Quyết định 09/2022/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của các đương sự và đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân huyện Châu Thành nhận định:

[1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết:

Theo đơn yêu cầu ngày 07/11/2022 người yêu cầu anh Trịnh Quốc V yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Lê Thị B là người mất năng lực hành vi dân sự nên xác định đây là việc dân sự theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Bộ luật tố tụng dân sự.

Bà Lê Thị B cư trú tại ấp Tân Th, xã An Nh, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp nên căn cứ điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự thì Tòa án nhân dân huyện Châu Thành thụ lý, giải quyết là đúng thẩm quyền.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Trịnh Văn L, anh Trịnh Văn Th, anh Trịnh Quốc T, chị Trịnh Thị Nh có đơn vắng mặt nên theo khoản 3 Điều 367 Bộ luật tố tụng dân sự vẫn tiến hành phiên họp theo quy định.

[2] Về nội dung việc dân sự

[2.1] Đối với yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, xét thấy như sau:

Theo lời trình bày của anh V, ông Th, ông X thì bà Lê Thị B không còn khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, không tự chăm sóc bản thân mà phải có người phụ giúp.

Qua kết luận giám định pháp y tâm thần số 381/2022/KLGĐ ngày 17/11/2022 của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực Tây Nam Bộ kết luận:

- Về y học: Hiện tại đương sự có bệnh lý tâm thần: Mất trí Alzheimer (FOO-ICD10).

- Về năng lực: Hiện tại đương sự mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Theo khoản 1 Điều 22 Bộ luật dân sự quy định trường hợp “Mất năng lực hành vi dân sự”.

1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.

Như vậy căn cứ vào quy định của pháp luật và kết luận giám định của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực Tây Nam Bộ nên xét việc anh Trịnh Quốc V yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Lê Thị B, sinh năm 1939 mất năng lực hành vi dân sự là có căn cứ chấp nhận.

[2.2] Đối với việc giám hộ cho bà Ba, xét thấy: Theo khoản 2 Điều 53 thì người con cả là người giám hộ đương nhiên cho bà Ba chính là ông Nguyễn Văn Th, tiếp theo là ông Nguyễn Văn X. Tuy nhiên xét trong vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất đang được Tòa án giải quyết thì ông Th, ông X là nguyên đơn, còn bà Ngân, bà Ba là bị đơn. Xét về quyền lợi thì ông Th, ông X có mâu thuẫn quyền lợi với bà Ba, khi bà Ba còn nhận thức và điều khiển hành vi thì bà Ba ở chung với bà Ngân và ủy quyền cho bà Ngân trình bày quyền lợi thay cho mình nên ông Th, ông X không thể là người giám hộ đương nhiên cho bà Ba. Do bà Ba không có người giám hộ đương nhiên nên Tòa án căn cứ khoản 1 Điều 54 Bộ luật dân sự để chỉ định người giám hộ cho bà Ba.

Căn cứ khoản 2 Điều 46, Điều 49, Điều 54 Bộ luật dân sự thì ông Th, ông X, ông L, anh V, anh T, anh Th, chị Nh đều có đủ điều kiện để làm người giám hộ cho bà Lê Thị B.

Tuy nhiên theo phân tích trên thì do ông Th, ông X có mâu thuẫn quyền lợi với bà Ba nên Tòa án không thể chị định ông Th hoặc ông X là người giám hộ cho bà Ba. Hơn nữa theo văn bản ý kiến ngày 18/11/2022 thì ông Th, ông X cũng thống nhất việc anh V yêu cầu tuyên bố bà Lê Thị B mất năng lực hành vi dân sự để thay thế bà Ngân giám hộ cho bà Ba.

Còn ông L, anh T, anh Th, chị Nh cũng không có ý kiến về việc anh V yêu cầu tuyên bố bà Ba mất năng lực hành vi dân sự và giám hộ cho bà Ba. Do đó cần chỉ định anh Trịnh Quốc V là người giám hộ cho bà Lê Thị B và anh V thực hiện quyền giám hộ theo Điều 58, 59 Bộ luật dân sự.

Từ phân tích trên xét ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên họp là có căn cứ nên chấp nhận.

[3] Về lệ phí: Anh Trịnh Quốc V phải chịu lệ phí giải quyết việc dân sự theo quy định của pháp luật.

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 22, Điều 46, Điều 49, Điều 54, Điều 58, Điều 59 Bộ luật dân sự; khoản 1 Điều 27, khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39; Điều 371, Điều 372, Điều 376, Điều 377, Điều 378 Bộ luật tố tụng dân sự và Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

1. Chấp nhận yêu cầu của anh Trịnh Quốc V. Tuyên bố bà Lê Thị B, sinh năm 1939. Địa chị: Ấp Tân Th, xã An Nh, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp là người mất năng lực hành vi dân sự.

Chỉ định anh Trịnh Quốc V, sinh năm 1984, địa chỉ: Ấp An Th, xã An Nh, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp (cháu ruột của bà Ba) là người giám hộ cho bà Lê Thị B. Quyền và nghĩa vụ của anh V khi giám hộ cho bà Ba được thực hiện theo quy định tại Điều 57, Điều 58, Điều 59 Bộ luật dân sự.

2. Về lệ phí: Anh Trịnh Quốc V phải chịu 300.000 đồng tiền lệ phí giải quyết việc dân sự và được khấu trừ vào tiền tạm ứng lệ phí theo biên lai thu số 0015281 ngày 11/11/2022 của Chi cục thi hành án dân sự huyện Châu Thành.

3. Anh Trịnh Quốc V, ông Nguyễn Văn Th, ông Nguyễn Văn X có quyền kháng cáo quyết định này trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày Tòa án ra quyết định. Ông Trịnh Văn L, anh Trịnh Quốc T, anh Trịnh Văn Th, chị Trịnh Thị Nh có quyền kháng cáo quyết định này trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày các đương sự nhận được quyết định hoặc kể từ ngày quyết định được niêm yết. Viện kiểm sát cùng cấp có quyền kháng nghị quyết định này trong thời hạn 10 ngày, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày Tòa án ra quyết định.