Quyết định 13/2021/QĐST-DS — Các yêu cầu dân sự trong trường hợp chưa có điều luật để áp dụng

QUYẾT ĐỊNH

SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

V/v: “Yêu cầu công nhận di chúc hợp pháp”

TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN HẢI CHÂU, TP ĐÀ NẴNG

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

- Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Ông Đoàn Công Quốc

- Thư ký phiên họp: Ông Phan Đình Vui – Thư ký Tòa án nhân dân quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng.

- i di n Vi n ki m sát nhân dân quận Hải Châu tham gia phiên họp: Ông Nguyễn Đức Khoa – Kiểm sát viên.

Ngày 12 tháng 7 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng mở phiên họp sơ thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 07/TLST-HNGĐ ngày 12/4/2021 theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 13/2021/QĐST-DS ngày 21 tháng 6 năm 2021 gồm những người tham gia tố tụng sau đây:

- Người yêu cầu: Ông Nguyễn Thành N, sinh năm 1975; Trú tại: đường N, phường N, quận H, thành phố Đà Nẵng. Có mặt.

- Người làm chứng:

1/ Bà Nguyễn Thị Bích Đ, sinh năm 1960; Trú tại: đường L, phường H, quận L thành phố Đà Nẵng. Có đơn xin vắng mặt

2/ Ông Trần Mạnh T, sinh năm 1976; Trú tại: đường D, tổ xx, phường H, quận H, thành phố Đà Nẵng. Có mặt.

3/ Ông Trần Viết H, sinh năm 1974; Trú tại: đường H, quận H, thành phố Đà Nẵng. Có mặt.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

* Theo đơn yêu cầu cũng như trình bày của ông Nguyễn Thành N trong quá trình giải quy t vi c dân s và t i phiên họp th hi n:

Ông là cháu gọi bà Nguyễn Thị Nh, sinh năm 1935 có hộ khẩu thường trú tại đường L, phường N, quận H, thành phố Đà Nẵng (Nay là đường N, phường N, quận H, thành ph à N ng) là dì họ. Sinh thời bà Nguyễn Thị N không có chồng, không có con, không có người thân thích nào khác nên đã nhận nuôi ông từ nhỏ cho đến khi ông lập gia đình. Sau khi ông cưới vợ, sinh con thì gia đình ông gồm bà Nguyễn Thị N, vợ chồng ông cùng các con chung sống ổn định tại K87/24 Nguyễn Văn Linh, phường Nam Dương, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng và được chính quyền địa phương cấp hộ khẩu số 454 ngày 30/4/1995 do bà Nguyễn Thị N đứng tên chủ hộ.

Trong thời gian sinh sống, bà N đã tạo lập được tài sản là nhà và đất tại thửa đất số xx, tờ bản đồ số yy, diện tích 34,10m2 tại địa chỉ đường L, phường N, quận H, thành phố Đà Nẵng (Nay là đường N, phường N, quận H, thành ph à N ng) và được UBND thành phố Đà Nẵng cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 34010803xx ngày 10/4/2000. Sinh thời, ông là người thân duy nhất cùng sinh sống, chăm sóc, phụng dưỡng bà cho đến lúc bà chết vào ngày 14/12/2007. Di nguyện của bà là muốn để lại toàn bộ nhà và đất này cho ông để làm nơi ở và hương khói, thờ tự bà. Vào ngày 10/10/2006, khi sức khỏe bà đã yếu nhưng trạng thái tinh thần vẫn minh mẫn, sáng suốt bà có lập di chúc để lại toàn bộ nhà và đất tại đường L, phường N, quận H, thành phố Đà Nẵng cho ông. Thời điểm lập di chúc, do không tự viết được nên bà N có nhờ ông Trần Viết H viết hộ trước sự chứng kiến của hai người làm chứng là ông Trần Mạnh T và bà Nguyễn Thị Bích Đ, di chúc được lập tại nhà riêng do bà tự đọc và điểm chỉ trước mặt người viết hộ và hai người làm chứng.

Sau khi bà chết, vì thiếu hiểu biết, một phần vì không đủ tiền nộp thuế nên ông chưa làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế. Gần đây, khi ông mang di chúc đi khai nhận di sản thừa kế tại các phòng công chứng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng thì các phòng công chứng không tiếp nhận mà hướng dẫn phải làm thủ tục tuyên bố di chúc hợp pháp mới có cơ sở khai nhận di sản thừa kế. Vì vậy, căn cứ khoản 10 Điều 27 Bộ luật tố tụng, ông đề nghị Tòa án công nhận di chúc do bà Nguyễn Thị N lập ngày 10/10/2006 là di chúc hợp pháp.

