Quyết định 09/2025/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

QUYẾT ĐỊNH

SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

V/v: Tuyên bố một người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

TÒA ÁN NHÂN DÂN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN - TỈNH QUẢNG NAM

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Ông Võ Văn Thể.

Thư ký phiên họp: Bà Ngô Như Quỳnh - Thư ký Tòa án nhân dân thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam tham gia phiên họp: Ông Nguyễn Đình Nhật Nam - Kiểm sát viên.

Trong ngày 15 tháng 5 năm 2025 tại Hội trường TAND thị xã Điện Bàn mở phiên họp công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số: 01/2025/TLST-VDS, ngày 18/02/2025 về việc: “Tuyên bố một người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi” theo Quyết định mở phiên họp số: 47/2025/QĐST-VDS, ngày 17 tháng 4 năm 2025, gồm những người tham gia tố tụng sau:

- Người yêu cầu giải quyết việc dân sự:

+ Bà Phạm Thị T, sinh năm 1966; địa chỉ: Kiệt 47/22/5 đường Ng, phường H, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng. Có mặt.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ông Phạm Ngọc B, sinh năm 1959; địa chỉ: Kiệt 64/69 đường Trần Cao Vân, quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.

Người đại diện theo ủy quyền của ông Phạm Ngọc B: Bà Phạm Thị T theo Giấy ủy quyền ngày 21/4/2025. Có mặt.

- Người giám hộ cho ông Phạm Ngọc H: Bà Phạm Thị T, sinh năm 1966; địa chỉ: Kiệt 47/22/5 đường Ng, phường H, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

Theo đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự, đơn yêu cầu bổ sung, tại phiên họp, người yêu cầu và là người giám hộ cho ông Phạm Ngọc H trình bày: Cha mẹ bà là ông Phạm H, sinh năm: 1901 (chết năm 1986) và bà Nguyễn Thị Th, sinh năm: 1924 (chết năm 2013); có 03 con chung tên Phạm Ngọc B, sinh năm 1959, Phạm Ngọc H, sinh năm 1962 và Phạm Thị T, sinh năm 1966; ngoài ra cha mẹ bà khi còn sống không có con riêng hay con nuôi nào khác. Trong đó, anh trai Phạm Ngọc H bị bệnh tâm thần từ năm 1990, gia đình đã đưa anh H điều trị tại Bệnh viện tâm thần H Khánh thuộc tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng trong thời gian dài nhưng không có kết quả. Hiện nay anh H không thể tự đi lại, sinh hoạt được. Nay cha mẹ bà đã chết và anh B là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và mọi sinh hoạt cá nhân của anh H đều phải nhờ sự giúp đỡ của gia đình. Vì vậy, bà Phạm Thị T yêu cầu Tòa án tuyên bố Phạm Ngọc H có khó khăn trong nhận thức, điều khiển hành vi và đề nghị Tòa án cử, chỉ định bà là người giám hộ đương nhiên theo quy định pháp luật.

Ông Phạm Ngọc B trình bày: Ông Phạm Ngọc H bị tâm thần nặng, không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình; được Nhà nước cấp giấy xác nhận khuyết tật và được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng. Nay cha mẹ ông đã chết nên ông là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và mọi sinh hoạt của ông H đều phải nhờ sự giúp đỡ của gia đình ông. Vì vậy, để thực hiện một số giao dịch dân sự liên quan đến ông H, yêu cầu Tòa án tuyên bố ông H là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và đồng ý cử em gái là Phạm Thị T làm người giám hộ đương nhiên theo quy định pháp luật.

Tóm tắt ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên:

+ Về việc tuân theo pháp luật: Từ khi thụ lý việc dân sự đến trước khi quyết định giải quyết việc dân sự, Thẩm phán, Thư ký Tòa án và đương sự chấp hành đúng quy định của pháp luât.

+ Về việc giải quyết việc dân sự: Đề nghị Tòa án tuyên bố ông Phạm Ngọc H là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; Ý kiến của đương sự và đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân thị xã Điện Bàn nhận định:

[1] Về thẩm quyền giải quyết: Bà T yêu cầu tuyên bố ông H là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Căn cứ khoản 1 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35 BLTTDS yêu cầu về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp huyện. Ông H hiện nay cư trú tại xã Điện H, thị xã Điện Bàn, căn cứ điểm a khoản 2 Điều 39 BLTTDS việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

[2] Về nội dung yêu cầu: Ông H thần kinh không ổn định, có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi. Để thực hiện một số giao dịch dân sự liên quan đến ông H nên bà T yêu cầu tuyên bố ông H là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Xét yêu cầu của bà T thấy rằng: Sau khi thụ lý đơn yêu cầu, Tòa án ban hành quyết định trưng cầu giám định pháp y tâm thần đối với ông H. Tại Kết luận số: 358/KLGĐ ngày 18/3/2025 của Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Miền Trung kết luận ông Phạm Ngọc H thời điểm hiện tại:

+ Về y học: Tâm thần phân liệt thể không biệt định, tiến triển từng giai đoạn với thiếu sót ổn định (F20.32);

+ Về năng lực hành vi dân sự: Khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Căn cứ Kết luận số: 358/KLGĐ ngày 18/3/2025 của Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Miền Trung và khoản 1 Điều 23 Bộ luật Dân sự có đủ cơ sở để xác định ông Phạm Ngọc H là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Do đó yêu cầu của bà T là có căn cứ nên chấp nhận.

[3]. Về việc giám hộ: Bà Phạm Thị T là em ruột của ông Phạm Ngọc H và được ông Phạm Ngọc B là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng ông H đồng ý cử bà T làm người giám hộ cho ông H; hiện nay cha mẹ đều đã chết. Xét thấy, bà T có đầy đủ điều kiện của người giám hộ theo quy định tại Điều 49 và Điều 54 Bộ luật Dân sự năm 2015 nên bà T là người giám hộ cho ông H. Bà T thực hiện quyền và nghĩa vụ của người giám hộ theo quy định tại các Điều 57, Điều 58 và Điều 59 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[4]. Về lệ phí giải quyết việc dân sự: Bà Phạm Thị T phải chịu lệ phí giải quyết việc dân sự sơ thẩm theo quy định tại khoản 1 Điều 37 của Nghị quyết số 326/2016/NQ-UBTVQH14 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội.