Quyết định 11/2026/QĐST-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự đã được thẩm tra tại phiên họp và quan điểm của đại diện Viện Kiểm sát tại phiên họp giải quyết việc dân sự, Tòa án nhận định:

Xét yêu cầu của anh Nguyễn Văn C về việc đề nghị Tòa án tuyên bố chị Nguyễn Thị T là người “Có khó khăn trong nhận thức làm chủ hành vi”:

Hội đồng giải quyết việc dân sự nhận thấy:

Theo lời trình bày của anh Nguyễn Văn C và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện: chị Nguyễn Thị T từ khi sinh ra đã bị câm, điếc bẩm sinh. Gia đình đã nhiều lần đưa đi khám, điều trị và cho học ngôn ngữ ký hiệu nhưng không đạt kết quả. Chị T không biết đọc, không biết viết, không có khả năng giao tiếp bằng lời nói; việc nhận thức, tiếp nhận thông tin và biểu đạt ý chí đều rất hạn chế, chỉ có thể giao tiếp bằng những cử chỉ rất đơn giản với mẹ đẻ là bà Triệu Thị Q và em trai là anh Nguyễn Văn C là những người thường xuyên trực tiếp chăm sóc chị.

Bà Triệu Thị Q là mẹ đẻ của chị T xác nhận tình trạng sức khỏe và khả năng nhận thức của chị T từ nhỏ đến nay không có sự cải thiện; chị T không có khả năng tự mình xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự và đồng ý với yêu cầu của anh Nguyễn Văn C.

Ủy ban nhân dân xã M xác nhận chị Nguyễn Thị T là người bị câm, điếc bẩm sinh, thuộc diện người khuyết tật nặng và đang được hưởng chế độ trợ cấp xã hội hằng tháng tại địa phương.

Người làm chứng là bà Nguyễn Thị H, là hàng xóm sinh sống lâu năm với gia đình, cũng xác nhận chị T từ nhỏ đến nay bị câm, điếc bẩm sinh, khả năng giao tiếp và nhận thức rất hạn chế, không thể tự mình thực hiện các giao dịch dân sự hoặc tham gia các hoạt động xã hội như người bình thường.

Theo Kết luận giám định pháp y tâm thần số 371/KL-VPYTW ngày 01/7/2026 của Viện Pháp y Tâm thần Trung ương B kết luận:

* Về y học: Chị Nguyễn Thị Thúy M bệnh Chậm phát triển tâm thần vừa (mã bệnh F71 theo ICD-10);

* Về khả năng nhận thức và hành vi: Tại thời điểm giám định, chị Nguyễn Thị T bị hạn chế khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Kết luận giám định phù hợp với lời trình bày của người yêu cầu, ý kiến của người thân, xác nhận của chính quyền địa phương và các tài liệu khác có trong hồ sơ vụ việc. Do đó, yêu cầu của anh Nguyễn Văn C đề nghị tuyên bố chị Nguyễn Thị T là người “Có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi” theo quy định tại khoản 1 Điều 23 Bộ luật Dân sự là có căn cứ nên được chấp nhận

Do chị Nguyễn Thị T bị tuyên bố “Có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi” nên việc chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ cho chị T là cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chị T.

Bà Triệu Thị Q là mẹ đẻ, có đầy đủ điều kiện sức khỏe, năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hiện đang cùng chung sống cùng chị T tại địa chỉ Thôn P, xã M, tỉnh Hưng Yên. Đồng thời, bà Q tự nguyện nhận làm người giám hộ và các thành viên gia đình đều thống nhất cử bà Q làm người giám hộ. Do đó, việc chỉ định bà Triệu Thị Q làm người giám hộ cho chị Nguyễn Thị T là phù hợp với quy định tại: Điều 46, điểm d Khoản 1 Điều 47, Điều 48, Điều 49, Điều 57, Điều 58 Bộ luật Dân sự.

Bà Triệu Thị Q có các quyền và nghĩa vụ:

- Đại diện cho chị Nguyễn Thị T trong việc xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật;

- Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chị Nguyễn Thị Thúy ;

- Thực hiện các quyền, nghĩa vụ khác trong phạm vi giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Căn cứ Điều 149 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 quy định về án phí, lệ phí Tòa án.

Về lệ phí: Anh Nguyễn Văn C phải chịu lệ phí giải quyết việc dân sự sơ thẩm 300.000đ (ba trăm nghìn đồng).

Về chi phí giám định: Chi phí giám định pháp y tâm thần thực tế là 5.850.000 đồng (Năm triệu tám trăm năm mươi nghìn đồng chẵn). Số tiền này anh Nguyễn Văn C đã nộp đủ.

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào: Điều 23, 46, điểm d Khoản 1 Điều 47, Điều 48, Điều 49, Điều 57, Điều 58, Khoản 4 Điều 136 Bộ luật Dân sự; Khoản 1 Điều 27, Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39, Điều 149, Điều 367, Điều 369, Điều 371, Điều 372, Điều 376, Điều 377 và Điều 378 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 quy định về án phí, lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận đơn yêu cầu của anh Nguyễn Văn C.

2. Tuyên bố: Chị Nguyễn Thị T sinh ngày: 09/08/1987; CCCD số: ⁠ xxxxxxxxxxxx⁠ ; nơi cư trú: Thôn P, xã M, tỉnh Hưng Yên “Có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi”.

3. Chỉ định người giám hộ:

Chỉ định bà Triệu Thị Q sinh ngày: 12/08/1966; CCCD số: ⁠ xxxxxxxxxxxx⁠ ; nơi cư trú: Thôn P, xã M, tỉnh Hưng Yên là người giám hộ, đại diện theo pháp luật cho chị Nguyễn Thị T.

Bà Triệu Thị Q có các quyền và nghĩa vụ:

- Đại diện cho chị Nguyễn Thị T trong việc xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật;

- Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chị Nguyễn Thị Thúy ;

- Thực hiện các quyền, nghĩa vụ khác trong phạm vi giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự.

4. Về lệ phí Tòa án và chi phí giám định:

Lệ phí: Anh Nguyễn Văn C phải chịu lệ phí giải quyết việc dân sự sơ thẩm là 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng chẵn), được trừ vào số tiền tạm ứng lệ phí đã nộp theo biên lai thu tạm ứng lệ phí số ⁠ 0000501⁠ ngày 26/01/2026 của Chi cục Thi hành án dân sự tỉnh Hưng Yên. Anh C đã nộp đủ lệ phí.

Chi phí giám định: Ghi nhận anh Nguyễn Văn C tự nguyện chịu toàn bộ chi phí giám định pháp y tâm thần với số tiền là 5.850.000 đồng (năm triệu tám trăm năm mươi nghìn đồng chẵn). Số tiền này đã được thanh toán xong.

5. Quyền kháng cáo, kháng nghị:

Người yêu cầu (anh Nguyễn Văn C), người bị yêu cầu (chị Nguyễn Thị T) và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (bà Triệu Thị Q) có quyền kháng cáo quyết định này trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hoặc quyết định được tống đạt, niêm yết hợp lệ.

Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp có quyền kháng nghị quyết định này trong thời hạn 10 ngày, Viện kiểm sát nhân dân cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày Tòa án ra quyết định.