộ, chăm sóc hai cụ nên đề nghị giao cho ông Thủy là người giám hộ hai cụ.

- Việc bà Vân tự ý đưa cụ Bình, cụ Nghĩa về Hà nội sống một cách lén lút lừa dối các anh em của bà là không đúng. Hơn nữa nhà của bà Vân chật chội chỉ khoảng 31 m2 không đủ điều kiện sinh hoạt cho nhiều thế hệ trong gia đình. Việc bà Vân tố cáo ông Thủy có hành vi ngược đãi cụ Bình, cụ Nghĩa là không có cơ sở vì ông Thủy đã được Thông báo số 04/TB- KQNT ngày 16/01/2023 của Cơ quan điều tra hình sự khu vực 3 xác định “Không khởi tố vụ án hình sự”.

Do đó đề nghị Hội đồng sửa án sơ thẩm sửa Quyết định sơ thẩm theo hướng giao cho ông Thủy là người giám hộ của cụ Bình, vụ Nghĩa.

Ông Thủy đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của ông Minh, ông Hải trình bày tranh luận:

Nhất trí toàn bộ ý kiến của Luật sư đã tranh luận. Bổ sung thêm: Ông không đồng ý với quyết định của cấp sơ thẩm chỉ định bà Vân là người giám hộ đối với hai cụ vì trong thời gian bố mẹ ở trong Đồng Nai với gia đình ông thì bà Vân đến thăm và có những hành vi chê bai cách chăm sóc hai cụ dẫn đến mâu thuẫn gia đình. Sau đó đến ngày 08/6/2021 thì bà Vân lừa dối gia đình anh trai để đưa bố mẹ ra nhà riêng ở phường Khương Mai, Hà Nội sau đó tự ý nhập khẩu, chuyển Đảng của hai cụ là trái với đạo lý. Thừa nhận ông Minh, ông Hải không có điều kiện chăm sóc, giám hộ cho cụ Bình, cụ Nghĩa nên đã đồng ý giao cho tôi nên đề nghị Hội đồng xét xử sửa án sơ thẩm giao cho ông là người chăm sóc, giám hộ cho cụ Bình, cụ Nghĩa.

Bà Vân phát biểu tranh luận: Không đồng ý với toàn bộ quan điểm tranh luận của Luật sư và ông Thủy. Việc đưa bố mẹ bà từ Đồng Nai ra Hà Nội không hề lén lút, đây là việc buộc phải làm vì bố mẹ bà đang ốm rất nặng nên cần chữa trị sớm. Do ông Thủy đã chiếm nhà riêng của bố mẹ bà tại Đồng Nai để cho thuê nên hiện bố mẹ bà không có chỗ ở riêng. Nhà bà ở Hà nội hiện là 04 tầng, 50 m2/tầng; Bản thân bà công tác trong ngành y tế nên có đủ điều kiện vật chất để chăm sóc bố mẹ bà. Đề nghị bác toàn bộ kháng cáo của ông Thủy.

Bà Thu phát biểu tranh luận: Không đồng ý với toàn bộ quan điểm tranh luận của Luật sư và ông Thủy. Đề nghị Hội đồng xét xử tuyên bố mẹ bà mất năng lực hành vi dân sự và chỉ định bà Vân là người giám hộ cho bố mẹ bà.

Các đương sự không thỏa thuận được với nhau.

Kiểm sát viên tham gia phiên họp phát biểu quan điểm:

- Về tố tụng: Hội đồng giải quyết việc dân sự, Thư ký phiên họp đã thực hiện đúng, đầy đủ quy định của Bộ luật tố tụng dân sự; Người kháng cáo thực hiện việc kháng cáo trong thời hạn luật định. Người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng, đầy đủ quyền và nghĩa vụ tố tụng theo quy định của pháp luật.

- Về nội dung: Đề nghị Hội đồng không chấp nhận đơn kháng cáo của các ông Thủy, Minh, Hải.

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự, được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến trình bày của đương sự và quan điểm của Kiểm sát viên tại phiên họp