Tại đơn trình bày, biên bản ghi lời khai ngày 25/6/2021 và tại phiên họp, các nhân chứng Trần Viết H, Trần Mạnh T đều thống nhất xác nhận: Từ nhỏ các ông thường hay qua lại chơi với gia đình bà Nguyễn Thị N và ông Nguyễn Thành N. Các ông đều chứng kiến việc bà N sống với ông N như mẹ con. Ngoài ông Nguyễn Thành N thì bà N không có chồng, không có con và không có người thân thích nào khác. Vì có quan hệ quen biết nên vào ngày 10/10/2006 bà N có nhờ hai ông chứng kiến việc lập di chúc để lại nhà và đất tại đường L, phường N, quận H, thành phố Đà Nẵng (Nay là đường N, phường N, quận H, thành ph à N ng) cho ông Nguyễn Thành N. Thời điểm lập di chúc, bà N sức khỏe yếu, tay cứng nên không tự viết được nhưng tình trạng tinh thần vẫn minh mẫn. Bà N tự nói rõ ý nguyện về việc định đoạt di sản và nhờ ông Trần Viết H viết hộ sau đó đọc lại di chúc cho bà N nghe, bà N cũng có xem qua di chúc và trực tiếp điểm chỉ vào di chúc. Lúc lập di chúc thì ngoài ông Tt, ông H còn có một người phụ nữ khác mà lúc đó hai ông không quen biết, sau này ký vào tư cách người làm chứng các ông mới biết tên đầy đủ của người làm chứng còn lại là bà Nguyễn Thị Bích Đ. Ông T, ông H cam đoan việc viết hộ, chứng kiến việc lập di chúc là xuất phát từ đề nghị của bà Nguyễn Thị N, cam đoan dấu vân tay điểm chỉ tại di chúc là do bà Nguyễn Thị N trực tiếp điểm chỉ vào di chúc.

* Tại văn bản trình bày ý kiến ngày 25/6/2021 và đơn xin vắng mặt ngày 09/7/2021 người làm chứng Nguyễn Thị Bích Đ xác nhận bà là người chứng kiến việc lập di chúc của bà Nguyễn Thị N. Toàn bộ nội dung di chúc được ghi lại đúng với ý nguyện của bà Nguyễn Thị N. Tại thời điểm lập di chúc, bà N trong trạng thái tinh thần minh mẫn, sáng suốt và bà N đã trực tiếp điểm chỉ vào di chúc trước sự chứng kiến của bà Đ. Sau khi bà N chết thì vợ chồng ông Nguyễn Thành N tiếp tục sinh sống ổn định trên nhà và đất do bà N để lại cho đến nay.

Sau khi thụ lý yêu cầu của ông Nguyễn Thành N, Tòa án đã thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng Đài truyền hình Việt Nam phát vào ngày 17, 18, 19/4/2021, Báo Nhân Dân trong ba số liên tiếp vào các ngày 17, 18, 19/4/2021; Đăng công khai trên cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng và niêm yết công khai thông báo về việc thụ lý yêu cầu của ông Nguyễn Thành N tại trụ sở UBND phường Nam Dương, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng. Nhưng đến ngày mở phiên họp hôm nay Tòa án không nhận được bất kỳ ý kiến, yêu cầu hay khiếu nại, khiếu kiện gì liên quan đến di chúc và di sản do bà Nguyễn Thị N để lại. Do đó ngoài ý kiến của người yêu cầu, người làm chứng thì không còn tổ chức, cá nhân nào có ý kiến hay yêu cầu gì khác.

* Ngoài ra, Tòa án đã có văn bản yêu cầu UBND phường Nam Dương, quận Hải Châu và Phòng Hồ sơ – Công an thành phố Đà Nẵng cung cấp thông tin về nhân thân của bà Nguyễn Thị N gồm họ và tên cha, họ và tên mẹ của bà N, xác định bà N có chồng, con hay không và những người thân thích này của bà N hiện còn sống hay đã chết nhưng UBND phường Nam Dương không lưu trữ thông tin, Phòng Hồ sơ cũng không có căn cứ để trả lời theo yêu cầu của Tòa án.

Đại diện Viện kiểm sát tham gia phiên họp phát biểu quan điểm về việc giải quyết việc dân sự như sau:

- Về thủ tục tố tụng: Tòa án đã thụ lý yêu cầu đúng về mặt thẩm quyền, tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về thủ tục tố tụng trong việc giải quyết việc dân sự. Tại phiên họp người yêu cầu và người làm chứng Trần Mạnh T, Trần Viết H đều có mặt. Riêng người làm chứng Nguyễn Thị Bích Đ vắng mặt nhưng cũng đã có văn bản trình bày, đơn xin vắng mặt nêu rõ thông tin cần xác thực. Do đó về phần thủ tục là đảm bảo đúng thủ tục tố tụng.

- Về nội dung: Căn cứ yêu cầu của ông Nguyễn Thành N, trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ Tòa án thu thập được và theo những người làm chứng thì thời điểm lập di chúc bà Nguyễn Thị N hoàn toàn minh mẫn. Tòa án cũng đã thông báo nội dung yêu cầu của ông N trên các phương tiện thông tin đại chúng nhưng đến thời điểm mở phiên họp, Tòa án vẫn không nhận được bất kỳ phản hồi nào liên quan đến di chúc cũng như di sản do bà N để lại từ cá nhân hay tổ chức nào. Như vậy, căn cứ khoản 10 Điều 27 Bộ luật tố tụng dân sự, Điều 646, Điều 648, Điều 649, khoản 2 Điều 650, khoản 4 Điều 652, Điều 653, Điều 654, Điều 656 Bộ luật dân sự 2005. Đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu của ông Nguyễn Thành N về “Công nhận di chúc của bà Nguyễn Thị N được lập ngày 10/10/2006 là di chúc hợp pháp”.