Quyết định 143/2020/DS-GĐT — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn và người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn trình bày: Cụ Huỳnh Thị K có 07 người con gồm: ông Lê Văn A, ông Lê Văn B, ông Lê Văn X, bà Lê Thị E, bà Lê Thị E1, bà Lê Thị Xuân I và ông Lê Khổng H. Năm 2003, cụ K cùng các con trong gia đình lập tờ thuận phân đồng ý cho ông Lê Khổng H phần tài sản gồm các thửa đất số 152, 167, 168 tờ bản đồ số 08, tọa lạc tại xã S, thành phố B, tỉnh Bến Tre và tài sản trên đất với điều kiện vợ chồng ông H phải phụng dưỡng cụ K vào những năm già yếu. Vợ chồng ông H quản lý, sử dụng đến năm 2005 thì được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Năm 2005, ông H chết không để lại di chúc, toàn bộ tài sản nêu trên do bà Bùi Thị Kim C tiếp tục quản lý, sử dụng nhưng bà Bùi Thị Kim C không thực hiện tốt việc chăm sóc cụ K, trong những năm già yếu cụ K phải qua nhà cháu nội là ông Lê Phú C sinh sống. Năm 2009, cụ K đã thương lượng với bà Bùi Thị Kim C để được nhận phần di sản ông H để lại theo quy định của pháp luật nhưng bà Bùi Thị Kim C không đồng ý nên đã khởi kiện yêu cầu chia thừa kế. Năm 2010, cụ K chết, những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ K khởi kiện yêu cầu bà Bùi Thị Kim C chia một kỷ phần thừa kế của ông H để lại gồm: diện tích các thửa đất 152, 168 tờ bản đồ số 8 tại xã S, thành phố B, tỉnh Bến Tre và tài sản trên đất cho nguyên đơn. Riêng ông X yêu cầu chia phần di sản là thửa đất số 167, tờ bản đồ số 8.

Bị đơn là bà Bùi Thị Kim C trình bày: Nguồn gốc phần di sản ông Lê Khổng H để lại là tài sản chung của vợ chồng bà. Năm 2003, cụ K và các anh em của ông H đã lập tờ thuận phân đồng ý cho ông H phần tài sản gồm các thửa đất số 152, 167, 168 tờ bản đồ số 8 như nguyên đơn trình bày. Quá trình sử dụng đất, bà đã canh tác ổn định, bỏ nhiều công sức cải tạo đất. Bà đồng ý chia di sản thừa kế theo pháp luật tài sản của chồng bà để lại như trình bày của nguyên đơn, không đồng ý theo yêu cầu chia thừa kế của ông X. Phần công sức cải tạo, gìn giữ đất bà yêu cầu tính bằng một kỷ phần thừa kế. Đối với căn nhà trên thửa 168a, diện tích 281m2 thuộc một phần thửa 168, năm 2005, ông X đã ký với vợ chồng bà là ở nhờ trên đất, bà yêu cầu di dời nhà trả lại đất cho bà, đồng thời bà đồng ý hỗ trợ phần di dời nhà.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là ông Lê Hoàng A, ông Lê Phú C, bà Trần Thị Như P trình bày: Đồng ý về nguồn gốc diện tích đất yêu cầu chia thừa kế như trình bày của các bên đương sự. Sau khi ông H mất, cụ K không được bà Bùi Thị Kim C chăm sóc như đã hứa mà về nhà ông Lê Phú C sinh sống cho đến ngày mất. Ý chí của cụ K là khi nhận phần di sản được chia sẽ để lại cho cháu nội là ông C. Ngày 03/6/2009, cụ K lập di chúc để lại toàn bộ phần di sản bà được hưởng cho ông C. Đối với căn nhà trên thửa đất 168a là do cụ K xây dựng từ năm 1996, gia đình ông C đã ở trên căn nhà này từ khi cụ K còn sống, bà Bùi Thị Kim C yêu cầu di dời nhà thì gia đình ông C không đồng ý, đề nghị công nhận di chúc cụ K lập ngày 03/6/2009, công nhận diện tích đất thuộc thửa 168a cho gia đình ông C quản lý, sử dụng.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 42/2018/DS-ST ngày 28/5/2018, Tòa án nhân dân thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre quyết định:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn cụ Huỳnh Thị K về việc yêu cầu chia di sản thừa kế do ông Lê Khổng H để lại.

Chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Bùi Thị Kim C về việc yêu cầu tính phần công sức đóng góp là một kỷ phần thừa kế.

Chấp nhận yêu cầu độc lập của ông Lê Phú C về việc công nhận di chúc ngày 03/6/2009 của cụ Huỳnh Thị K có hiệu lực pháp luật.

Buộc bà Bùi Thị Kim C phải giao phần di sản của cụ Huỳnh Thị K được hưởng cho ông Lê Phú C theo di chúc lập ngày 03/6/2009, cụ thể: Giá trị tài sản hai thửa đất 167, 152 số tiền là 273.668.000 đồng, sau khi trừ đi số tiền 66.360.000 đồng, ông C được nhận 207.308.000 đồng.

Phần đất tại thửa 168 tờ bản đồ số 8 tọa lạc tại xã S, thành phố B, tỉnh Bến Tre ông Lê Phú C được nhận nhận đất tại thửa 168a, diện tích 281m2 (có hòa đồ kèm theo).

Bà Bùi Thị Kim C, ông Lê Quí V, ông Lê Thanh X được toàn quyền sử dụng phần đất tại các thửa 152, 167 và một phần thửa 168 tờ bản đồ số 8 tọa lạc tại xã S, thành phố B, tỉnh Bến Tre.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí thu thập chứng cứ, án phí và quyền kháng cáo.

Ngày 08/6/2018, bị đơn là bà Bùi Thị Kim C và ông Trần Minh T là người đại diện theo ủy quyền của những người kế thừa quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn (P, V, T, B, E, I) có kháng cáo.

Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 265a/2018/DS-PT ngày 09/10/2018, Tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre quyết định:

Chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn bà Bùi Thị Kim C, không chấp nhận kháng cáo của ông Tần Minh T (là người đại diện theo ủy quyền của các ông (bà): Lê Xuân P, Lê Hoàng V, Lê Hoàng T, Lê Văn B, Lê Thị E và Lê Thị Xuân I.

Sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 42/2018/DS-ST ngày 28/5/2018 của Tòa án nhân dân thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre.

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn cụ Huỳnh Thị Kvề việc yêu cầu chia di sản thừa kế do ông Lê Khổng H để lại.

Chấp nhận một phần yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Lê Phú C về việc công nhận di chúc ngày 03/6/2009 của cụ Huỳnh Thị K có hiệu lực.

Buộc bà Bùi Thị Kim C phải giao phần di sản của cụ Huỳnh Thị K được hưởng cho ông Lê Phú C theo di chúc lập ngày 03/6/2009 cụ thể như sau:

Giá trị tài sản của các thửa đất số 152, 167, 168 số tiền là 496.732.000 đồng; giá trị căn nhà trên thửa đất 168a là 31.742.000 đồng.

Chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của bà Bùi Thị Kim C. Bà Bùi Thị Kim C, anh Lê Quí V, Lê Thanh X được toàn quyền sử dụng phần đất thuộc thửa 152, 167, 168 tờ bản đồ số 8 tọa lạc tại xã S, thành phố B, tỉnh Bến Tre và toàn bộ tài sản trên đất.

Buộc ông Lê Văn X, bà Trần Thị Như P, ông Lê Hoàng A, ông Lê Phú C phải giao phần đất diện tích 281m2 và nhà thuộc thửa 168a tờ bản đồ số 8 tọa lạc tại xã S, thành phố B, tỉnh Bến Tre cho bà Bùi Thị Kim C, anh Lê Quí V, Lê Thanh X (có họa đồ kèm theo).

Ông Lê Phú C, ông Lê Văn X, bà Trần Thị Như P và ông Lê Hoàng A được quyền lưu cư trong vòng 06 tháng tính từ ngày tuyên án.

Chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Bùi Thị Kim C về việc yêu cầu tính phần công sức đóng góp là một kỷ phần thừa kế.

Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của ông Lê Văn X là một trong những người thừa kế quyền, nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn của cụ Huỳnh Thị K về việc yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bà Bùi Thị Kim C đối với các thửa đất 152, 167, 168 tờ bản đồ số 08, tọa lạc tại xã S, thành phố B, tỉnh Bến Tre.

Ngoài ra, Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về án phí.

Ngày 22/12/2018, ông Lê Phú C có đơn đề nghị xem xét bản án dân sự phúc thẩm nêu trên theo thủ tục giám đốc thẩm.

Tại Quyết định số 61/2020/KN-DS ngày 20/4/2020, Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh kháng nghị bản án phúc thẩm nêu trên. Đề nghị Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử giám đốc thẩm theo hướng hủy toàn bộ bản án dân sự sơ phúc thẩm nêu trên; giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp phúc thẩm để xét xử phúc thẩm lại.

Tại phiên tòa hôm nay, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 337, khoản 3 Điều 343, Điều 345 và Điều 349 Bộ Luật tố tụng dân sự.

1. Chấp nhận Kháng nghị số 61/2020/KN-DS ngày 20/4/2020 của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

2. Hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm số 265a/2018/DS-PT ngày 09/10/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre về vụ án "Tranh chấp di sản thừa kế” giữa nguyên đơn là cụ bà Huỳnh Thị K (đã chết), người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ K là ông Lê Văn A (đã chết), ông Lê Văn B, bà Lê Thị E, bà Lê Thị Xuân I, ông Lê Văn X, bà Lê Thị E1 với bị đơn là bà Bùi Thị Kim C; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Trần Thị Như P, ông Lê Hoàng A, ông Lê Phú C, anh Lê Quý V, anh Lê Thanh X và Ủy ban nhân dân thành phố B, tỉnh Bến Tre; giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre xét xử phúc thẩm lại theo đúng quy định pháp luật.

3. Quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày ra quyết định./.